Wojewodowie pouczą gminy

W Sejmie na drugie czytanie czeka prezydencki projekt ustawy o współdziałaniu w samorządzie terytorialnym na rzecz rozwoju lokalnego i regionalnego. Jeśli przejdzie on całą ścieżkę legislacyjną, nowelizacji ulegnie kilkadziesiąt ustaw regulujących działalność samorządów. Najgłośniej komentowane są zmiany w referendach lokalnych i umacnianiu innych form demokracji bezpośredniej w samorządach. W moim przekonaniu niemniej ciekawe są inne modyfikacje, o których niestety nie mówi się zbyt wiele. Szkoda, bo dotyczą procesu tworzenia dobrego prawa miejscowego obowiązującego przecież wszystkich mieszkańców. Chodzi o zmiany w systemie nadzoru nad legalnością działań jednostek samorządu terytorialnego. Dziś opiera się on na rozstrzygnięciach nadzorczych wydawanych przez wojewodów w odniesieniu do aktów prawa miejscowego niezgodnych z ustawami. Owszem, dzięki temu z porządku prawnego eliminowane są złe regulacje opracowane przez samorządowców. W całym procesie brakuje mi jednak elementu edukacyjnego skierowanego do lokalnych włodarzy. Co prawda w toku postępowania nadzorczego rada gminy, powiatu czy sejmik województwa mogą złożyć wyjaśnienia, dlaczego podjęli uchwałę w określonym kształcie, ale co to w istocie zmienia? Przygotowując tekst uchwały, radni mają poczucie działania zgodnego z prawem. Naturalne jest więc, że etap składania wyjaśnień wykorzystują do obrony swojego stanowiska. Jeśli jest ono błędne, to dowiadują się o tym dopiero wtedy, gdy wojewoda wydaje rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność danej uchwały lub jej części. Tymczasem radni nawet czytając uzasadnienie aktu nadzoru nie zawsze godzą się z przyjętą przez wojewodę interpretacją i mają poczucie, że zostali skrzywdzeni. Niewielu myśli wtedy o wyciąganiu z błędów wniosków na przyszłość.