Nowe przestrzenie i nowe funkcje dzięki inicjatywie JESSICA na Mazowszu

- Na Mazowszu ważna jest każda rewitalizacja, która pozwala wyprowadzić z kryzysu zdegradowane obszary, tworząc nową przestrzeń i nadając im nowe funkcje. Dotychczas wsparcie uzyskały przedsięwzięcia, które nie są tylko pozornym odnowieniem jakiegoś miejsca, ale wpłyną na rozwój społeczno-gospodarczy i podniesienie jakości życia społeczności lokalnych - mówi Adam Struzik, marszałek województwa. Jako przykłady podaje modernizację i adaptację zabudowy historycznej Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu, ale też odnowienie infrastruktury publicznej w centrum Sochaczewa, co dało jej nowe społeczno-gospodarcze i rekreacyjne możliwości.

Rewitalizacje prowadzone są w ramach programu JESSICA (Joint European Support for Sustainable Investment In City Areas). Jest to inicjatywa Komisji Europejskiej realizowana ze środków regionalnych programów operacyjnych województw, która umożliwia finansowanie trwałych inwestycji na obszarach miejskich. Odbywa się ono w formie instrumentów zwrotnych (np. pożyczek), dzięki czemu raz zainwestowane środki finansowe mogą być wielokrotnie wykorzystane. W Polsce pieniędzmi dla trzech województw - wielkopolskiego, mazowieckiego i pomorskiego zarządza Bank Gospodarstwa Krajowego, któremu władze tych województw powierzyły pełnienie roli Funduszu Rozwoju Obszarów Miejskich.

Różnorodność inwestycji

- Sektor publiczny, do którego zaliczamy także spółki komunalne oraz uczelnie publiczne, zdecydowanie dominuje na Mazowszu. Na 27 finansowanych projektów tylko siedem realizowanych jest przez inwestorów prywatnych. Są to z reguły projekty rewitalizacyjne, ale zakres ich jest dość zróżnicowany, począwszy od rewitalizacji zabytkowej kamienicy, czy obiektu usługowo-handlowego, po nadanie nowych funkcji dla obszaru poprzemysłowego - mówi Marek Szczepański, dyrektor zarządzający pionu Funduszy Europejskich BGK.

Dotychczas w ramach inicjatywy JESSICA na Mazowszu Bank Gospodarstwa Krajowego podpisał umowy na pożyczki o wartości ponad 186 mln zł, z czego inwestorzy prywatni zaciągnęli na inwestycje 78 mln zł.

Warszawa dumna jest z rewitalizacji i rozbudowy zabytkowej kamienicy Branickich przy ul. Smolnej. Powstaną w niej wysokiej klasy powierzchnie biurowe pod wynajem. Kamienica ta wybudowana została w latach 1901-1903 na zlecenie hrabiego Ksawerego Branickiego. Wyróżniała się bogactwem ozdób i dekoracji oraz luksusowym wnętrzem. Podziw wzbudzała także zastosowana technika elewacji. Zniszczenia wojenne oraz brak jakichkolwiek prac modernizacyjnych od ponad 40 lat spowodowały głęboką dewastację obiektu.

- Zdecydowaliśmy się na skorzystanie z inicjatywy JESSICA z powodu bardzo korzystnych warunków finansowych, jakie ten instrument oferuje. Biorąc pod uwagę, że rewitalizacja nieruchomości jest procesem dużo bardziej złożonym i kosztowym niż budowanie nowego obiektu, pożyczka JESSICA w pewien sposób rekompensuje nam te dodatkowe koszty i stanowi zachętę do realizacji prac na najwyższym możliwym poziomie, z zachowaniem historycznej wartości obiektu, a także we współpracy z miastem - tłumaczy Roman Stanisławski, członek zarządu inwestora, spółki Smolna 40. - Planujemy udostępnić część powierzchni na prowadzenie działalności przez wskazaną przez miasto organizację pozarządową, najchętniej z sektora kultury - dodaje.

Inną ważną inwestycją dla Warszawy jest rewitalizacja Hali Koszyki. Projekt przygotowała pracownia JEMS Architekci. Przewiduje odbudowę na bazie historycznej koncepcji Juliusza Dzierżanowskiego z 1909 r., tj. w historycznym obrysie budynków z zachowaniem powiązań komunikacyjnych we wnętrzu, a także z wyeksponowaniem historycznej, oryginalnej stalowej konstrukcji hali i secesyjnych detali architektonicznych na fasadach. Projekt zakłada zachowanie oraz odrestaurowanie dwóch istniejących oficyn bramnych, zabytkowej bramy oraz budynku administracyjnego wraz z odbudową głównego budynku hali. Dodatkowo, na terenie otaczającym halę, powstaną trzy biurowce klasy A. Obiekt od 2016 roku będzie oferował 21 tys. mkw. powierzchni biurowej i usługowo-handlowej. W kompleksie Koszyki znajdzie się również kilka ogólnodostępnych placów. Część odrestaurowanej powierzchni przeznaczona będzie dla organizacji non-profit.

Ale z inicjatywy JESSICA korzysta nie tylko stolica. Dzięki niej w Makowie Mazowieckim zrewitalizowany zostanie, wpisany do rejestru zabytków, budynek dawnej łaźni żydowskiej. W Legionowie powstanie nowy park zdrojowy. Sokołów Podlaski zmodernizuje ciepłownię i sieć ciepłowniczą. A Wojskowa Akademia Techniczna rozwinie klaster Centrum Inżynierii Biomedycznej poprzez stworzenie zaplecza badawczo-rozwojowego.

Dwie formy wsparcia

Wbrew wcześniejszym obawom popytowi na środki z inicjatywy JESSICA nie zaszkodziły unijne dotacje, które były formą pomocy bezzwrotnej. - Środki na dotacje mają to do siebie, że bardzo szybko się kończą. Gdy przystępowaliśmy do wdrażania inicjatywy, zostało ich już bardzo niewiele. Dotacje nie były dla nas konkurencją także z innego powodu. Jak się okazało, przyjęte kryteria wyboru projektów dotacyjnych często eliminowały inwestycje rentowne i zarabiające na siebie - twierdzi Marek Szczepański. Dodaje, że wszystko właściwie zależy od tego, jak władze województw planują wykorzystać środki na konkretne cele. Jeśli potencjalni odbiorcy wsparcia na dokładnie te same rodzaje inwestycji mogą otrzymać zarówno dotacje, jak i finansowanie zwrotne, to oczywiście zastosowanie tej drugiej formy finansowania traci swój sens. Jeśli jednak w ramach poszczególnych form wsparcia zostaną określone odrębne grupy docelowe, pozwalające np. na sfinansowanie niedochodowych projektów ze środków dotacyjnych, a z preferencyjnych pożyczek inwestycji generujących przepływy finansowe wystarczające do spłaty zaciągniętego finansowania, to o konkurencji nie ma mowy, a obie formy wsparcia nawzajem się uzupełniają.

Obecnie marszałkowie województw pracują nad tym, jak pogodzić te dwie formy wsparcia w nowej perspektywie finansowej i jak wykorzystać rewitalizację, by jak najlepiej przysłużyła się miastom. - Projekty rewitalizacyjne powinny wykazywać wpływ na wskaźniki społeczne, w tym walkę z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Warto podkreślić, iż premiowane będą partnerstwa kilku podmiotów zawiązywane do realizacji wspólnego celu. Prowadzone przedsięwzięcia będą możliwe jedynie w oparciu o lokalne programy rewitalizacji, które są elementem polityki strategicznej miast i obszarów wiejskich oraz stanowią część systemu Narodowego Planu Rewitalizacji - zaznacza Adam Struzik.

Szczegóły dotyczące alokacji środków, form finansowania oraz kwalifikowalnych projektów poznamy dopiero po zatwierdzeniu regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020 przez Komisję Europejską. Jednak na pewno w kolejnych latach będzie można łączyć pomoc zwrotną z bezzwrotną. - Optymalna struktura instrumentów zwrotnych oraz połączenie ich z innymi formami wsparcia określona będzie na podstawie zleconego przez nas badania. Będzie wskazywało zakres interwencji publicznej oraz jej optymalne formy - informuje Adam Struzik. Wyniki tego badania poznamy w przyszłym roku.

- Możliwość wykorzystania bezzwrotnych dotacji zdecydowanie podniosłaby opłacalność wykonywanych przez nas projektów. Jak wspomniałem wcześniej, rewitalizacja nieruchomości zabytkowych pociąga za sobą dodatkowe koszty, a sam czas oczekiwania na uruchomienie fazy operacyjnej takiego projektu jest co najmniej dwa razy dłuższy niż przy budowie nowych obiektów. Dlatego uważam, że finansowanie mieszane w formie pożyczki oraz dotacji z pewnością będzie stanowiło jeszcze większą zachętę do podejmowania inwestycji w obiekty zabytkowe lub na terenach zdegradowanych - podkreśla Roman Stanisławski. W jego opinii finansowanie mieszane, jeżeli zostanie prawidłowo skonstruowane, może stanowić poza udziałem własnym jedyne źródło finansowania takich inwestycji, bez konieczności uzupełniania kredytem komercyjnym. To powinno wpłynąć na sprawniejszy i szybszy proces zamykania finansowania dla projektu.

Duże zainteresowanie inwestorów

Z inicjatywy JESSICA finansujemy ponad 80 projektów miejskich. Każdy z nich to wartość dla miasta i lokalnych społeczności. Cieszy nas duża różnorodność projektów, począwszy od szeroko rozumianej i kompleksowej rewitalizacji, zagospodarowania przestrzeni miejskich, poprzez projekty z zakresu tworzenia parków technologicznych, naukowych czy rozwoju klastrów po termomodernizację wielorodzinnych budynków mieszkalnych, czy bardziej nowoczesne rozwiązania z zakresu efektywności energetycznej - podkreśla Marek Szczepański. Chętnych na pożyczki było znacznie więcej niż dostępnych środków - łącznie do BGK wpłynęło ponad 200 wniosków o pożyczkę na około 2 mld zł, czyli trzykrotnie więcej niż powierzono mu środków.

@RY1@i02/2014/221/i02.2014.221.000001300.803.jpg@RY2@

Inicjatywy JESSICA w woj. mazowieckim

Dotychczas w ramach Inicjatywy JESSICA na Mazowszu Bank Gospodarstwa Krajowego podpisał 27 umów na pożyczki na kwotę ponad 186 mln zł. 7 pożyczek trafiło do inwestorów prywatnych, a 20 to pożyczki przyznane podmiotom z sektora publicznego (5 dla JST, 10 dla spółek komunalnych, 4 dla uczelni wyższych i 1 dla organizacji pozarządowej). Poniżej zestawienie tych pożyczek:

● Samorząd Sochaczew - Rewitalizacja przestrzeni publicznej, kwota pożyczki 1,7 mln zł

● Samorząd Gminy Legionowo - Budowa Parku Zdrowia, kwota pożyczki 2,08 mln zł

● Samorząd Makowa Mazowieckiego - Rewitalizacja zabytkowego obiektu z przeznaczeniem na cele sportowe, kwota pożyczki 0,38 mln zł

● Samorząd Gminy Piaseczno - Modernizacja budynku dworca, kwota pożyczki 1,91 mln zł

● Spółka miejska w Warce - Przebudowa kotłowni i sieci ciepłowniczej na osiedlach mieszkaniowych, kwota pożyczki 1,88 mln zł

● Spółka miejska w Piasecznie - Zwiększenie efektywności energetycznej wytwarzania i dystrybucji ciepła oraz modernizacja i rozbudowa sieci ciepłowniczej, kwota pożyczki 4,63 mln zł

● Spółka miejska Miasta Radom - Rewitalizacja dwóch zabytkowych kamienic, kwota pożyczki 2,28 mln zł

● Spóła miejska Miasta Płock - Rewitalizacja zajezdni autobusowej, kwota pożyczki 7,3 mln zł

● Spółka miejska w Siedlcach - Poprawa infrastruktury technicznej, kwota pożyczki 3,53

● Spółka miejska w Sokołowie Podlaskim - Modernizacja systemu ciepłowniczego, kwota pożyczki 10,15 mln zł

● Spółka miejska w Legionowie - Budowa źródła kogeneracyjnego i kotłowni gazowej, kwota pożyczki 21,58 mln zł

● Spółka miejska w Sokołowie Podlaskim - Modernizacja ciepłowni, kwota pożyczki 1,46

● Spółka miejska Miasta Płock - Rewitalizacja i termomodernizacja budynku dworca, kwota pożyczki 10,01 mln zł

● Uczelnia wyższa w Warszawie - Rewitalizacja zabytkowego budynku w celu rozwoju funkcji edukacyjnych, kwota pożyczki 9,67 mln zł

● Uczelnia wyższa w Warszawie - Rewitalizacja zabytkowego budynku w celu rozwoju funkcji edukacyjnych i kulturalnych obiektu, kwota pożyczki 6,1 mln zł

● Uczelnia wyższa w Warszawie - Stworzenie zaplecza badawczo-rozwojowego w ramach klastra inżynierii biomedycznej, kwota pożyczki 22,5 mln zł

● Organizacja pozarządowa w Helenowie - Rozbudowa bazy edukacyjnej, kwota pożyczki 0,9 mln zł

Beata Tomaszkiewicz

beata.tomaszkiewicz@infor.pl

@RY1@i02/2014/221/i02.2014.221.000001300.804.jpg@RY2@