Zamawiający może zmniejszyć budżet przeznaczony na projekt

Obowiązek podania przed otwarciem ofert kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia (art. 86 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych) ma na celu ograniczenie możliwości bezpodstawnego unieważniania postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, np. gdyby mogło dojść do wyboru wykonawcy, który w ocenie zamawiającego nie daje pełnej gwarancji zrealizowania przedmiotu umowy. Kwota podana przed otwarciem ofert nie ma jednak charakteru wiążącego, jest raczej informacją określającą poziom oczekiwań zamawiającego w zakresie kosztów wykonania zamówienia publicznego. Na gruncie obowiązujących przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych za możliwe uznać należy zmniejszenie kwoty budżetu podanej podczas publicznego otwarcia ofert jako wysokości środków, które zamawiający zamierza przeznaczyć na realizację zamówienia publicznego.

Należy zauważyć, iż kwota, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, nie powinna być niższa niż wartość zamówienia oszacowana z należytą starannością plus podatek od towarów i usług (VAT). Z reguły suma przeznaczona na realizację zamówienia jest równa lub niewiele wyższa od tak ustalonej wartości zamówienia.

Ponieważ celem podania do publicznej wiadomości tej kwoty jest zapobieganie bezpodstawnemu unieważnianiu postępowań o zamówienie publiczne, powstaje pytanie, czy zamawiający może w każdej sytuacji zmniejszyć podaną uprzednio kwotę, w konsekwencji np. unieważniając przetarg ze względu na brak środków na sfinansowanie realizacji zamówienia w cenie zaproponowanej przez wybranego wykonawcę.

Wskazać należy, iż składając oświadczenie w sprawie kwoty, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, zamawiający zobowiązał się przyjąć ofertę najkorzystniejszą, pod warunkiem że zaoferowana cena nie przekroczy podanej przez niego wysokości środków.

Przepisy ustawy p.z.p. dopuszczają możliwość bieżącego reagowania, również po otwarciu ofert, na zachodzące zmiany sytuacji finansowej zamawiającego. Jest to uzasadnione pragmatyką prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Niejednokrotnie zdarza się, że pomiędzy otwarciem ofert a wyborem najkorzystniejszej oferty upływa kilka tygodni lub nawet miesięcy. Nie ulega wątpliwości, że kwota podana bezpośrednio przed otwarciem ofert może ulec zarówno zwiększeniu, jak i zmniejszeniu w stosunku do pierwotnych możliwości finansowych zamawiającego. Ocena, czy konkretna sytuacja braku środków finansowych na realizację zamówienia wynikła na skutek pogorszenia się sytuacji finansowej zamawiającego, musi jednak być traktowana jako wyjątkowa i wymaga rzetelnego uzasadnienia ze strony podejmującego decyzję o unieważnieniu postępowania o zamówienie publiczne na podstawie art. 93 ust. 1 pkt. 4 ustawy p.z.p.

Zgodnie z orzecznictwem unieważnienie postępowania na skutek zmniejszenia wysokości posiadanych środków jest dopuszczalne, gdy uszczuplenie środków wynika z okoliczności nieprzewidzianych i niezależnych od zamawiającego. Taką tezę wyraził między innymi Sąd Okręgowy w Siedlcach (wyrok z 30 października 2005 r., sygn. akt II Ca 484/04 niepubl.).

Podobnie Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z 19 maja 2009 r. (sygn. akt KIO/UZP 580/09) wskazała, iż ciężar udowodnienia braku środków finansowych na realizację zamówienia, zgodnie z treścią art. 6 Kodeksu cywilnego, spoczywa w całości na zamawiającym.

Warto również przytoczyć wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 16 czerwca 2009 r. (sygn. akt KIO/UZP 715/09), w którym skład orzekający stwierdził między innymi, że kwoty, jaką zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, wskazanej w art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy p.z.p., nie należy w pełni utożsamiać z podawaną bezpośrednio przed otwarciem ofert kwotą, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (art. 86 ust. 3). Ustawodawca celowo użył w tych przypadkach dwóch sformułowań "zamierza przeznaczyć" i "może przeznaczyć". Podana zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy p.z.p. kwota wiąże natomiast zamawiającego w sytuacji, gdy cena najkorzystniejszej oferty jej nie przekracza.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej unieważnienie postępowania na podstawie przesłanki z art. 93 ust.1 pkt 4 ustawy p.z.p., w sytuacji gdy cena najkorzystniejszej oferty jej nie przekracza, jest bezpodstawne, chyba że zamawiający udowodni, iż od momentu podania kwoty zamierzonej do wyboru najkorzystniejszej oferty zaszły nieprzewidywalne okoliczności, które zasadniczo zmieniły jego możliwości finansowe. Kwota podana zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy p.z.p. nie wiąże natomiast zamawiającego, gdy cena najkorzystniejszej oferty ją przekracza. Wówczas, jeśli po dokonaniu odpowiednich korekt w budżecie zamawiający może zapewnić wyższe środki na finansowanie zamówienia, nie będzie zobowiązany do unieważnienia postępowania.

Marek Okniński