Obowiązku nie ma, ale lepiej potwierdzić pisemnie zmianę terminu płatności

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, naruszeniem jest niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych (np. gminy), w tym obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności. Co do zasady więc, brak zapłaty w terminie np. faktury może oznaczać naruszenie dyscypliny finansów publicznych, pod warunkiem że doszło do zapłaty m.in. odsetek naliczonych od kwot wskazanych we wspomnianej fakturze.

Jak wynika z art. 44 ust. 3 pkt 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wydatki publiczne powinny być dokonywane m.in. w sposób celowy i oszczędny oraz w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań. Przepis ten statuuje więc ogólną zasadę obowiązującą w sferze finansów publicznych nakładającą powinność terminowego regulowania zobowiązań m.in. przez gminy. Warto też zauważyć, że większość umów cywilnoprawnych nie wymaga formy pisemnej, zaś rachunek czy faktura stanowi w takich przypadkach jedyny dokument potwierdzający fakt zawarcia umowy i niektóre jej elementy, w tym przedmiot, cenę oraz termin płatności. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 10 lipca 2014 r., sygn. akt I ACa 453/14: Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że znacząca część umów sprzedaży zawierana jest w formie ustnej lub w sposób dorozumiany, gdy jedna ze stron składa zamówienie, a druga niezwłocznie potwierdza jego przyjęcie. W takiej sytuacji zawarcie umowy sprzedaży potwierdza zwykle faktura wystawiona przez sprzedającego, która jednocześnie określa warunki sprzedaży lub też dowody wydania towaru. Przy czym, w pewnych stanach faktyczno-prawnych, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, sama faktura nie jest dowodem na zawarcie umowy i jest to dokument księgowy, który niekoniecznie musi odzwierciedlać rzeczywistą treść stosunku prawnego między stronami (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 maja 2014 r., sygn. akt I ACa 1632/13).

W kontekście powyższego przyjąć można, że ustalenie terminu płatności to kwestia, która nie jest uregulowana w przepisach prawa. Wskazać jednocześnie należy, że ta sfera umowy uzależniona jest wyłącznie od wiążących strony czynności porozumień, przy czym mogą one w tym względzie dokonywać dowolnych uzgodnień. Formalnie nie ma żadnych przeszkód, aby strony czynności ustaliły inny termin płatności aniżeli pierwotnie wyznaczony.

Mając powyższe na względzie - w podanym stanie faktycznym - możliwa jest modyfikacja pierwotnie ustalonego terminu płatności poprzez jego wydłużenie w następstwie wzajemnych uzgodnień. Ponadto, jakkolwiek art. 77 par. 1 kodeksu cywilnego wskazuje, że uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia (np. ustna), to wydaje się, że w interesie gminy jest, aby wszelkie uzgodnienia w ww. zakresie zostały udokumentowane w formie pisemnej.

Warto dodać, że jeżeli strony nie określiły wspólnie terminu zapłaty, to może go wyznaczyć jednostronnie wierzyciel. Pozwala na to art. 455 kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Doręczenie zaś dłużnikowi dokumentu rozliczeniowego (np. faktury) jest wezwaniem do spełnienia świadczenia pieniężnego wówczas, gdy zawarto w nim stosowną wzmiankę co do sposobu i czasu zapłaty (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2004 r., sygn. akt IV CK 659/03). Jednak przepisy prawa nie wskazują, jaki konkretnie termin zapłaty można uznać za spełniający warunek "niezwłoczności". To zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Przykładowo Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI ACa 1168/10, uznał, że: Przyjmuje się, że termin "niezwłocznie" nie oznacza natychmiastowej powinności świadczenia. Zważywszy na rodzaj i rozmiar świadczenia, dłużnik bez nieuzasadnionej zwłoki powinien móc przygotować przedmiot świadczenia.

!Pozyskanie przez gminę pisemnej zgody na przedłużenie terminu płatności faktury nie jest przewidziane jako obowiązek prawny. Jednak to w interesie gminy jest jej uzyskanie w celach dowodowych, na wypadek konieczności wykazania m.in. braku przesłanek naruszenia dyscypliny finansów publicznych z art. 16 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

@RY1@i02/2016/066/i02.2016.066.08800080a.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 16 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 168).

Art. 44 ust. 3 pkt 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).

Art. 77 par. 1, art. 455 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.).