Dodatki uzupełniające w oświacie do 31 stycznia

Na analizę powyższych wydatków pozostało zaledwie kilka dni, bo ustawowy termin mija 20 stycznia. Art. 30 a ust. 1 Karty Nauczyciela nie wskazuje jak tego dokonać, ale ten przepis oraz art. 30 powołanego aktu prawnego wskazują, że niezbędne jest wykonanie działań polegających na:

1) obliczeniu średniorocznej struktury zatrudniania nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w 2012 roku,

2) ustaleniu wysokości obowiązkowego funduszu płac (tj. iloczyn średniorocznej liczby nauczycieli zatrudnionych na poszczególnych stopniach awansu oraz kwot gwarantowanych płac, por. tabela),

3) obliczeniu wysokości faktycznych wydatków na pensje w skali roku na poszczególnych stopniach awansu zawodowego,

4) ustaleniu różnicy pomiędzy kwotą z punktu 2 i 3 (gdy kwota obliczona na podstawie pkt. 2 jest wyższa, to różnica stanowi fundusz dla dodatku uzupełniającego),

5) podziale do 31 stycznia funduszu uzupełniającego pomiędzy nauczycieli w formie jednorazowego dodatku (w podziale na poszczególne stopnie awansu i proporcjonalnie do osobistej stawki pensji zasadniczej).

Zasady obliczania średniorocznej struktury zatrudniania nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego określa rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 13 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 6, poz. 35 z późn. zm.).

Regulaminy wynagradzania

Samorządy muszą w regulaminach wynagradzania określić wysokość poszczególnych składników wynagrodzenia nauczycieli, tak aby średnie wynagrodzenia nauczycieli na obszarze działania danej jednostki samorządu terytorialnego odpowiadały co najmniej średnim ustawowym. Aby wykonać ten obowiązek, samorządy nie muszą corocznie zmieniać regulacji płacowych. Temu służy między innymi coroczna analiza wydatków na wynagrodzenia nauczycieli.

Jeśli z analizy tej wynika, że nie zostały osiągnięte średnie zarobki, samorząd musi ustalić różnicę między wydatkami poniesionymi na wynagrodzenia nauczycieli w danym roku a iloczynem średniorocznej liczby etatów pedagogów na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz średnich wynagrodzeń nauczycieli ustalonych w danym roku. Kwotę tej różnicy samorząd musi podzielić między nauczycieli i wypłacić im do 31 stycznia w formie jednorazowego dodatku uzupełniającego. Oznacza to, że w sytuacji gdy np. niedobór na wynagrodzenia pedagogów wystąpił dla nauczycieli dyplomowanych (tzn. nie zostały osiągnięte gwarantowane średnie wynagrodzenia w tym stopniu awansu zawodowego), dodatek otrzyma ta grupa nauczycieli, bowiem umożliwi to osiągnięcie średniej ustawowej. Kwota dodatku jest ustalana indywidualnie, proporcjonalnie do okresu zatrudnienia oraz osobistej stawki pensji zasadniczej zatrudnionego.

Krytyka mechanizmu

Mechanizm osiągania pensji gwarantowanej przez nauczycieli jest krytykowany przez samorządowców. Ich zdaniem obowiązek wypłacania przez organy prowadzące dodatków uzupełniających dla pedagogów stanowi dodatkowy, paradoksalny, przywilej środowiska nauczycielskiego.

Paradoks tego rozwiązania prawnego polega m.in. na tym, że w przypadku nieosiągnięcia wymaganej wysokości wynagrodzenia przez np. nauczycieli stażystów w jednej z trzech szkół na terenie gminy (może to być wynik chociażby urlopu zdrowotnego jednego nauczyciela stażysty), różnica pomiędzy wymaganym a osiągniętym poziomem wynagrodzeń rozdysponowywana jest pomiędzy nauczycieli stażystów ze wszystkich trzech szkół. Czyli dodatkowym wsparciem finansowym premiowani są także ci nauczyciele, którzy osiągnęli wynagrodzenie na poziomie nawet znacznie przekraczającym poziom średnich wynagrodzeń - stwierdza Bartłomiej Bartczak, burmistrz Gubina.

Oprócz powyższych niedoskonałości tego rozwiązania wskazuje się także, że utrudnia ono racjonalizację zatrudnienia w oświacie. Uprawnienie do dodatku uzupełniającego jest też swego rodzaju karą dla gmin podejmujących działania mające na celu minimalizowanie negatywnych skutków niżu demograficznego, polegające na częściowym ograniczaniu wymiarów etatów nauczycielskich. Z jednej strony pozwala to na utrzymanie zatrudnienia sporej grupie pedagogów a z drugiej skutkuje obowiązkiem wypłacenia im z budżetów gminnych dodatków wyrównawczych - zauważa burmistrz Gubina.

Średnia płaca na poszczególnych stopniach awansu w 2012 roku po zaokrągleniu do pełnych złotych

Stażysta	100 proc.	2 618,00 zł	2 718,00 zł
Kontraktowy	111 proc.	2 906,00 zł	3 017,00 zł
Mianowany	144 proc.	3 770,00 zł	3 913,00 zł
Dyplomowany	184 proc.	4 817,00 zł	5 000,00 zł

* Zgodnie z ustawą budżetową na 2012 rok z 2 marca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 273) są to dwie kwoty: od 1 stycznia do 31 sierpnia 2012 r. - 2618,10 zł, a od 1 września 2012 r. - 2717,59 zł).

Uwaga

Obowiązek wypłaty dodatków uzupełniających dla nauczycieli wynikający z art. 30a ust. 3 ustawy z 1982 r. - Karta nauczyciela dotyczy także nauczycieli przedszkoli (uchwała RIO w Krakowie z 10 sierpnia 2011 r., KI-412/401/11, NZS 2011/6/94)

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.21700090a.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 30, art. 30a ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).