kapitalizm

Polska stoi dziś przed wyborem – nie między rynkiem a państwem, lecz między kapitalizmem zdolnym do rozwoju a jego trwałą namiastką. Ersatz może działać długo i całkiem wygodnie. Problem w tym, że w świecie technologicznej i geopolitycznej rywalizacji na dłuższą metę nie wygrywa ten, kto tylko dobrze imituje - pisze Piotr Arak.

Ideę państwa opiekuńczego stworzyli lewicowi idealiści, ale wcielali ją w życie cyniczni pragmatycy, którzy widzieli w tym szansę na wzmocnienie swoich rządów. Wprowadzona w Niemczech rewolucyjna zmiana promieniowała na całą Europę. Do 1914 r. państwowe systemy emerytalne i obowiązkowe ubezpieczenia przyjęły Francja, Wielka Brytania i kilka innych krajów.

Donald Trump nie jest zwolennikiem wolnego rynku. Nawet w swojej działalności opierał się na umowach z rządem: uzyskiwał ulgi podatkowe na budowę, dogadywał się z urzędnikami – mówi prof. Peter Boettke.

W większości definicji przedsiębiorstwa akcentuje się to, że jest ono nastawione na osiąganie zysku. Na szczęście, coraz rzadziej twierdzi się, że jest to jedyny cel, który należy realizować nie licząc się z nikim i z niczym. Warto sobie jednak uzmysłowić, że troska o inne wartości niż zysk nie musi być traktowana jako problem, koszt, który z jakiś względów trzeba ponieść.

Jak myślą Donald Trump, Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos i inni bogacze? Duże pieniądze mogą zawrócić w głowie, ale nie powinniśmy pozbywać się miliarderów. Należałoby raczej pozwolić im bankrutować

Czy istnieje postęp? Innymi słowy, czy aby na pewno rozwijamy świat tak, żeby człowiek miał się coraz lepiej?

Jak przestawić zwrotnicę rozwoju cywilizacyjnego i jaką cenę można – a nawet trzeba – za to zapłacić. 

Ludzie nie lubią przedłużającej się bezczynności. Do tego mają wysoką samoocenę. Nie będą usatysfakcjonowani światem, w którym maszyny wykonują za nich pracę twórczą - mówi Johan Norberg, szwedzki historyk idei, autor książki „Manifest kapitalistyczny. Jak wolny rynek uratuje świat”.

Nasz neoliberalizm ma na koncie prawdziwe sukcesy, ale zanim się nimi zachłyśniemy, sprawdźmy koszty.

Jeśli śledzicie sprawy ekonomiczno -biznesowe odpowiednio długo, to nazwisko Jacka Welcha nie może być wam obce. Facet stał na czele General Electric (wtedy topowej amerykańskiej korporacji). Zaczął w 1981 r. wraz ze świtem reaganomiki, na emeryturę przeszedł u progu XXI w. Ale kapliczki ku czci św. Jacka W. spotkać można było na dużych i małych szlakach współczesnego kapitalizmu jeszcze przez wiele kolejnych lat.

Myśliciel Kieran Setiya nie ukrywa, że kryzys wieku średniego dotknął również jego. „Jestem osobiście zainteresowany tym tematem. I to nie tylko dlatego, że zawodowo uczę filozofii” – pisze. 

To musiało się stać: pokolenie stachanowców III RP zobaczyło, że zaharowywanie się na śmierć nie ma sensu. I woła o pomoc. A rynek książkowych poradników zaczyna im jej w końcu dostarczać.

"Wiele osób wyrastających z bardzo różnych tradycji ideologicznych i politycznych widzi, że system już nie działa, ale jednocześnie nie jest w stanie znaleźć dla niego nowego kierunku" - mówi Costas Lapavitsas, profesor ekonomii w School of Oriental and African Studies na Uniwersytecie Londyńskim. 

Kiedyś kapitalizm był jak Ford T, dostępny we wszystkich kolorach, byle był to kolor czarny. Dziś kapitalizm wyładniał, nie sroży się jak jeszcze niedawno, są jego niezliczone wersje.

Mimo że przeznaczamy coraz więcej czasu na rozrywkę, poczucie, że jesteśmy zarobieni po kokardę, rośnie. Dlatego powinniśmy nauczyć się stawiania granicy, poza którą nie musimy robić rzeczy z określonego powodu.

Kapitalizm to tylko jedna z warstw rzeczywistości. Dopóki istnieje, trzeba tworzyć przeciwwagę dla bożka wolnego rynku - uważa Magdalena Biejat posłanka Lewicy. 

Nie możemy projektować systemu emerytalnego, w którym chcemy każdemu zagwarantować przyzwoity poziom życia bez względu na wkład własny. Taki system się zawali.

Są książki, które mają status ponadczasowych klasyków. „Otwarte żyły Ameryki Łacińskiej” bez wątpienia należą do tej kategorii.

Gdy w USA był Reagan, w Chinach Deng Xiaoping, w Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher, a w Polsce Leszek Balcerowicz, wszyscy byli za wolnością gospodarczą. To doprowadziło do zmniejszenia poziomu ubóstwa na świecie w stopniu większym niż kiedykolwiek wcześniej. Dziś to idzie w drugą stronę. Z Rainerem Zitelmannem rozmawia Stefan Sękowski.