Jeszcze tylko dziś można zdecydować się na likwidację szkoły

Do końca lutego, czyli tylko jeszcze dziś, radni mogą podjąć uchwałę o zamiarze zamknięcia placówki oświatowej. Podjęcie takiej uchwały to dopiero pierwszy krok w procedurze wygaszania, która ostatecznie zostanie zamknięta z końcem roku szkolnego, czyli 31 sierpnia. Samorząd może też zdecydować się na przekazanie szkoły stowarzyszeniu. Dotyczy to jednak tylko małych szkół - do 70 uczniów i odmiennie niż w przypadku likwidacji, ostatecznie decyduje o tym kurator oświaty.

Trzeba poinformować

Zgodnie z art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jeżeli organ prowadzący szkołę ma zamiar ją zlikwidować, ma obowiązek co najmniej sześć miesięcy przed terminem likwidacji zawiadomić o takim zamiarze:

właściwego kuratora oświaty - datą, od której trzeba liczyć bieg sześciomiesięcznego terminu, jest dzień podjęcia uchwały o zamiarze likwidacji szkoły, a nie np. data wpłynięcia pisma w tej sprawie do kuratora oświaty

rodziców uczniów - dowodem na skuteczne powiadomienie rodziców uczniów jest np. wysłanie indywidualnych zawiadomień za poświadczeniem odbioru

związki zawodowe.

Trzeba jednak zaznaczyć, że na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn.zm.) gminy obowiązane są do zasięgania opinii związków zawodowych odnośnie do założeń i projektów aktów prawnych, jeżeli obejmują one zakres przedmiotowy działalności związku. Tak więc do zaopiniowania przez właściwe organy statutowe związku zawodowego powinien zostać skierowany także projekt uchwały o zamiarze likwidacji szkoły lub placówki oświatowej wraz z uzasadnieniem.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 29 listopada 2010 r. (I OPS 2/10) nie wskazał, która z uchwał: o zamiarze czy o likwidacji placówki podlega zaopiniowaniu. Jednakże zgodnie z tezą wyrażoną w uzasadnieniu większe realne znaczenie ma opinia do projektu uchwały o zamiarze likwidacji. Obowiązek zasięgania przez organy samorządu terytorialnego opinii odpowiednich władz statutowych związków zawodowych dotyczy założeń lub projektów aktów wykonawczych do ustaw, podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego w wykonaniu szczegółowej delegacji ustawowej, jeżeli treść tych aktów odnosi się wprost do przedmiotu działalności związków zawodowych. Mając powyższe na względzie, rada gminy nie ma już obowiązku opiniować z oświatowymi związkami zawodowymi uchwały o likwidacji.

Obligatoryjny termin

Po uzyskaniu opinii kuratora oświaty gmina może podjąć uchwałę o likwidacji szkoły lub innej placówki. Opinia ta nie jest jednak dla niej wiążąca. Terminem likwidacji jest obligatoryjnie koniec roku szkolnego.

Uchwała o likwidacji szkoły powinna zostać podjęta w takim czasie, aby zgodnie z przepisami prawa oświatowego przeprowadzić procedury rozwiązania stosunku pracy z zatrudnionymi nauczycielami i innymi pracującymi tam osobami. Po zamknięciu szkoły samorząd musi zadbać o uczniów, ustalić dla nich nową sieć publicznych placówek i dostosować do nich obwody.

[Przykład]

Rozwiązanie umów

Samorząd, który skutecznie podjął uchwałę o likwidacji, musi zadbać o środki na odprawy dla zwalnianych nauczycieli. Z kolei dyrektor powinien rozwiązać z wszystkimi pracownikami umowy o pracę do końca maja. Musi jednak pamiętać, że stosownie do art. 20 ust. 5a ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.) o zamiarze wypowiedzenia nauczycielowi stosunku pracy trzeba zawiadomić reprezentującą nauczyciela zakładową organizację związkową, a ta w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia może zgłosić na piśmie dyrektorowi szkoły umotywowane zastrzeżenia. Wszystkie umowy powinny wygasnąć z końcem sierpnia. Nauczyciele mianowani mają przy tym prawo do sześciomiesięcznej odprawy.

Gdy uczniów jest mało

Gdy uczniów w klasie jest zaledwie kilku, to taki uczeń kosztuje gminę wielokrotność subwencji oświatowej W przypadku gdy gminy nie stać na utrzymanie małej szkoły (w której uczy się do 70 uczniów), bo koszt jej utrzymania wzrasta np. ze względu na małą liczbę uczniów, to zamiast likwidować taką szkołę, można ją przekazać stowarzyszeniu.

Organ prowadzący szkołę może zdecydować się na jej przekazanie osobom fizycznym lub prawnym niebędącym jednostkami samorządu terytorialnego. Może to być zatem stowarzyszenie rodziców powołane np. w celu zachowania określonej szkoły. Przekazanie następuje na podstawie uchwały rady gminy lub powiatu. Można tego dokonać w dwojaki sposób.

Rada podejmuje uchwałę o przekazaniu szkoły, którą przekazuje kuratorowi oświaty. Ten wyraża swoją opinię w terminie 14 dni od dnia doręczenia uchwały. Kurator opiniuje jedynie możliwość przekazania szkoły osobie fizycznej lub prawnej. Gdy opinia jest pozytywna, gmina może podpisać umowę o przekazaniu z uprawnionym podmiotem. Nie ma wymogu opiniowania przez kuratora samej umowy w sprawie przekazania, która jest zawierana miedzy gminą a stowarzyszeniem.

Drugim sposobem jest doręczenie przez wójta projektu uchwały o przekazaniu szkoły. Następnie kurator opiniuje projekt w tym samym terminie. Po uzyskaniu pozytywnej opinii uchwała może zostać podjęta przez radę.

Nie jest konieczne podejmowanie oddzielnej uchwały o samym zamiarze przekazania placówki. Umowa zawierana między gminą a stowarzyszeniem powinna w szczególności określać obwód szkoły lub warunki przyjmowania uczniów, warunki korzystania z mienia przejętej szkoły lub placówki, tryb kontroli przestrzegania umowy oraz warunki i tryb rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. Przekazanie szkoły może nastąpić w dowolnym okresie. Oznacza to, że przekazanie nie musi nastąpić z dniem rozpoczęcia roku szkolnego (1 września).

Podobnie jak przy likwidacji, gmina jest obowiązana przynajmniej pół roku wcześniej powiadomić pracowników szkoły oraz związki zawodowe o podjęciu decyzji o przekazaniu szkoły.

Na podstawie umowy o przekazanie stowarzyszenie jest zobowiązane z dniem przejęcia szkoły lub placówki zaproponować nauczycielom na piśmie nowe warunki pracy i płacy. Brak zgody pedagoga na zaproponowane warunki oznacza wypowiedzenie umowy z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Stowarzyszenie, które poprowadzi szkołę, nie będzie musiało zatrudniać nauczycieli na podstawie Karty Nauczyciela. Wystarczy zwykła umowa o pracę.

Przykład

Kto przejmie realizację obowiązku nauki

Rada gminy podjęła uchwałę o zamknięciu dwóch szkół podstawowych i jednego przedszkola. Oświatowe związki powiadomiły wojewodę, że gmina zapomniała określić, gdzie trafią uczniowie z zamkniętych szkół. Sprawa ostatecznie trafiła do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ten wskazał, że gmina w chwili podejmowania uchwały o zamknięciu placówki musi pamiętać o uczniach, którzy tam uczęszczają. Sąd przyznał, że przesłanka zapewnienia nauki w szkole lub placówce publicznej nie może być uzależniona od wystąpienia zdarzenia przyszłego i niepewnego. Uchwała musi więc jednoznacznie wskazywać szkołę publiczną, która przejmuje realizację spełniania obowiązku nauki dla dzieci ze zlikwidowanych placówek. To samo odpowiednio dotyczy dzieci przedszkolnych. W rezultacie sąd z powodu takiego błędu uchylił uchwałę. Gmina nie może więc już w tym roku zamknąć tych placówek. Całą procedurę musi rozpocząć na nowo od następnego roku szkolnego.

Warto wziąć po uwagę korzyści

● uniknięcie likwidacji szkoły,

● ochrona miejsc pracy dla nauczycieli,

● zakaz likwidacji szkoły przez nowy organ prowadzący,

● obowiązek ponownego przejęcia szkoły przez samorząd, jeżeli nowy organ prowadzący nie będzie mógł jej dalej prowadzić,

● nadzór nad jakością nauczania pozostaje w kompetencji kuratora oświaty,

● właścicielem majątku szkoły nadal jest samorząd,

● dotację na każdego ucznia szkoła otrzyma z budżetu samorządu od dnia jej przejęcia (szkoły powoływane w następstwie likwidacji otrzymywały dotację dopiero od 1 stycznia, a nie od momentu rozpoczęcia działalności).

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

Podstawa prawa

Art. 5 i 59 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).