Kiedy podział zamówienia na części jest zgodny z prawem?

Na gruncie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (Dz.U.10.113.759 j.t.) zakazany jest podział zamówienia na części lub zaniżanie jego wartości w celu uniknięcia stosowania jej przepisów.

Jednym z kluczowych elementów dla rozstrzygnięcia powyższego problemu jest sprecyzowanie pojęcia zamówienia. Ustawa pzp definiuje jedynie pojęcie zamówienia publicznego jako umowy odpłatnej zawieranej pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane (art. 2 pkt 13) ustawy pzp). Należy przyjąć, że pojęcie zamówienia dla potrzeb oszacowania jego wartości należy rozumieć szerzej, posługując się przy jego interpretacji dyrektywami znajdującymi się w orzecznictwie oraz poglądami z literatury przedmiotu.

W praktyce wiele problemów może nastręczać odróżnienie jednego zamówienia o złożonym charakterze od dwóch lub więcej odrębnych zamówień. Kwestia ta, z przyczyn obiektywnych, nie została rozstrzygnięta na gruncie ustawy pzp. Pomocne w tym zakresie są wskazówki wynikające z orzecznictwa oraz piśmiennictwa dotyczącego zamówień publicznych. Eliza Grodzka ("Możliwość dzielenia zamówienia na części i określanie wartości szacunkowej zamówienia w ramach projektów współfinansowanych przez Unię Europejską", LEX 2011) WSKAZUJE, że przy ocenie, czy zamawiający ma do czynienia z jednym zamówieniem, czy też z odrębnymi zamówieniami konieczna jest analiza okoliczności danego przypadku, opierając się na następujących kryteriach:

1) tożsamości przedmiotowej,

2) tożsamości podmiotowej,

3) tożsamości czasowej.

Tożsamość przedmiotowa zamówienia zachodzi, jeżeli usługi, dostawy lub roboty budowlane są tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu, tożsamość podmiotowa - gdy zachodzi możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę, a tożsamość czasowa (funkcjonalna) - gdy zachodzi możliwość udzielenia zamówienia w jednym czasie. Brak spełnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkować będzie mogła uznaniem, że dane usługi, dostawy lub roboty budowlane są odrębnymi zamówieniami. Ocena okoliczności danego przypadku powinna zostać ponadto oparta na wiedzy i doświadczeniu zamawiającego.

Gdy zamawiający dojdzie do przekonania, iż ma do czynienia z jednym zamówieniem, powstaje problem dopuszczalności jego podziału na części. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy pzp zabroniony jest podział zamówienia na części w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy. Zakresem powyższej regulacji objęte są zarówno czynności zamawiającego mające na celu uniknięcie stosowania przepisów ustawy w ogóle, jak również czynności zmierzające do uniknięcia stosowania niektórych procedur bądź wymogów wynikających z ustawy pzp. W pierwszym przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest udzielenie zamówienia bez stosowania przepisów ustawy pzp, np. podział jednego zamówienia na trzy części, o wartości szacunkowej poniżej 14.000 euro każda (wyłączenie stosowania ustawy z art. 4 pkt 8) ustawy pzp). Natomiast w drugim przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest obniżenie wartości szacunkowej poszczególnych części zamówienia w taki sposób, aby nie przekraczały one kwoty, z którą ustawa pzp wiąże obowiązek stosowania określonej procedury lub określonego wymogu formalnego (np. wynikiem niedozwolonego podziału jest zastosowanie dla zamówień trybu negocjacji z ogłoszeniem na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 5) ustawy pzp lub brak obowiązku przekazania ogłoszenia o poszczególnych zamówieniach Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich).

Z powyższego wynika, że nie będzie stanowił naruszenia przepisów ustawy pzp podział zamówienia, kiedy postępowanie dla każdej z części będzie prowadzone z zachowaniem wymogów ustawowych przewidzianych dla całości zamówienia. Jednakże zamawiający powinien pamiętać, na co zwracał uwagę Urząd Zamówień Publicznych, że u podstaw takiego podziału powinny leżeć względy organizacyjne, techniczne, celowościowe itp. Należy bowiem pamiętać, iż prowadzenie kilku postępowań w związku z podziałem zamówienia może doprowadzić do zwiększenia kosztów obsługi zamówień, w stosunku do sytuacji, gdy zamawiający przeprowadziłby jedno postępowanie, a takie działanie może pozostawać w sprzeczności z założeniami stanowiącymi podstawy systemu zamówień publicznych i wydatkowania środków publicznych.

Decyzję o podziale zamówienia zamawiający podejmuje przed wszczęciem postępowania, biorąc pod uwagę również stan istniejący w tej chwili. W praktyce zdarzają się jednak sytuacje kiedy zamawiający na etapie przygotowywania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie jest w stanie przewidzieć ilości lub wielkości danego zamówienia w ciągu roku. Należy przyjąć, iż w przypadku takich nieprzewidywalnych zamówień, zamawiający jest uprawniony do dokonania podziału zamówienia na części, nie naruszając w ten sposób przepisów ustawy pzp. W takiej sytuacji nie będzie konieczne sumowanie wartości takich zamówień, choćby były tego samego rodzaju, w celu zbadania, czy nie zachodzi niedozwolony podział zamówienia, gdyż w istocie będziemy mieli do czynienia z odrębnymi zamówieniami. Jednakże należy pamiętać, iż takie działanie zamawiającego nie może mieć na celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy pzp oraz powinno zostać poprzedzone dokładną analizą stanu faktycznego popartą wiedzą i doświadczeniem zamawiającego.

Łukasz Mackiewicz

aplikant radcowski