Co uniemożliwia umowę

Umowa może zostać unieważniona. Unieważnieniu podlega ta jej część, która wykracza poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Inną istotną zasadą jest zakaz wprowadzania istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy. Zmiana jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy zamawiający możliwość jej dokonania przewidział w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany. Jeżeli dojdzie do zmiany z naruszeniem tej reguły, podlega ona unieważnieniu.

O unieważnienie umowy może wystąpić do sądu prezes Urzędu Zamówień Publicznych. Prawo to wygasa z upływem czterech lat od dnia zawarcia lub zmiany umowy. Wystąpienie prezesa Urzędu w tej sprawie może dotyczyć:

- części umowy, wykraczającej poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

- zmian umowy nieprzewidzianych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Ponadto będzie miał on prawo wnieść o unieważnienie umów w przypadkach, które zgodnie z ustawą są podstawą ich unieważnienia nie tylko na wniosek prezesa UZP, ale też zainteresowanych tym wykonawców, którym przysługuje prawo do odwołania czy skargi.

Po nowelizacji umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający:

● z naruszeniem przepisów ustawy zastosował tryb negocjacji bez ogłoszenia lub zamówienia z wolnej ręki,

● nie zamieścił ogłoszenia o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych albo nie przekazał ogłoszenia o zamówieniu Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich,

● zawarł umowę przed ustawowym terminem albo przed ogłoszeniem wyroku bądź wydaniem postanowienia w toczącym się postępowaniu odwoławczym, jeżeli uniemożliwiło to Krajowej Izbie Odwoławczej uwzględnienie odwołania przed zawarciem umowy,

● uniemożliwił składanie ofert orientacyjnych wykonawcom niedopuszczonym dotychczas do udziału w dynamicznym systemie zakupów lub uniemożliwił wykonawcom dopuszczonym do udziału w dynamicznym systemie zakupów złożenie ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia prowadzonym w ramach tego systemu,

● udzielił zamówienia na podstawie umowy ramowej przed upływem ustawowego terminu dla jej zawarcia, jeżeli nastąpiło naruszenie zasady, że zamówienia udziela się wykonawcom, z którymi zamawiający zawarł umowę ramową, zapraszając do składania ofert,

● z naruszeniem przepisów ustawy zastosował tryb zapytania o cenę.

Nie wyłącza to ponadto możliwości żądania przez zamawiającego unieważnienia umowy na podstawie art. 70⁵ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Prezes UZP może też wystąpić do sądu o unieważnienie umowy, jeżeli okaże się, że zamawiający dokonał czynności lub zaniechał określonych czynności z naruszeniem przepisu ustawy, co miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Ustawa wskazuje też okoliczności, w których do unieważnienia umów dojść nie może. Umowa nie podlega unieważnieniu, np. jeżeli:

● w przypadku zastosowanego trybu negocjacji bez ogłoszenia lub zamówienia z wolnej ręki zamawiający miał uzasadnione podstawy, aby sądzić, że działa zgodnie z ustawą, a umowa została zawarta odpowiednio po upływie pięciu dni od dnia zamieszczenia ogłoszenia o zamiarze zawarcia umowy w Biuletynie Zamówień Publicznych albo po upływie 10 dni od dnia publikacji takiego ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, lub

● zamawiający uniemożliwił składanie ofert orientacyjnych wykonawcom niedopuszczonym dotychczas do udziału w dynamicznym systemie zakupów lub uniemożliwił wykonawcom dopuszczonym do udziału w dynamicznym systemie zakupów złożenie ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia prowadzonym w ramach tego systemu, mając uzasadnione podstawy, aby sądzić, że działa zgodnie z ustawą, a umowa została zawarta po odpowiednim dla niej terminie.

Zastosowanie trybu negocjacji bez ogłoszenia lub zamówienia z wolnej ręki czy zastosowanie trybu zapytania o cenę z jednoczesnym naruszeniem przepisów ustawy nie może być powodem żądania stwierdzenia nieważności umowy na podstawie art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

W razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach.

W takiej sytuacji wykonawca może żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy.

Unieważnienie umowy odnosi skutek od momentu jej zawarcia, chyba że Krajowa Izba Odwoławcza unieważni umowę w zakresie zobowiązań niewykonanych

Iwona Jackowska

iwona.jackowska@infor.pl

Art. 140-146 ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 223, poz, 1655 z późn. zm.).