Urzędnik może zostać ukarany finansowo za nieprawidłowości

Urzędnik samorządu terytorialnego może być pociągnięty do odpowiedzialności majątkowej, gdy wyrządzi szkodę przy wykonywaniu władzy publicznej. Ustawa z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. nr 34, poz. 173 z późn. zm.) określa zasady odpowiedzialności majątkowej w razie łącznego zaistnienia następujących przesłanek:

● na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub ugody zostało wypłacone przez podmiot odpowiedzialny odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa;

● rażące naruszenie prawa, o którym mowa powyżej, zostało spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego;

● rażące naruszenie prawa zostało stwierdzone zgodnie z zakresem określonym w art. 6 ustawy wskazanej na wstępie.

W rozumieniu przepisów ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszem publicznym jest osoba działająca w charakterze organu administracji publicznej lub z jego upoważnienia albo jako członek kolegialnego organu administracji publicznej lub osoba wykonująca w urzędzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej, biorąca udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ.

Odpowiedzialność za zamówienia publiczne

Zasady udzielania zamówień publicznych regulują przepisy ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2164 z późn. zm.). Nie przewiduje ona, aby osoby udzielające zamówień publicznych w trakcie prowadzenia procedur określonych przepisami tej. ustawy wydawały decyzje czy postanowienia administracyjne. Wobec powyższego zakres odpowiedzialności z tytułu podjętych przez urzędnika decyzji w czasie procedury udzielania zamówienia publicznego nie jest regulowany ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, lecz przez przepisy ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. nr 14, poz. 114 z późn. zm.).

Zgodnie z przepisami wskazanej ustawy za naruszenie dyscypliny finansów publicznych odpowiedzialność ponosi osoba (w tym pracownik jednostki sektora finansów publicznych, któremu powierzono określone czynności przewidziane w przepisach ustawy - Prawo zamówień publicznych, związane z procedurą udzielenia zamówienia publicznego), która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych. W przypadku stwierdzenia naruszenia zasad udzielania zamówień publicznych organ orzekający w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych zobowiązany jest wziąć pod uwagę stopień winy oraz skutki i stopień szkodliwości czynu. Katalog kar przewidziany w ustawie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych obejmuje: upomnienie, naganę, karę pieniężną w wysokości do trzech pensji, zakaz pełnienia funkcji kierowniczych związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.

Kary za naruszenie prawa zamówień

Prezes Urzędu Zamówień Publicznych nakłada karę pieniężną w zakresie określonym przepisem p.z.p., jeżeli stwierdzi np., że zamawiający:

● udzielił zamówienia publicznego z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybów udzielania zamówienia: negocjacji bez ogłoszenia, z wolnej ręki lub zapytania o cenę,

● bez wymaganego ogłoszenia,

● bez stosowania ustawy p.z.p. lub

● dokonuje zmian w zawartej umowie o wykonanie zamówienia publicznego z naruszeniem przepisów ustawy p.z.p.

Karze pieniężnej podlega również zamawiający, który:

● określa warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję,

● opisuje przedmiot zamówienia w sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję,

● prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia z naruszeniem zasady jawności,

● nie przestrzega terminów określonych w ustawie,

● wyklucza wykonawcę z postępowania o udzielenie zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki wykluczenia,

● odrzuca ofertę z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki odrzucenia oferty,

● dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty z naruszeniem przepisów ustawy, jeżeli naruszenie to ma wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.

Kara pieniężna nałożona na zamawiającego ustalana jest w zależności od wartości zamówienia. Jeżeli wartość zamówienia:

● jest mniejsza niż tzw. progi unijne, kara wynosi 3 tys. zł;

● przekracza progi unijne, ale jest mniejsza niż 10 mln euro dla dostaw lub usług oraz 20 mln euro dla robót budowlanych, kara pieniężna wynosi 30 tys. zł;

● jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 10 mln euro dla dostaw lub usług oraz 20 mln euro dla robót budowlanych, kara pieniężna wynosi 150 tys. zł.

Wskazać należy, że odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych jest niezależna od stwierdzenia wyrządzenia szkody. Odpowiedzialność z tego tytułu powstaje już w przypadku dokonania czynności związanych z udzielaniem zamówienia publicznego, które określają przepisy prawa zamówień publicznych. Natomiast kara z tytułu ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych zależy od winy (stopnia zawinienia) urzędnika, który dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów w zakresie udzielania zamówień publicznych.

Marek Okniński