Wojewoda ma prawo zdyscyplinować burmistrza i starostę

@RY1@i02/2013/219/i02.2013.219.08800080a.802.jpg@RY2@

Zgodnie z przepisami ustaw ustrojowych oraz ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego jest zobowiązany przedstawić projekt uchwały budżetowej radzie (sejmikowi) i właściwej miejscowo regionalnej izbie obrachunkowej nie później niż 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy. Wraz z projektem przedkładane są jego uzasadnienie oraz materiały informacyjne określone przez organ stanowiący w uchwale w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej (art. 238 ust. 2 ustawy o finansach publicznych).

Sankcji nie ma, ale...

Na uwagę zasługuje to, że w polskim porządku prawnym nie ma żadnych uregulowań prawnych, które by określały sposób, w jaki sposób ma nastąpić przedstawienie projektu uchwały budżetowej organowi stanowiącemu. W praktyce następuje to przez złożenie go w biurze rady czy też sejmiku. Kontrowersje wzbudza m.in. charakter prawny terminu na złożenie projektu. Konstrukcja przepisów ustawowych skłania do przyjęcia stanowiska, że ów termin dla organu wykonawczego ma charakter jedynie instrukcyjny. Wynika to z faktu, że wspomniane ustawy w sytuacji przekroczenia terminu nie przewidują sankcji prawnych dla organu wykonawczego. Wydaje się jednak, że ustawodawca przewidując m.in. takie przypadki, w stosowne kompetencje wyposażył wojewodę. Sytuacje, w których organ wykonawczy naruszałby wielokrotnie i w sposób istotny termin, uniemożliwiając przez to organowi stanowiącemu uchwalenie budżetu przed rokiem budżetowym, mogą zostać potraktowane przez wojewodę jako powtarzające się naruszanie prawa. Konsekwencją zastosowania procedur, o których mowa w art. 96 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w art. 83 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym oraz w art. 84 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa, mogłoby być nawet rozwiązanie organu wykonawczego j.s.t. W praktyce jednak nie dochodzi do zastosowania tych specjalnych procedur.

Z ograniczeniami

Przypomnieć należy również o specyfice procesu uchwałodawczego w zakresie budżetu. Uchwalając budżet, organ stanowiący nie jest bezwzględnie związany ani treścią projektu opracowanego przez organ wykonawczy, ani nawet poprawkami zaproponowanymi przez komisję przygotowującą projekt do uchwalenia. Rada (sejmik) nie może jednak wprowadzać dowolnych zmian, a możliwe ograniczenia dotyczące zakresu dopuszczalnej ingerencji w projekt budżetu są zawarte w ustawach ustrojowych i w ustawie o finansach publicznych. I tak, zgodnie z art. 52 ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym: "Bez zgody wójta rada gminy nie może wprowadzić w projekcie budżetu gminy zmian powodujących zwiększenie wydatków nieznajdujących pokrycia w planowanych dochodach lub zwiększenie planowanych dochodów bez jednoczesnego ustanowienia źródeł tych dochodów". Podobnej treści zapisy zawarto w art. 55 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym oraz w art. 66 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa.

Nieco inne brzmienie ma treść art. 183 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym: "Bez zgody zarządu jednostki samorządu terytorialnego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego nie może wprowadzić w projekcie uchwały budżetowej jednostki samorządu terytorialnego zmian powodujących zmniejszenie dochodów lub zwiększenie wydatków i jednocześnie zwiększenie deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego".

Organ stanowiący przy podejmowaniu uchwały budżetowej i dokonywaniu jej zmian jest formalnie i merytorycznie związany z inicjatywą uchwałodawczą organu wykonawczego w tym zakresie. Jednakże wyłączna inicjatywa zarządu w szczególnych przypadkach może być zastąpiona jego zgodą (w formie akceptacji) na propozycję organu stanowiącego.

Ważna rola RIO

Istotna jest rola w procesie uchwałodawczym budżetu j.s.t., jaką odgrywa regionalna izba obrachunkowa. Po przedstawieniu projektu wydaje ona stosowną opinię o możliwości jego wykonania. Następnie opinię tę zarząd j.s.t. obowiązany jest przedstawić, jeszcze przed uchwaleniem budżetu, organowi stanowiącemu j.s.t.. Wydanie jednak nawet negatywnej opinii w sprawie projektu budżetu przez RIO nie wstrzymuje procedury jego uchwalania. Jednak zarząd j.s.t. musi wraz z negatywną opinią przedstawić radzie lub sejmikowi odpowiedź na zawarte w tej opinii zarzuty.

Przedłużeniem kompetencji RIO w zakresie spraw budżetowych jest możliwość ustalenia budżetu j.s.t. w przypadku, gdy nie zostanie uchwalony przez organ stanowiący w terminie do końca lutego roku budżetowego (art. 240 ust. 3 ustawy o finansach publicznych). Uprawnienie powyższe RIO wobec wszystkich rodzajów jednostek samorządu terytorialnego zasadniczo wynika z treści art. 11 ust. 2 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych.

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885). Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594). Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 595). Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 596). Ustawa z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1113).