Kwota przeznaczona na realizację zamówienia niższa niż szacowana

Nałożony na zamawiającego obowiązek podania przed otwarciem ofert kwoty, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (art. 86 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych, dalej: ustawa p.z.p.), ma na celu ograniczenie możliwości bezpodstawnego unieważniania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego w sytuacji, gdy np. mogłoby dojść do wyboru wykonawcy, który w ocenie zamawiającego nie daje pełnej gwarancji zrealizowania przedmiotu umowy.

Z reguły kwota, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia, jest równa lub niewiele wyższa od ustalonej przez niego wartości szacunkowej zamówienia (powiększonej o VAT).

Ustalenie wartości szacunkowej

Zamawiający jest zobowiązany ustalić wartość szacunkową zamówienia publicznego z należytą starannością. Ustawa - Prawo zamówień publicznych nie precyzuje jednak pojęcia należytej staranności. Opierając się na art. 355 kodeksu cywilnego, należytą staranność można zdefiniować jako staranność ogólnie rozumianą w stosunkach danego rodzaju. W konsekwencji należyta staranność przy ustalaniu wartości szacunkowej zamówienia publicznego powinna być oceniana w zależności od rodzaju przedmiotu zamówienia.

Ustawa - Prawo zamówień publicznych w art. 32-35 określa podstawowe zasady ustalania wartości zamówienia z uwzględnieniem jego przedmiotu i terminu wszczęcia postępowania.

Wyceny wartości szacunkowej zamówienia dokonuje zamawiający (w sposób staranny) przed wszczęciem każdego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Wycena ta nie obejmuje VAT i stanowi całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy za cały przedmiot zamówienia. Wartość ta powinna być uwidoczniona w protokole z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (pkt 2 druków ZP stanowiących załączniki do rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 26 października 2010 r. w sprawie protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (Dz.U. nr 223, poz. 1458).

W przypadku zamówienia na roboty budowlane ustawodawca dodatkowo wymaga od zamawiającego (art. 33 ust. 1 ustawy p.z.p.), aby wartość szacunkowa przedmiotu zamówienia została ustalona na podstawie kosztorysu inwestorskiego albo na podstawie planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (co do wykonawstwa robót budowlanych) albo planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (co do robót budowlanych polegających jednocześnie na zaprojektowaniu i wykonaniu tych robót).

Przepisy dotyczące ustalania wartości szacunkowej przedmiotu zamówienia wprowadzają także dodatkowe, szczegółowe rygory w tym zakresie. Jeśli bowiem zamawiający w przypadku danego zamówienia planuje udzielać zamówień uzupełniających, to powinien (zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy p.z.p.) doliczyć do wartości tego zamówienia także wartość zamówień uzupełniających, choć te mogą być dopiero przedmiotem odrębnego zamówienia (odrębnego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie zamówienia z wolnej ręki i odrębnej umowy w sprawie zamówienia publicznego).

Jak już wspomniano, w większości przypadków (zwłaszcza robót budowlanych) wartość szacunkowa zamówienia jest równa kwocie, jaką zamawiający podaje podczas publicznego otwarcia ofert, tj. tej, jaką zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia. Kwota podana przed otwarciem ofert nie ma jednak charakteru wiążącego, jest raczej informacją określającą poziom oczekiwań zamawiającego w zakresie kosztów wykonania zamówienia publicznego.

Należy zauważyć, iż kwota, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie powinna być niższa niż wartość zamówienia oszacowana z należytą starannością plus podatek od towarów i usług (VAT), ale nie jest to wymogiem.

W praktyce udzielania zamówień publicznych zdarzają się sytuacje, gdy kwota podana w czasie otwarcia ofert jest niższa niż wartość szacunkowa zamówienia. Wykonawcy, który złożył ofertę przetargową, nie przysługuje jednak możliwość wniesienia z tego tytułu zasadnego odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej.

Powyższą tezę potwierdza orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej z 26 sierpnia 2014 r. (sygn. akt KIO 1642/14), w którym skład orzekający uzasadniał między innymi: "Podkreślenia wymaga, iż dla wskazanego porównania nie ma znaczenia kwota podawana na otwarciu ofert przez zamawiającego, tj. kwota na sfinansowanie zamówienia. Kwota ta stanowi jedynie o środkach finansowych zabezpieczonych w budżecie danej jednostki zamawiającej na sfinansowanie konkretnego przedsięwzięcia objętego postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego".

Dla ochrony oferentów

Według Izby cel podawania kwoty, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, tuż przed otwarciem ofert, kiedy zamawiający nie mógł się jeszcze zapoznać z konkretnymi wycenami ofertowymi dokonanymi przez wykonawców w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, związany jest z zabezpieczeniem interesów wykonawców, aby nie dochodziło do nieuprawnionych działań po stronie zamawiającego związanych z unieważnianiem postępowania o zamówienia publiczne z powodu braku środków na sfinansowanie danego zamówienia.

"Kwota ta w praktyce najczęściej stanowi odzwierciedlenie wyceny szacunkowej przedmiotu zamówienia (dokonanej zgodnie z art. 32 i następnymi ustawy p.z.p.) powiększonej o wartość VAT, ale nie zawsze musi to być faktycznie ta kwota. W niniejszym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego mieliśmy właśnie do czynienia taką właśnie sytuacją, że zamawiający w trakcie otwarcia ofert podał kwotę na sfinansowanie zamówienia inną (niższą), niż wynikałoby to z wyceny szacunkowej przedmiotu zamówienia. I choć takie działanie zamawiającego, jak wskazywał odwołujący, można by różnie oceniać, także z punktu widzenia dyscypliny finansów publicznych - do oceny czego jednak Izba w świetle art. 179 ust. 1 ustawy p.z.p. nie posiada uprawnień (Izba dokonuje oceny czynności i zaniechań zamawiającego pod kątem ich zgodności z przepisami ustawy p.z.p.), to powyższe jednak w żadnej mierze nie może stanowić punktu odniesienia dla oceny, czy cena ma charakter rażąco niskiej. W tym zakresie - jak wskazano powyżej - znaczenie ma wycena przedmiotu zamówienia dokonana z należytą starannością przez zamawiającego zgodnie z przepisami ustawy - Prawo zamówień publicznych" - czytamy w orzeczeniu KIO.

@RY1@i02/2015/113/i02.2015.113.21100010a.801.jpg@RY2@

Marek Okniński