Jaka dotacja celowa na zasiłki stałe i składki

@RY1@i02/2012/003/i02.2012.003.08800020a.802.jpg@RY2@

Rafał Wróbel, radca prawny, partner Młynarczyk Puchała Kancelaria Radców Prawnych Sp.P. w Gliwicach

Do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych oraz opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Taki obowiązek nakładają na gminy przepisy ustawy z 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. nr 92, poz. 753 z późn. zm.).

Jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych z zakresu pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji nie może przekroczyć 80 proc. kosztów realizacji zadania. W ubiegłym roku ta wysokość uległa zmianie, bo do 4 marca 2011 r. wynosiła 50 proc. Przepisy przewidują jednak odstępstwa od tej zasady. Na przykład j.s.t. otrzymują z budżetu państwa dotacje na realizację przejmowanych od dnia wejścia w życie ustawy zadań własnych, które wcześniej były realizowane przez jednostki administracji rządowej i przez j.s.t. jako zadania z zakresu administracji rządowej. Dotacje te są ustalone zgodnie z zasadami przyjętymi w budżecie państwa do określania wydatków podobnego rodzaju, a w stosunku do niektórych nie stosuje się ograniczenia do 80 proc.

Finansowanie zadań

Wypłacanie zasiłków, a także opłacanie składek jest specyficznym rodzajem zadań własnych samorządu. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2001 r. (sygn. akt U 8/00) podkreślił, że z istoty zadania własnego wynika, że jego finansowanie musi mieć charakter samodzielny i kreatywny, tzn. organy samorządu muszą mieć zagwarantowane prawo decydowania w jakiejś mierze o zakresie i sposobie realizacji zadania ustawowo zdefiniowanego lub co najmniej o sposobie jego realizacji i finansowaniu.

Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) precyzyjnie ustala, komu przysługuje zasiłek oraz w jakiej wysokości (art. 37). Podobnie - o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne decydują odpowiednie przepisy (ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Samorządy nie mają więc żadnego wpływu na rzeczywisty koszt realizacji tego typu zadań. W szczególności brak środków na ten cel nie może być podstawą do wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku stałego (przyznania go w mniejszej wysokości) lub odmowie sfinansowania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie bez znaczenia powinno też być to, że na wysokość zasiłków i składek samorząd nie ma żadnego wpływu.

80 czy 100 proc.?

W pierwszej połowie ubiegłego roku w Ministerstwie Finansów została sformułowana opinia, zgodnie z którą dotacje przyznawane j.s.t. na omawiane zadania nie mogą przekraczać 80 proc. rzeczywistych kosztów. Podstawą dla takiego poglądu ma być art. 128 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Uważam, że stanowisko to jest błędne. Przepisem szczególnym, z którego wynika obowiązek dotowania zadań w zakresie przyznawania i wypłaty zasiłków oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, jest art. 38 powołanej na wstępie ustawy z 23 stycznia 2009 r. Z art. 127 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wynika bowiem wyraźnie, że dotacje są to środki przeznaczane na finansowanie lub dofinansowanie zadań własnych. W przypadku omawianych zadań własnych, zarówno z ich istoty, jak i z przepisów dotyczących ich finansowania wynika, że powinny być finansowane dotacją z budżetu państwa w 100 proc.

MPS