Gmina zyska, gdy właściciel pojazdu zatai, kto go prowadził

Czy grzywny pochodzące z mandatów karnych nałożonych na właścicieli pojazdów, którzy nie wskazali kto je prowadził podczas wykroczenia drogowego można wydatkować na co się chce? A może tak jak przychody z mandatów z fotoradarów trzeba przeznaczyć tylko na cele określone w art. 20d ustawy o drogach publicznych? Samorządowcy mają co do tego wątpliwości.

Z pozoru podobnie

Chodzi o grzywnę nakładaną na osobę, która nie wskazała na żądanie uprawnionego organu, komu powierzyła pojazd do kierowania lub używania. Odpowiedź tylko z pozoru jest oczywista, samorządowcy mają z tym problem. Spowodowane jest to zróżnicowanym stanem prawno-faktycznym, jaki może zaistnieć w związku z nałożeniem grzywny za popełnienie określonego wykroczenia przez sprawcę. Konsekwencje wynikające zaś z zastosowania konkretnej podstawy prawnej wymierzenia grzywny (o których piszemy niżej) są decydujące dla oceny, w jaki sposób, a dokładniej na jakie cele mogą zostać wydatkowane pozyskane przez gminy środki pieniężne. Podkreślić należy, że jest to istotne zagadnienie z punktu widzenia polityki finansowej wielu gmin.

Zgodnie z art. 20d ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych dochody uzyskane z grzywien nałożonych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących (fotoradarów), jednostki samorządu terytorialnego przeznaczają w całości na finansowanie:

1) zadań inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych związanych z siecią drogową;

2) utrzymania i funkcjonowania infrastruktury oraz urządzeń drogowych, w tym na budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich;

3) poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym popularyzację przepisów ruchu drogowego, działalność edukacyjną oraz współpracę w tym zakresie z właściwymi organizacjami społecznymi i instytucjami pozarządowymi.

Wskazany powyżej przepis precyzyjnie więc wskazuje podstawę przedmiotową nałożenia grzywny. Jest nią naruszenie przepisów ruchu drogowego, ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących (fotoradarów). Jednocześnie tenże przepis wskazuje konkretne cele, które mogą zostać sfinansowane z uzyskanych grzywien. Nie ma więc tu dowolności w przeznaczaniu środków pieniężnych. Muszę one zostać wydatkowane przez gminy tylko na te cele.

Są różnice

W art. 96 par. 3 kodeksu wykroczeń ustawodawca penalizuje grzywną osobę, która wbrew obowiązkowi nie wskazała na żądanie uprawnionego organu, komu powierzyła pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie (podstawę materialną wykroczenia zawiera art. 78 ust. 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym). W tym z kolei przypadku podstawą przedmiotową nałożenia grzywny jest nie naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących (fotoradarów), ale jedynie niewskazanie na żądanie uprawnionego organu osoby, której nastąpiło powierzenie pojazdu w ww. zakresie.

W konkluzji powyższego mamy więc dwie odrębne sytuacje faktyczno-prawne. W pierwszym stanie faktycznym wykroczeniem jest naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących (fotoradarów), w drugim zaś wykroczeniem jest niewskazanie osoby, której nastąpiło powierzenie pojazdu.

Analiza powyższych przepisów skłania do jednoznacznego wniosku, że tylko środki pochodzące z grzywien wymierzonych za naruszenie przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących muszą być przeznaczone przez gminy na cele enumeratywnie wymienione w art. 20d ustawy o drogach publicznych. Brak z kolei podobnego uregulowania, odnoszącego się do środków pochodzących z grzywien wymierzonych za niewskazanie osoby, której powierzono pojazd. Powyższe pozwala przyjąć, że gmina może swobodnie dysponować środkami z grzywien, nałożonymi za niewskazanie osoby, której nastąpiło powierzenie pojazdu.

Podobne stanowisko znajdziemy m.in. w piśmie Regionalnej Izby Obrachunkowej w Łodzi z 20 listopada 2012 r. (numer WA 4120-22/2012/w/z). W piśmie tym wskazano m.in., że dochody uzyskane z mandatów karnych za odmowę wskazania przez właściciela pojazdu osoby, która popełniła wykroczenie drogowe, gmina może wydać na cele inne niż wskazane w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W konsekwencji, jak dalej wskazuje regionalna izba obrachunkowa, przychody te mogą być wydatkowane na dowolne cele budżetowe.

Podsumowując: aktualny stan prawny pozwala przyjąć, że środki pieniężne pochodzące z mandatów karnych wymierzonych za odmowę wskazania osoby, której powierzonoe pojazd, gminy mogą zadysponować na dowolne cele i nie są w tym zakresie ograniczone art. 20d ustawy o drogach publicznych.

@RY1@i02/2014/009/i02.2014.009.08800080a.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek radca prawny

Marcin Nagórek

 radca prawny

Podstawa prawna

Art. 20d. ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.). Art. 96 par. 3 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.). Art. 78 ust. 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.).