Komisja na trudne czasy

Nowa Komisja Europejska, której proponowany skład poznaliśmy w tym tygodniu, stanie wkrótce przed wyzwaniami bez precedensu. Świat ucieka państwom Starego Kontynentu coraz wyraźniej. Stare i nowe potęgi gospodar cze wygrywają z nami na różnych polach, a my w coraz większym stopniu ponosimy konsekwencje dekad niezrówno ważonego rozwoju w skali globalnej, od klimatycznych, przez demograficzne aż po te związane ze sferą twardego bezpieczeństwa. Tworzy to wewnętrzne napięcia, których ofiarą może paść sama idea integracji europejskiej, bo nie brakuje głosów, że to właśnie Unia – zamiast pomagać w radzeniu sobie z kolejnymi kryzysami – część z nich prowokuje, a w części ogranicza możliwości reakcji państw członkowskich. Nowa kadencja władz europejskiej Wspólnoty może się więc okazać przełomowa. Albo uda się ucieczka do przodu, jeśli brukselskie instytucje zdołają choć częściowo i w sposób zauważalny dla opinii publicznej odwrócić negatywne trendy, albo będziemy świadkami paraliżu polityk unijnych i zwycięstwa tendencji odśrodkowych.

Politycy i biurokraci

Komisja – nazywana niekiedy (lekko na wyrost) „unijnym rządem” – to oczywiście tylko jeden z elementów instytucjonalnej układanki. Jest jeszcze par lament, którego 720 posłów będzie musiało po drodze zatwierdzić pełny skład egzekutywy, a potem patrzeć jej na ręce. Jest Rada Europejska, czyli forum przywódców państw członkowskich wyznaczające ogólne kierunki działania i nierzadko politycznie ingerujące w rozstrzyganie szczególnie kontrowersyjnych spraw. Jest także Rada Unii Europejskiej (często z uwagi na podobieństwo nazw mylona ze wspomnianą Radą Europejską). A właściwie Rady UE, bo ten organ obraduje w różnych konfiguracjach, albo jako tzw. Rada Ogólna (czyli ministrowie spraw zagranicznych poszczególnych państw), albo jako jedna z rad branżowych (w gronie ministrów innych resortów). To temu forum przewodniczą co pół roku reprezentanci kraju sprawującego rotacyjnie prezydencję (obecnie są to Węgry). Ale z jednym wyjątkiem: Radzie ds. Zagranicznych przewodzi z urzędu wysoki przedstawiciel, czyli wiceprzewodniczący Komisji odpowiedzialny za politykę zewnętrzną i część aspektów bezpieczeństwa. Rada UE także ma znaczące kompetencje co do stanowienia prawa (w tym przyjmowania budżetu Unii) oraz koordynowania bieżących polityk. Do tego wszystkiego są jeszcze liczne, częściowo samodzielne agencje i urzędy, organy sądownicze, są też Europejski Bank Centralny i Eurogrupa, czyli zinstytucjonalizowane forum państw, które wprowadziły wspólną walutę…