AI Act

Firma może zbudować przedsiębiorstwo bez tradycyjnego zespołu pracowników. Nie może jednak zbudować przedsiębiorstwa bez odpowiedzialności za działania swoich agentów. Agent AI może wykonać decyzję. Nie może jednak ponieść jej prawnych konsekwencji.

W poniedziałek, 7 września, przed Ministerstwem Cyfryzacji odbyła się „manifestacja robotów”, której organizatorzy chcieli zwrócić uwagę na konsekwencje automatyzacji i AI dla rynku pracy. Komentujący wydarzenie wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekonywał, że regulacje są potrzebne, i podkreślał, że Polska jest jednym z pierwszych państw Unii Europejskiej, które zajęło się nadzorem rynku AI. Sprawdzamy, które przepisy rzeczywiście zabezpieczają pracowników przed wpływem sztucznej inteligencji.

Gdy Elon Musk krytykuje Europę za regulacje, które jego zdaniem hamują innowacje, Bill Gates przekonuje, że w przypadku sztucznej inteligencji potrzebujemy ich więcej. Pod koniec sierpnia zaproponował stworzenie kategorii „Human Reserved” – zawodów, które miałyby pozostać zarezerwowane dla ludzi, nawet jeśli AI będzie wykonywać je szybciej i taniej. Czy stworzenie ograniczeń, które chronią człowieka przed zastąpieniem algorytmem, ma sens?

Od 2 sierpnia firmy muszą stosować część zasad unijnego AI Act, w tym kluczowe reguły dotyczące przejrzystości. Choć pełne wdrożenie przepisów nastąpi w 2027 r., pracodawcy już dziś stają przed koniecznością gruntownego audytu narzędzi sztucznej inteligencji. W obszarze kadr i rekrutacji skończył się czas bezrefleksyjnego polegania na algorytmach – prawo wymaga realnego nadzoru człowieka oraz pełnej kontroli nad danymi.

Sejm uchwalił w piątek zmianę w swoim regulaminie, ustalającą procedurę zgłaszania kandydatów na przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Prawo do tego będą mieli marszałek Sejmu lub 35 posłów.

Po wejściu w życie przepisów rozporządzenia AI Act media społecznościowe zapełniły się wpisami przekonującymi, że od teraz każda treść przygotowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji musi zostać odpowiednio oznaczona. Jedni zaczęli dodawać informacje o AI niemal do każdej publikacji, inni uznali, że nowe przepisy ich nie dotyczą. Paradoks polega na tym, że obie grupy mogą się mylić.

Konflikt rosyjsko-ukraiński stał się soczewką, w której ogniskuje się przyszłość technologii bezzałogowych o charakterze dual use - i jednocześnie barometrem kierunku, w jakim podąży ich regulacja. W ciągu dwóch–trzech lat dokonał się postęp technologiczny, który w warunkach pokojowych zająłby dekady. Niniejszy artykuł łączy dwie perspektywy: technologiczną systematykę wojny dronów oraz mapę środowiska prawnego Unii Europejskiej i Polski, obejmującą dziewięć wzajemnie przenikających się filarów regulacyjnych - od certyfikacji produktowej i zarządzania przestrzenią powietrzną, przez sztuczną inteligencję, kontrolę eksportu, finansowanie obronne, łączność satelitarną, cyberbezpieczeństwo i ochronę danych osobowych, po prawo międzynarodowe i reżim krajowy. Należy zweryfikować tezę, że reżim prawny sektora UAV jest strukturalnie dwutorowy: w torze cywilnym prawo działa jako następstwo potrzeby i czynnik wygaszający ryzyko, w torze obronnym zaś jako napęd rozwoju. Mechanizmem rozdzielającym oba tory jest wyłączenie wojskowe z art. 2 ust. 3 aktu w sprawie sztucznej inteligencji oraz analogiczne wyłączenia obronne w kolejnych aktach, a linią sporu - coraz mniej ostra granica dual use. Analizujemy siedem konkretnych punktów tarcia między torami i formułujemy praktyczną mapę kwalifikacyjną oraz kalendarz zgodności na lata 2026-2028 dla producentów, operatorów i inwestorów w tym sektorze.

Prawo do zgłaszania kandydatów na przewodniczącego komisji, która czuwać będzie nad stosowaniem AI Actu, będą mieć marszałek Sejmu oraz grupa co najmniej 35 posłów – zakłada projekt zmian w regulaminie Sejmu.

Pracownik przez część dnia nie ruszał myszką, miał otwarte inne programy albo przez kilkadziesiąt minut nie korzystał z komputera. System odnotował to jako „bezczynność”. Czy pracodawca może wykorzystać taki raport podczas oceny okresowej i uznać, że pracownik był mniej efektywny?

Organizacja nie powinna się ograniczać do ustalenia, jakie obowiązki nakłada na nią AI Act. System wykorzystujący sztuczną inteligencję może podlegać także wymaganiom dotyczącym cyberbezpieczeństwa, odporności operacyjnej czy bezpieczeństwa produktów. Te obszary trzeba więc uwzględniać łącznie już przy wdrażaniu AI.

Sztuczna inteligencja coraz mocniej wpływa na sposób tworzenia treści w internecie. Powstają obrazy, filmy, reklamy i teksty, których często nie da się odróżnić od materiałów przygotowanych przez człowieka. Dlatego od 2 sierpnia zaczęły obowiązywać kolejne przepisy unijnego AI Act, które nakładają obowiązek oznaczania części treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI.

2 sierpnia wszedł w życie kolejny etap unijnego AI Act i objął nowymi obowiązkami dostawców systemów wysokiego ryzyka. Wielu przedsiębiorców obawiało się, że regulacja zdusi rozwój branży. Tymczasem dane są zaskakujące: popyt na specjalistów AI w Polsce wzrósł o 111 proc. rok do roku, a kapitał zareagował na nowe przepisy jeszcze zanim zaczęły formalnie obowiązywać. Jak sztuczna inteligencja jako gałąź gospodarki odnajduje się w nowej rzeczywistości i dlaczego akurat teraz przed polskimi firmami otwiera się okno na przewagę konkurencyjną? Wyjaśnia Gazecie Prawnej Agnieszka Jórczyk, założycielka Zenergetic i autorka serii „Founder 2.0”.

W Internecie możemy znaleźć wiele pytań typu: o co chodzi w AI Act? Temat nabiera szczególnego znaczenia tym bardziej, że rozporządzenie ma zastosowanie nie tylko do gigantów technologicznych ale odnosi się do przeciętnego Kowalskiego, który jest pracownikiem, jak i siłą rzeczy dotyczy pracodawców. Na gruncie prawa polskiego w dniu 24 lipca 2026 r. została podpisana przez Prezydenta ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Ustawa wejdzie w życie jeszcze z dniem 28 lipca 2026 r. a jej pozostała część 28 października 2026 r.

Od 2 sierpnia 2026 r. nie będzie można ukrywać przed odbiorcą, że rozmawia z maszyną, publikować zawodowo nieoznaczonych deepfake’ów ani przedstawiać automatycznie wygenerowanego materiału jako samodzielnej pracy człowieka. Nowy etap stosowania AI Act obejmie przede wszystkim przejrzystość.

Choć większość studiów tworzących gry nie uważa się za podmioty objęte AI Act, nowe unijne przepisy mogą znacząco wpłynąć na sposób korzystania przez nie ze sztucznej inteligencji. Wyzwaniem stają się nie tylko obowiązki regulacyjne, lecz także odpowiedzialność za treści i kod wygenerowane przez AI.

Prezydent podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, ustanawiającą nadzór nad rynkiem AI w Polsce. „Sztuczna inteligencja może stać się ważnym narzędziem dla polskiej gospodarki, nauki i administracji. Nie możemy jednak ignorować zagrożeń: kradzieży tożsamości, fałszowania wizerunku, deepfake’ów czy wykorzystywania technologii do krzywdzenia dzieci i młodzieży” – podkreśla głowa państwa.

Wejście w życie AI Act mogło stworzyć wrażenie, że Unia Europejska kompleksowo uregulowała prawne aspekty projektowania i wykorzystywania sztucznej inteligencji. Tak jednak nie jest. Rozporządzenie ustanawia przede wszystkim model regulacyjny oparty na ryzyku: określa praktyki zakazane, wymagania dotyczące systemów wysokiego ryzyka oraz obowiązki poszczególnych uczestników łańcucha wartości AI. Nie rozstrzyga natomiast wszystkich problemów prawnych powstających podczas wdrażania tej technologii.