Ustalanie wartości zamówienia udzielanego w częściach

Z udzielaniem zamówienia w częściach mamy do czynienia w sytuacji gdy zamawiający z góry przewiduje zakres całego zamówienia i możliwe jest jego jednorazowe udzielenie, lecz ze względów organizacyjnych, technicznych, gospodarczych podejmuje decyzję o dokonywaniu zakupów sukcesywnie.

Należyta staranność

Zamawiający zobowiązany jest ustalić wartość szacunkową zamówienia publicznego z należytą starannością. Ustawa Prawo zamówień publicznych jednak nie precyzuje pojęcia należytej staranności. W związku z tym, na podstawie art. 14 ustawy Prawo zamówień publicznych, możliwe jest odniesienie się do regulacji zawartych w Kodeksie Cywilnym. Stosownie do art. 355 KC należytą staranność można zdefiniować jako staranność ogólnie rozumianą w stosunkach danego rodzaju. W konsekwencji należyta staranność przy ustalaniu wartości szacunkowej zamówienia publicznego powinna być oceniana w zależności od rodzaju przedmiotu zamówienia.

Jeżeli określone zamówienia mają charakter nieprzewidywalny, każde następne zamówienie o tym samym przedmiocie, należy potraktować jako zamówienie odrębne, a nie część zamówienia udzielonego wcześniej.

Bezwzględnie należy jednak przestrzegać zakazu zawartego w art. 32 ust. 1 Prawa zamówień publicznych, który stanowi, że zamawiający nie może w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy dzielić zamówienia na części lub zaniżać jego wartości.

Analiza przypadku

Dla ustalenia czy mamy do czynienia z jednym zamówieniem, czy też z odrębnymi zamówieniami konieczna jest analiza okoliczności konkretnego przypadku. W tym celu należy posługiwać się takimi kryteriami jak tożsamość przedmiotowa zamówienia (dostawy, usługi roboty budowlane tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu), tożsamość czasowa zamówienia (możliwe udzielenie zamówienia w tym samym czasie) i możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę. Innymi słowy konieczne jest ustalenie czy dany rodzaj zamówienia mógł być wykonany w tym samym czasie, przez tego samego wykonawcę. Dla przyjęcia tej oceny nie ma istotnego znaczenia ustalenie źródeł finansowania danego zamówienia.

Jeżeli zatem w tym samym czasie możliwe jest udzielenie tożsamego przedmiotowo zamówienia, które może być wykonane przez jednego wykonawcę, mamy do czynienia z jednym zamówieniem, bez względu na fakt, czy jest ono finansowane przez zamawiającego z jednego, czy też z kilku różnych źródeł (np. z wykorzystaniem środków pochodzących z programów finansowanych ze środków UE).

Potwierdza to wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 9 maja 2008 r. sygn. akt: KIO/UZP 397/08, w którym Izba stwierdza, że "Zamawiający będący jednostką sektora finansów publicznych zobowiązany jest do wydatkowania środków zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych, bez względu na pochodzenie środków, którymi dysponuje. Dla określenia przedmiotu zamówienia (i w konsekwencji szacowania jego wartości) decydujące jest, co wchodzi w jego skład, a nie - skąd pochodzą środki na jego sfinansowanie".

W konsekwencji jeżeli zamawiający pozyska dodatkowe (np. pochodzące od sponsorów), środki finansowe przeznaczone na wykonanie danych zamówień, środki te będą również podlegały zsumowaniu w ramach ustawy PZP.

Czego unikać

W stanie faktycznym, zamawiający przeprowadził cztery rozstrzygnięte postępowania przetargowe związane z realizacją robót budowlanych dla budynku szkoły oraz internatu, a polegające na modernizacji kotłowni a także demontażu starej i montażu nowej instalacji grzewczej w odrębnych obiektach.

Odnosząc się do określenia czy wykonanie danego obiektu budowlanego nie zostało sztucznie podzielone na części, powinno się dokonać oceny w świetle ekonomicznej i technicznej funkcji, jaką ma spełniać rezultat robót budowlanych.

Zdaniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) zasadnicze znaczenie dla odpowiedzi, czy mamy do czynienia z zamówieniem na jeden obiekt budowlany należy przypisać okoliczności, czy wynik całości robót budowlanych lub inżynieryjnych może samoistnie spełniać funkcję gospodarczą lub techniczną. Wynika z tego, iż ocena czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z jednym obiektem budowlanym powinna być dokonana w świetle gospodarczych i technicznych funkcji, które będzie spełniał. Stwierdzenie takiej okoliczności powoduje, iż całość robót budowlanych udzielanych w kilku postępowaniach należy brać pod uwagę w kontekście ustalenia obowiązku stosowania przepisów dyrektywy -patrz orzeczenie C-16/98 z dnia 5 października 2000 roku.

W przedstawionej sytuacji zamawiający dopuścił się niedozwolonego podziału zamówienia na części gdyż w szczególności:

● zamówienia z uwagi na ich podobieństwo mogły być wykonane przez jedno przedsiębiorstwo (o czym świadczy także fakt, iż wszystkie zamówienia zostały udzielone jednemu wykonawcy)

● do realizacji zamówień niezbędna była analogiczna wiedza fachowa oraz tożsamy potencjał techniczny

● wszczęcie postępowań nastąpiło w bardzo bliskich odstępach czasu

● terminy wykonania robot w zakresie każdej części zostały wyznaczone na ten sam okres.

Marek Okniński