Zwrot wadium po wyborze oferty

Dzięki obowiązującej od dziś nowelizacji prawa zamówień publicznych przedsiębiorcom składającym swoje oferty realizacji tych zamówień łatwiej będzie zachować płynność finansową. W każdym razie taki przyświecał jej cel, podyktowany aktualną sytuacją gospodarczą. Znowelizowana ustawa zawiera kilka rozwiązań, które mają temu służyć. Jedno z nich polega na umożliwieniu szybszego niż do tej pory odzyskania przez wykonawców wniesionego wadium.

Wniesienie wadium

Zamawiający musi zażądać od wykonawców wniesienia wadium, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza równowartość w złotych następujących kwot (tzw. progów unijnych):

● 133 tys. euro lub 206 tys. euro, zależnie od tego, kto jest zamawiającym, albo 412 tys. euro w przypadku zamówień sektorowych - dla dostaw lub usług,

● 5150 tys. euro - dla robót budowlanych.

Przy okazji warto przypomnieć, że ogłoszenia dotyczące zamówień o takiej wartości są przekazywane Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich. Jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza od progów unijnych, zamawiający nie musi, ale może, żądać od wykonawców wniesienia wadium.

Wadium wnosi się przed upływem terminu składania ofert, a jego wysokość nie może być wyższa niż 3 proc. wartości zamówienia. Zamawiający dopuszczający składanie ofert częściowych lub udzielający zamówienia w częściach powinien określić kwotę wadium dla każdej z części, przy zachowaniu wspomnianej granicy 3 proc. W przypadku przewidzianego w ciągu trzech lat udzielenia zamówień uzupełniających (np. polegających na rozszerzeniu dostawy) kwota wadium musi być ustalona dla wartości zamówienia podstawowego.

Zwrot pieniędzy

Od dziś wykonawcy mają prawo do szybszego niż do tej pory odzyskania wadium. Do tej pory zamawiający musiał je zwrócić co prawda niezwłocznie, ale dopiero wtedy, gdy:

● upłynął termin związania ofertą,

● zawarto umowę w sprawie zamówienia publicznego i wniesiono zabezpieczenie należytego wykonania tej umowy,

● zamawiający unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia, a protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia.

Nowelizacja zobowiązuje natomiast do zwrócenia wadium wszystkim wykonawcom niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania. Natomiast przedsiębiorca, którego oferta zostanie wybrana jako najkorzystniejsza, ma odzyskać pieniądze niezwłocznie po zawarciu umowy w sprawie zamówienia publicznego oraz wniesieniu zabezpieczenia należytego wykonania umowy, jeżeli będzie takie żądanie.

Taka reguła obejmuje przypadki przewidziane w dotychczasowych przepisach prawa zamówień publicznych (art. 46 ust. 1-3). Obowiązek zwrotu wadium po wyborze oferty najkorzystniejszej dotyczy bowiem także zwrotu z urzędu (z powodu upływu terminu związania ofertą czy zawarcia umowy) oraz na wniosek wykonawcy ze względu na jego wykluczenie albo odrzucenie oferty. Jak zapowiadano podczas prac legislacyjnych nad nowelizacją, przyjęte rozwiązania umożliwią przedsiębiorcom odzyskanie środków pieniężnych albo zwrot dokumentów gwarancji lub poręczenia do ich wystawców, co pozytywnie powinno wpłynąć na ich sytuację finansową oraz możliwość ubiegania się o inne zamówienia.

Zgodnie ze zmianami - jak dotychczas - zamawiający będzie miał obowiązek niezwłocznego zwrotu wadium tylko na wniosek wykonawcy, który wycofa ofertę przed upływem terminu ich składania. Nie będzie takiego wniosku składał przedsiębiorca, który zostanie wykluczony z postępowania, albo którego oferta zostanie odrzucona. Wcześniej również na ich wniosek zamawiający oddawał pieniądze.

Zatrzymanie wadium

Nadal natomiast obowiązuje zasada, że wadium jest zatrzymywane (wraz z odsetkami), jeżeli wykonawca nie złożył dokumentów wskazanych przez zamawiającego w skierowanym do niego wezwaniu (lub pełnomocnictw), chyba że udowodni, że wynika to z przyczyn nieleżących po jego stronie.

Przypomnijmy, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnianie:

● warunków udziału w postępowaniu,

● przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego - zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert.

Jeżeli wykonawcy w określonym terminie nie złożyli wymaganych przez zamawiającego oświadczeń lub dokumentów, lub nie złożyli pełnomocnictw, albo przedstawione przez nich dokumenty i oświadczenia zawierają błędy, czy pełnomocnictwa są wadliwe, wówczas zamawiający wzywa do ich złożenia w wyznaczonym terminie, chyba że mimo ich złożenia oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. Złożone na wezwanie zamawiającego oświadczenia i dokumenty powinny potwierdzać spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu oraz spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego, nie później niż w dniu, w którym upłynął termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo termin składania ofert.

Zatrzymanie wadium jest także możliwe, jeżeli wykonawca, którego ofertę wybrano:

● odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie,

● nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy,

● zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie wykonawcy.

Ponowne wniesienie wadium

Wykonawcy powinni liczyć się także z ponownym wniesieniem wadium. Nowelizacja wprowadziła także jeszcze jedną zmianę dotyczącą wadium, istotną dla wygrywającego przetarg. Uchwalono, że przedłużenie terminu związania ofertą jest dopuszczalne tylko z jednoczesnym przedłużeniem okresu ważności wadium albo, jeżeli nie jest to możliwe, z wniesieniem nowego wadium na przedłużony okres związania ofertą.

W przypadku, gdy przedłużenie terminu związania ofertą będzie dokonywane po wyborze oferty najkorzystniejszej, obowiązek wniesienia nowego wadium lub jego przedłużenia będzie miał tylko przedsiębiorca, którego oferta zostanie wybrana jako najkorzystniejsza.

Dopuszczalne formy wadium

Wadium może być wnoszone w jednej lub kilku następujących formach:

● pieniądzu,

● poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym,

● gwarancjach bankowych,

● gwarancjach ubezpieczeniowych

● poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz.U. z 2007 r. nr 42, poz. 275).

Zwrot z odsetkami

Jeżeli wadium wniesiono w pieniądzu, zamawiający zwraca je wraz z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszty prowadzenia rachunku bankowego oraz prowizji bankowej za przelew pieniędzy na rachunek bankowy wskazany przez wykonawcę.

Iwona Jackowska

iwona.jackowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 8 i pkt 12 ustawy z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 206 poz. 1591).

Art. 45-46, 67, 134 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 223, poz. 1655, z późn. zm. w brzmieniu przed 22 grudnia 2009 r.).