Łatwiej o zachowanie płynności

Wadium ma zabezpieczać interesy zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Jest to ważna instytucja obrotu gospodarczego, która przysparza korzyści zamawiającemu. Dla przedsiębiorcy, czyli wykonawcy zamówienia, jest natomiast niekiedy istotnym obciążeniem finansowym ograniczającym jego - wprawdzie krótkotrwale, ale jednak - potencjał materialny.

Wadium stanowi określoną sumę pieniędzy lub odpowiednie zabezpieczenie zapłaty tej sumy, od których wniesienia zamawiający uzależnia dopuszczenie wykonawcy do udziału w postępowaniu. Funkcja wadium polega przede wszystkim na zabezpieczeniu zamawiającego poprzez możliwość zatrzymania wadium w wypadkach wskazanych w prawie zamówień publicznych.

Przełom grudnia 2009 r. i stycznia 2010 r. przynosi istotne zmiany w funkcjonowaniu tej instytucji w zamówieniach publicznych. Generalnie są one korzystne dla przedsiębiorców biorących udział w przetargach. Zmiany wynikają z dwóch aktów prawnych. Pierwszym jest nowelizacja ustawy - Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie 22 grudnia 2009 r., druga zaś wiąże się z rozporządzeniem Komisji Europejskiej z 30 listopada 2009 r. dotyczącym progów obowiązujących w zakresie procedur udzielania zamówień, które zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 2010 r.

Polski ustawodawca, biorąc pod uwagę funkcjonujące warunki ekonomiczne, docenił zagrożenia wynikające z faktu, jakim stały się zwłaszcza w ostatnim czasie zatory płatnicze wynikające z braku środków obrotowych. Dla przedsiębiorcy konieczność wniesienia wadium oznacza zamrożenie pewnego kapitału, który niejednokrotnie w zależności od wartości przedmiotu zamówienia może mieć istotne znaczenie przy podejmowaniu działań o charakterze gospodarczym. Przypomnijmy, że w myśl art. 45 ust. 4 zamawiający określa wadium w wysokości nie większej niż 3 proc. wartości zamówienia (mogą to być nawet setki tysięcy złotych).

Według nowych przepisów (o których już pisaliśmy w 2009 roku) zamawiający musi zwrócić wadia wszystkim wykonawcom niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty lub unieważnieniu postępowania. Jedynie nie będzie miał on tego obowiązku wobec przedsiębiorcy, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą. Rozwiązanie to jest przyjazne dla przedsiębiorców, gdyż oznacza, że ich pieniądze nie zostaną ponad potrzebę zamrożone przez zamawiających. Mogą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej, zniechęcając jednocześnie do kosztownego zaciągania kredytów. Dotychczas zamawiający zwracał wadium dopiero wtedy, gdy upłynął termin związania ofertą, zawarto już umowę w sprawie zamówienia publicznego i wniesiono zabezpieczenie należytego jej wykonania, zamawiający unieważnił postępowanie, a protesty zostały rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia.

Przypomnijmy, że zamawiający może żądać wniesienia wadium w postępowaniach przetargowych - nieograniczonym i ograniczonym, w trybach negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego, negocjacji bez ogłoszenia oraz licytacji elektronicznej. Wybór formy wnoszonego wadium - spośród form dopuszczalnych - należy do wykonawców. Wadium może być wniesione w jednej lub w kilku formach. Warunkiem jest, aby jego wysokość odpowiadała żądanej przez zamawiającego. Brak wadium lub odpowiedniej jego wysokości stanowi podstawę wykluczenia wykonawcy. Utrata wadium na korzyść zamawiającego może nastąpić wyłącznie w ściśle określonych okolicznościach, z którymi ustawa wiąże taki skutek. Jeżeli zwycięski wykonawca wniósł wadium w pieniądzu, może następnie wyrazić zgodę na zaliczenie kwoty wadium na poczet zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Zmiana wysokości progów unijnych, w myśl rozporządzenia Komisji Europejskiej, wpłynie też na sam obowiązek żądania przez zamawiającego wadium od przedsiębiorcy startującego w przetargu. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy zamawiający żąda od wykonawcy wniesienia wadium, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub wyższa od progów unijnych. Natomiast gdy jest niższa, zamawiający może, ale nie musi, domagać się wadium.

Tak więc od 1 stycznia 2010 r. w przypadku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na dostawy lub usługi, których wartość jest równa lub większa niż 125 tys. euro (do końca 2009 roku obowiązywała granica 133 tys. euro), zamawiający będzie musiał się domagać wniesienia wadium przez przedsiębiorcę. W przypadku np. zamówienia na roboty budowlane wniesienie wadium przez przedsiębiorcę będzie obowiązkowe, gdy wartość przedmiotu zamówienia jest równa lub większa od 4,845 mln euro (było 5,15 mln euro).

Przypomnijmy, że innym antykryzysowym rozwiązaniem (o nim także już wspominaliśmy w Ekspercie GP), wprowadzonym do noweli omawianej ustawy, które ma w założeniu ułatwić życie przedsiębiorcom, jest możliwość udzielania przez zamawiających zaliczek na realizację umów w sprawie zamówień publicznych na prowadzenie np. robót budowlanych, dostaw czy usług. Tak więc w myśl nowego art. 151a ust. 1 zamawiający może udzielić wykonawcy zaliczki na poczet wykonania zamówienia, jeżeli taka możliwość została przewidziana w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Zaliczki będą mogły być przekazywane również, gdy zamówienie jest współfinansowane np. przez UE. Jedynie wykonawca, którego wybrano w trybie negocjacji bez ogłoszenia lub z wolnej ręki, nie otrzyma zaliczki.

Możliwe też będzie kilkakrotne otrzymanie zaliczki, w przypadku gdy przedsiębiorca wykaże wykonanie zamówienia w zakresie już udzielonej zaliczki. Nowe przepisy zabezpieczają też interesy zamawiających. Uzyskali oni prawo zażądania zabezpieczenia przez wykonawcę zaliczek. Jeżeli wyniesie ona 20 proc. wartości zamówienia, ma on nawet obowiązek zażądania zabezpieczenia w typowych formach dla zamówień publicznych. Warunki udzielenia zabezpieczenia, jego wysokość, a także sposób jego wniesienia i zwrotu powinna określać umowa. Instytucja zabezpieczenia funkcjonowała już w prawie zamówień publicznych, ale służyła zagwarantowaniu pokrycia roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy.

Przypomnijmy, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego można wnieść wadium w następujących formach:

● pieniądzu,

● poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze pieniężne,

● gwarancjach bankowych,

● gwarancjach ubezpieczeniowych,

● poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

@RY1@i02/2010/006/i02.2010.006.185.004a.001.jpg@RY2@

Wartości progów unijnych

Jerzy Kowalski

jerzy.kowalski@infor.pl

Ustawa z 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych (Dz.U. nr 206, poz. 1591).

Rozporządzenie Komisji nr 1177/2009 z 30 listopada 2009 r. zmieniające Dyrektywy 2004/17/WE, 2004/18/WE i 2009/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do progów obowiązujących w zakresie procedur udzielania zamówień.