Poradnia samorządowa

W jednym z zamówień, których udzieliła nasza gmina, nie określono w opisie przedmiotu zamówienia wymagań dla osób niepełnosprawnych. Obiekt, którego budowa była przedmiotem zamówienia, będzie o charakterze użyteczności publicznej. Czy można to uznać za naruszenie prawa zamówień publicznych?

Tak. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na art. 29 ust. 1 i 2 prawa zamówień publicznych (dalej: p.z.p.). Zgodnie z tym przepisem przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Przedmiotu zamówienia nie można opisywać w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję. W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej akcentuje się przy tym, że zamawiający jest zobowiązany określać przedmiot zamówienia tak szczegółowo i dokładnie, aby każdy wykonawca był w stanie zidentyfikować, czego zamawiający oczekuje przy uwzględnieniu wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty (por. np. uchwała KIO z 10 maja 2018 r., sygn. akt KIO/KD 17/18). Aby jednak odpowiedzieć na zadane pytanie, należy zwrócić uwagę na ust. 4 i 5 wskazanego artykułu. Z ust. 4 wynika, że zamawiający może określić w opisie przedmiotu zamówienia wymagania związane z realizacją zamówienia, które mogą obejmować aspekty gospodarcze, środowiskowe, społeczne, związane z innowacyjnością lub zatrudnieniem, w szczególności dotyczące zatrudnienia:

• bezrobotnych,
• młodocianych,
• osób niepełnosprawnych,
• innych osób niż określone w pkt 1, 2 lub 3, o których mowa w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1828) lub we właściwych przepisach państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Z kolei w ust. 5 postanowiono, że w przypadku zamówień obiektów przeznaczonych do użytku osób fizycznych, w tym pracowników zamawiającego, opis przedmiotu zamówienia sporządza się z uwzględnieniem wymagań w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych lub projektowania z przeznaczeniem dla wszystkich użytkowników. I właśnie ten przepis powinien mieć zastosowanie w opisywanej sytuacji. Należy więc przyjąć, że na mocy art. 29 ust. 5 p.z.p. gmina powinna uwzględnić w opisie przedmiotu zamówienia wymagania dotyczące dostępności obiektu dla osób niepełnosprawnych. Skoro zamawiający tego nie zrobił, można mówić o naruszeniu wskazanego wyżej przepisu.

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 1, 2, 4 i 5 ustawy z 29 stycznia 2004 r. ‒ Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1986 ze zm.).

W naszej jednostce budżetowej przyjęto regulamin pracy komisji stałej i komisji doraźnych udzielających zamówień publicznych. Nie określa on jednak obowiązków członków tych komisji. Czy stanowi to naruszenie prawa?

Tak. Na początku warto przypomnieć przepisy ustawy o samorządzie gminnym dotyczące organów gminy i ich kompetencji. Z art. 30 ust. 1 i art. 33 ust. 1 oraz ust. 3 tej ustawy wynika, że wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Zadania wykonuje przy pomocy urzędu gminy, którego jest kierownikiem. Przepisy te korelują ściśle z art. 21 prawa zamówień publicznych (dalej: p.z.p.). Zgodnie z nim członków komisji przetargowej powołuje i odwołuje kierownik zamawiającego, który określa organizację, skład, tryb pracy oraz zakres obowiązków członków komisji przetargowej. Ma on również zapewnić sprawność działania komisji, indywidualizację odpowiedzialności członków za wykonywane czynności oraz przejrzystość prac. Istotność tej regulacji jest szeroko akcentowana w doktrynie. W komentarzu do tego przepisu (M. Jaworska [red.] „Prawo zamówień publicznych. Komentarz”, Warszawa 2018) podkreślono, że istotną kwestią jest wskazanie zakresu obowiązków i praw poszczególnych członków komisji. Z reguły kwestie te regulowane są w gminach w drodze stosownych zarządzeń wójta w sprawie wprowadzenia regulaminu pracy komisji przetargowej w danym urzędzie.

Jako obowiązki członków komisji przetargowej przykładowo można wskazać:

• uczestniczenie w posiedzeniach i pracach komisji,
• przygotowywanie wyjaśnień dotyczących specyfikacji istotnych warunków zamówienia,
• badanie i ocena ofert, wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu,
• opracowanie treści projektu specyfikacji,
• analizowanie wzoru umowy, ustalenie zgodności z innymi dokumentami przetargowymi.

Pominięcie uregulowania obowiązków członków komisji przetargowych oznacza więc naruszenie art. 21 ust. 3 p.z.p., nie zapewniono bowiem w takich sytuacjach indywidualizacji odpowiedzialności za wykonywane czynności oraz przejrzystości prac komisji. ©℗

Podstawa prawna

Art. 30 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.).

Art. 21 ustawy z 29 stycznia 2004 r. ‒ Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1986 ze zm.).