Błędy w stawce VAT

Dla jednoznacznego ustalenia czy błąd w stawce VAT może zostać zakwalifikowany jako omyłka rachunkowa lub inna omyłka polegająca na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia niepowodująca istotnej zmiany treści oferty musiał wypowiedzieć się Sąd Najwyższy.

Ustawa Prawo zamówień publicznych w art. 89 ust. 1 pkt. 6 przewiduje sankcję w postaci odrzucenia oferty, która zawiera błędy w obliczeniu ceny. Natomiast stosownie do art. 87 ust. 2 pkt. 2 i pkt. 3 tej ustawy zamawiający poprawia w ofercie:

● oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek,

● inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty

● niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.

Ustawodawca nie określił jakiego rodzaju błąd może być potraktowany jako podlegający poprawieniu na podstawie wyżej wskazanego przepisu. Opierając się na doktrynie można przyjąć, że:

● oczywistą omyłką jest omyłka widoczna, niezamierzona niedokładność, błąd pisarski lub inna podobna usterka w tekście. Za oczywistą omyłkę pisarską uznaje się również omyłkę, która nie jest widoczna w treści samego formularza ofertowego, jest jednak omyłką wynikającą z porównania treści pozostałych dokumentów, stanowiących zawartość treści oferty (Wyrok KIO z 6 marca 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 215/09),

● w zakresie tej kategorii pojęciowej mieszczą się jedynie tego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej analizy. Poprawienie omyłek nie wywołuje zmiany treści oświadczenia woli wykonawcy (w sensie merytorycznym) - Wyrok KIO z 17 marca 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 246/09,

● oczywista omyłka pisarska polega w szczególności na niezamierzonym przekręceniu, opuszczeniu wyrazu, błędzie logicznym, pisarskim lub mającym postać innej niedokładności przypadkowej. Oczywista omyłka pisarska powinna być możliwa do poprawy bez odwoływania się do innych dokumentów - Wyrok KIO z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 11/09,

● poprawienie niedokładności w opisie poszczególnych pozycji kosztorysu nie spowoduje istotnych zmian w treści oferty. Są to bowiem pominięcia w opisie pozycji pojedynczych wyrazów lub krótkich fraz, które oczywiście określają pewien sposób zakres pozycji (jak każdy zastosowany w opisie wyraz), jednak ich uzupełnienie, na które pozwala art.87 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, doprowadzi do pełnej zgodności treści opisu zawartego w kosztorysie z opisem zastosowanym w SIWZ - przedmiarze (taki jest cel tego przepisu) - Wyrok KIO z 3 lutego 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 86/09, 87/09.

● różnica w kwocie 1 grosza nie stanowi istotnej zmiany oferty, biorąc pod uwagę wartość oferty, która wynosi 31.902.784,68 zł. Tak więc w konsekwencji poprawienia innej omyłki w ofercie wykonawcy X nie doszło do istotnych zmian w jej treści - Wyrok KIO z 31 marca 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 338/09.

● omyłki, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych winny mieć taki charakter, by czynności ich poprawy mógł dokonać Zamawiający samodzielnie, bez udziału wykonawcy w tej czynności (Wyrok KIO z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 11/09.

W doktrynie a w szczególności w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej dominował pogląd, iż błędne wskazanie VAT nie wpływa na porównywalność ofert przetargowych a zamawiający nie powinien analizować czy wykonawca prawidłowo obliczył wysokość VAT jaki będzie musiał zapłacić w związku z realizacją zamówienia objętego przedmiotem przetargu. Uwzględniając to stanowisko prezentowane przez Krajową Izbę Odwoławczą wielu zamawiających nie odrzucało ofert z błędnie naliczonym VAT a korzystając z art. 87 ust. 2 dokonywało stosownych poprawek w ofercie.

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych nie zgadzając się z taką interpretacją wniósł skargę na wyrok wydany przez KIO w jednej ze spraw dotyczących właśnie ustalenia czy możliwe jest odrzucenie oferty z błędnie naliczonym VAT. W ocenie prezesa UZP zamawiający powinien taką ofertę odrzucić na podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 6 ustawy PZP.

Sąd Okręgowy w Koninie, który w związku z art. 198b ust. 1 ustawy PZP, był właściwy wg siedziby zamawiającego do rozpatrzenia skargi, postanowił skierować zapytanie do Sądu Najwyższego, z wnioskiem o ustalenie czy wskazanie w ofercie wykonawcy błędnej stawki VAT oraz obliczenie na tej podstawie VAT jako składnika ceny brutto, stanowi błąd w obliczeniu ceny, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt. 6 ustawy Prawo zamówień publicznych, stanowiąc podstawę do odrzucenia oferty przetargowej.

Sąd Najwyższy (SN) 20 października 2011 r. odpowiadając na otrzymane zapytanie (sygn. akt: III CZP 52/11 i III CZP 53/11) uznał, że zamawiający powinien odrzucić ofertę, w której stwierdził, że niewłaściwie została obliczona kwota VAT. Uwzględniając to stanowisko Sądu Najwyższego, zamawiający powinien dla uniknięcia odrzucenia oferty z błędnie obliczonym VAT, wymagać na etapie składania ofert przetargowych aby wykonawcy jedynie określali kwoty brutto realizacji zamówienia. Natomiast VAT powinien być wyliczony należycie przez wykonawcę na etapie realizacji zamówienia jednak bez możliwości zwiększenia naliczonego wynagrodzenia w przypadku popełnienia błędu w obliczaniu ceny oferty.

Marek Okniński