Wątpliwości zostaną użyte przeciwko Polsce

Z powodu kryzysu finansowego Europa szuka oszczędności. Czy kraje, które są płatnikami netto do budżetu UE, mogą wykorzystać uchybienia w wykorzystaniu funduszy strukturalnych jako pretekstu, aby ograniczyć środki na ten cel w budżecie UE na lata 2014 - 2020?

To realny scenariusz. Bo takie przypadki przed negocjacji wieloletnich perspektyw finansowych zdarzały się już w przeszłości. Jeśli się chce, zawsze można przecież udowodnić, że dany kraj źle wydaje pieniądze z unijnego budżetu. Tym razem bardziej obawiałbym się jednak nie tyle redukcji środków, co zmiany sposobu ich wykorzystania. W Brukseli narasta przekonanie, że fundusze strukturalne tylko w niewielkim stopniu przyczyniają się do zwiększenia wzrostu gospodarczego, szczególnie w strefie euro. A właśnie stagnacja gospodarki, a nie różnica w poziomie rozwoju poszczególnych państw, jest teraz największym problemem Wspólnoty. Dlatego zamiast na rozwój infrastruktury nowych państw Unii i zasypywania przez nie zaległości cywilizacyjnych, część pieniędzy może trafić do państw unii walutowej. Kilka miesięcy temu Komisja Europejska podjęła już taką próbę, aby uzyskać fundusze na wsparcie wzrostu Portugalii i Grecji.

Komu na takim rozwiązaniu szczególnie zależy?

W niemieckich elitach politycznych jest dość powszechne przekonanie, że Polska i niektóre inne kraje Europy Środkowej dobrze wykorzystują pomoc strukturalną. Infrastruktura, która dzięki temu powstaje, służy przecież niemieckim inwestorom w tych państwach i po części przyczynia się do sukcesu gospodarczego Niemiec. Ale takiego przekonania nie mają już inne kraje, które dopłacają do unijnego budżetu, jak Holandia czy Francja. Z ich strony naciski na zmianę przeznaczenia części funduszy strukturalnych mogą być szczególnie silne.

Nie da się pogodzić obu celów?

Byłoby to bardzo trudne. Wielka Brytania, Niemcy, Francja - a więc trzy najważniejsze kraje Unii - absolutnie nie zgadzają się, aby w sytuacji przeprowadzania cięć budżetowych środki, jakimi dysponuje Bruksela, były większe niż 1 proc. PKB Wspólnoty. Pieniędzy będzie więc nie więcej, lecz mniej niż obecnie. I stąd konieczny jest drastyczny wybór. Na jesieni tego roku, kiedy będą finalizowane rokowania w sprawie nowego budżetu Unii, rządy będą wykorzystywały każdy argument, aby obronić własne priorytety finansowe. Problemy wokół wykorzystania funduszy będą grały na niekorzyść państw takich jak Polska.

Rozmawiał Jędrzej Bielecki