Zakaz dzielenia zamówienia obowiązuje również poniżej 14 tys. euro

Przepis art. 4 pkt 8 ustawy Pzp ustala wartość progową, od której uzależnione jest stosowanie przepisów Pzp. Z zakresu zastosowania ustawy Pzp wyłączono te zamówienia, których szacunkowa wartość nie przekracza równowartości w złotych polskich kwoty 14 tys. euro.

Szacowanie wynagrodzenia

W konsekwencji w przypadku zamówień, których wartość w ciągu roku budżetowego nie przekroczy kwoty 14 tys. euro zamawiający zwolniony jest od stosowania przepisów ustawy Pzp. W tym miejscu należy jednak wyraźnie wskazać, iż przy udzielaniu takich zamówień należy pamiętać o zakazie dzielenia zamówień oraz zakazie zaniżania wartości zamówień, w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy, a także o konieczności ustalania wartości zamówienia w oparciu o łączną wartość wszystkich części albo łączną wartość tego samego rodzaju dostaw lub usług.

Zgodnie z treścią przepisu art. 32 ustawy Prawo zamówień publicznych "podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy, bez podatku od towarów i usług, ustalone przez zamawiającego z należytą starannością".

Ustawodawca nie definiuje pojęcia "wartość zamówienia", ograniczając się do wskazania jedynie podstawy jej ustalenia. Czynność oszacowania wartości zamówienia powinna być dokonana przez zamawiającego w fazie postępowania przygotowawczego. Obowiązkiem zamawiającego jest dokonanie, w oparciu o przygotowaną dokumentację, dokładnego szacunku całkowitego wynagrodzenia wykonawcy. Ustalenie wysokości wynagrodzenia powinno być dokonane z należytą starannością.

Stosownie do treści przepisu art. 35 ustawy Pzp "ustalenia wartości zamówienia dokonuje się nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi, oraz nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli przedmiotem zamówienia są roboty budowlane".

W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku, gdy po ustaleniu wartości zamówienia nastąpiła zmiana okoliczności mających wpływ na dokonane ustalenie, zmawiający przed wszczęciem postępowania dokonuje zmiany wartości zamówienia ( art. 35 ust. 2 ustawy Pzp).

Szacując wartość zamówienia zamawiający powinien mieć również na uwadze przepis art. 32 ust.2 ustawy Pzp, w którym został wyrażony ustawowy zakaz dzielenia zamówienia na części w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy oraz zaniżania wartości zamówienia.

Z treści tego przepisu wynika, iż dzielenie zamówienia na części w innym celu niż uniknięcie stosowania przepisów ustawy czy zaniżenie wartości zamówienia jest dopuszczalne. Podstawowe znaczenie ma w tym względzie regulacja zawarta w art. 32 ust. 4 ustawy Pzp, zgodnie z którą " jeżeli zamawiający dopuszcza możliwość składania ofert częściowych albo udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania, wartością zamówienia jest łączna wartość poszczególnych części zamówienia".

Przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 32 ustawy Pzp jest norma przepisu art. 34 ustawy Pzp. Została tam uregulowana podstawa ustalania wartości zamówienia na usługi lub dostawy powtarzające się okresowo. Stosownie do ust. 1 wskazanego przepisu podstawę tę stanowi:

1. łączna wartość zamówień tego samego rodzaju udzielonych w terminie poprzednich 12 miesięcy lub w poprzednim roku budżetowym, z uwzględnieniem zmian ilościowych zamawianych usług lub dostaw oraz prognozowanego na dany rok średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem (art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp);

2. albo łączna wartość zamówień tego samego rodzaju, których Zamawiający zamierza udzielić w terminie 12 miesięcy następujących po pierwszej usłudze lub dostawie (art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp.

Użyty w powołanym wyżej przepisie zwrot "tego samego rodzaju" może powo¬dować trudności interpretacyjne, tym bardziej, że pojęcie "rodzaj" nie zostało zdefiniowane ani w ustawie, ani w prawie unijnym. Z pojęciem tym w słownictwie polskim kojarzą się najczęściej takie pojęcia, jak: gatunek, odmiana, typ, jakość. W doktrynie przyjmuje się, że zamó¬wieniami tego samego rodzaju są zamówienia "o to samo", które może wykonać nieograniczony krąg wykonawców na tych samych warunkach ( tzw. zamó¬wienia "z tej samej półki"). Przy wykładni tego pojęcia należy niewątpliwie mieć na uwadze kontekst, w jakim zostało ono użyte. W komentowanym przepisie kontekst ten wydaje się wskazywać, że może tu chodzić np. o pewne podobieństwo co do gatunku, odmiany czy cech jakościo¬wych bądź użytkowych usług lub dostaw powtarzających się okresowo. Wybór przez zamawiającego jednej z dwóch określonych alternatywnie podstaw, o których wyżej mowa, nie może być jednak dokonany w celu uniknięcia stoso¬wania przepisów ustawy (ust. 2). Przepis ten ma szczególnie istotne praktyczne znaczenie.

Powtarzalność okresowa

Ustawa nie definiuje również pojęcia "usługi lub dostawy powtarzające się okresowo". Nie można go w każdym razie utożsamiać ze znanym prawu cywilnemu poję¬ciem "świadczeń okresowych" (także "świadczeń ciągłych"). Różnica polega na tym, że "świadczenia okresowe" dotyczą świadczeń w ramach jednego stosunku zobowiązaniowego, natomiast określenie "dostawy oraz usługi powtarzające się okresowo" jest pojęciem szerszym, obejmującym z założenia więcej niż jeden stosunek zobowiązaniowy. Doktryna definiuje "świadczenia okresowe" jako świadczenia powtarzające się cyklicznie, w ściśle określonych, niekoniecznie jednakowych odstępach czasu, realizowane więcej niż jednokrotnie, tzn. w sposób powtarzalny. Pojedyncze świadczenie okresowe posiada co prawda samoistny charakter, jednak jest tylko jednym ze składników danego stosunku zobowiązaniowego, którego zakres wyznacza czas trwania tego stosunku. To odróżnia świadczenie okresowe od świadczenia jednorazowego rozłożonego na raty, w którego przypadku czynnik czasu nie ma wpływu na rozmiar świadczenia i którego zakres jest z góry określony, a poszczególne, świadczone sukcesywnie raty składają się na z góry określoną całość. Przy świadczeniach powtarzających się okresowo bardzo duże znacze¬nie ma fakt, iż istotną cechą tych świadczeń jest brak możliwości ich skumu¬lowania i wykonania jednorazowo bez szkody dla zamierzonego efektu.

Zamówienie w częściach

Jeśli dane zamówienie powtarza się co pewien czas i nie może być spełnione przez jednorazowe zachowanie się wykonawcy i dlatego realizowane jest w częściach, stosownie do aktualnych potrzeb powinno być uznane za świad¬czenie powtarzające się okresowo. W razie, gdy taka możliwość "skumulo¬wania" poszczególnych części istnieje, nie należy ich traktować jako "dostaw lub usług powtarzających się okresowo", lecz jako zamówienie udzielane w częściach, przypominające świadczenie jednorazowe realizowane w ratach. Każda z tych części składa się bowiem na pewną, z góry określoną całość, którą będzie obiektywnie przewidywalny zakup danych dostaw lub usług w trakcie całego roku.

Każdorazowy pojedynczy zakup nie jest "zamówieniem na dostawy lub usługi powtarzające się okresowo", lecz stanowi część całorocznego zamówienia. Przypadek taki powinien być traktowany jako udzielenie zamówienia w częściach. Ustalenia wartości takiego zamówienia należy dokonać przy zastosowaniu regulacji określonej w art. 32 ust. 4. Gdy zamawiający może z góry przewidzieć zakres całorocznych zakupów i możliwe jest jednorazowe ich nabycie, lecz z jakichś względów (np. organizacyjnych, technicznych, gospodarczych) dokonuje zakupów sukcesywnie, wartością każdorazowego zamówienia będzie przewidywana łączna wartość danych dostaw lub usług w całym roku. Zakres tych całorocznych zakupów powinien być ustalony przez zamawiającego na początku roku z należytą starannością, w oparciu o np. zamówienia na dane dostawy lub usługi dokonane w latach poprzednich. Do ustalenia wartości zamówienia w takim przypadku nie stosuje się sumowania według CPV.

Przy założeniu, że zamawiający oszacował wartość zamówienia na początku roku i uczynił to z należytą starannością, w sytuacji, gdy w trakcie roku pojawi się nieprzewidziana wcześniej potrzeba dokonania zakupu jakiegoś artykułu lub usługi, będziemy mieli do czynienia z nowym, odrębnym zamówieniem, którego wartość należy obliczyć stosownie do jego zakresu. Prawidłowość podjętych decyzji należy uzależnić od tego, czy zamawiający dochował nale-żytej staranności przy szacowaniu pierwszego zamówienia i dokonywać oceny pod kątem przepisu art. 32 ust. 2, zakazującego dzielenia zamówienia na części.

Każdorazowy pojedynczy zakup nie jest "zamówieniem na dostawy lub usługi powtarzające się okresowo", lecz stanowi część całorocznego zamówienia. Przypadek taki powinien być traktowany jako udzielenie zamówienia w częściach

Marek Okniński