Czy należna stawka podatku stanowi istotny element ceny składanej oferty

W trakcie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego gmina jako zamawiający odrzuciła ofertę zawierającą nieprawidłową stawkę podatku VAT. Czy miała do tego prawo - pyta czytelnik, którego oferta została odrzucona.

Celem postępowania określonego w ustawie - Prawo zamówień publicznych jest wybór wykonawcy, którego oferta zawiera najkorzystniejsze z punku widzenia wymagań postawionych przez zamawiającego warunki realizacji zadania publicznego. Sam wybór oferty odbywa się w ramach jednego z trybów przewidzianych w ustawie. Decyzje w tym zakresie podejmuje zamawiający, który określa równocześnie w specyfikacji istotnych warunków zamówienia elementy niezbędne do prawidłowego i zgodnego z jego oczekiwaniami przygotowania oferty przez wykonawców ubiegających się o wykonanie zadania publicznego. Ma to umożliwić porównywalność ofert. O tym zaś - w przypadku cen wskazanych w ofercie - można mówić wyłącznie, gdy do ich obliczenia doszło według tych samych reguł. Z tego powodu nie bez znaczenia jest, jaką stawkę należnego podatku VAT przyjął w swojej ofercie wykonawca. Potwierdził to w jednej z ostatnich uchwał Sąd Najwyższy (uchwała z 20 października 2011 r. III CZP 52/11, www.sn.pl). Uznał, że zamawiający ma obowiązek badać poprawność złożonych ofert także pod kątem wysokości stawki podatku VAT. Wynika to z zasady równego traktowania wykonawców oraz zasady uczciwej konkurencji. Stawka podatku VAT jest bowiem istotnym elementem kalkulacji ceny oferty, cena zaś co do zasady zajmuje istotne miejsce wśród kryteriów oceny ofert.

Co powinien zatem zrobić zamawiający w przypadku oferty zawierającej błędną stawkę podatku? Wszystko zależy od tego, czy stawka należnego podatku została przewidziana przez niego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 6 ustawy - Prawo zamówień publicznych zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera ona błędy w obliczeniu ceny. Z kolei art. 87 ust. 2 pkt 3 nakłada na zamawiającego obowiązek poprawienia w ofercie innej omyłki aniżeli oczywista omyłka pisarska lub rachunkowa, a polegającej na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodującej jednocześnie istotnych zmian w treści oferty. W tej drugiej sytuacji musi on dodatkowo niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie wykonawcę, którego oferta została poprawiona.

Sąd Najwyższy podkreślił, że wskazane powyżej zasady postępowania stanowią wolę ustawodawcy dokonywania przez zamawiającego, w określonym ustawą zakresie, kontroli poprawności zgłoszonych ofert i dopuszczania do merytorycznej oceny przez zamawiającego tylko tych ofert, które nie są dotknięte omyłkami albo błędami.

Na zamawiającym ciąży bowiem obowiązek prawidłowego i zgodnego z prawem przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z zachowaniem zarazem zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. W tej sytuacji przy wykonywaniu przez zamawiającego obowiązku zbadania, czy oferty wykonawców nie zawierają błędów w obliczeniu ceny, weryfikacji musi podlegać także przyjęcie przez wykonawcę prawidłowej stawki podatku VAT. Podatek ten jest bowiem elementem cenotwórczym.

W przypadku zatem, gdy doszło do błędnego określenia stawki podatku, obowiązkiem zamawiającego jest odrzucenie wadliwej w tym zakresie oferty. Należy również pamiętać, że błąd w obliczeniu ceny powoduje nie tylko wadliwe określenie stawki należnego podatku VAT, ale także posłużenie się przez wykonawcę chociażby jednym nieprawidłowo określonym elementem kalkulacji ceny. Jest tak bez względu na skalę bądź matematyczny wymiar stwierdzonego uchybienia. Wyjątkowo gdy zamawiający wskazał w specyfikacji istotnych warunków zamówienia konkretną stawkę podatku VAT, może dojść do wystąpienia przewidzianej przez ustawę innej omyłki, która polegałaby na niezgodności przyjętej w ofercie stawki VAT ze stawką zawartą w specyfikacji. Tylko w takiej sytuacji na zamawiającym ciążyłby obowiązek poprawienia oferty, oczywiście pod warunkiem, że omawiana nieścisłość nie spowoduje istotnych zmian w treści oferty.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 89 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 113, poz. 759 z późn. zm.).