Poradnia ze sprawozdawczości

Skoro w zapytaniu poruszono aspekt odsetek związanych z różnymi formami korzystania z mienia samorządowego, warto przede wszystkim przypomnieć, że z formalnego punktu widzenia stanowią one dochody budżetu samorządowego. Dzierżawa jako jeden z częstych stosunków cywilnoprawnych może więc generować dla wspomnianego budżetu dodatkowe dochody. Potwierdzeniem tego założenia może być choćby treść art. 4 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, gdzie w pkt 4 i w pkt 9 postanowiono, że źródłami dochodów własnych gminy są dochody z majątku gminy oraz odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody gminy. Wymaga jednak podkreślenia, że status ww. należności jako dochodów budżetowych (gminy) nie zawsze ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki sprawozdawcze danego samorządu. Założenie to pozostaje aktualne właśnie w kontekście podanego w zapytaniu stanu faktycznego. W tym zakresie niezbędne będzie odniesienie się do rozporządzenia ministra finansów i polityki regionalnej z 17 grudnia 2020 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych. Zgodnie z nim sprawozdanie Rb-N posiada oznaczenie jako kwartalne sprawozdanie o stanie należności oraz wybranych aktywów finansowych (wzór sprawozdania stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia). W konstrukcji tego sprawozdania wyróżniono różne wiersze, w tym oznaczone jako:

• wiersz N4. należności wymagalne – sumę wartości zaprezentowanych w wierszach N4.1 i N4.2;
• wiersz N4.1. z tytułu dostaw towarów i usług – wartość bezspornych należności wymagalnych z tytułu usług i dostaw towarów;
• wiersz N4.2. pozostałe – wartość bezspornych należności wymagalnych z tytułów innych niż dostawy towarów i usług.

Z podanego stanu faktycznego wynika, że wykazywane ww. należności odsetkowe gmina wykazała w wierszu N4.2. Takie rozwiązanie nie jest jednak prawidłowe w świetle zapisów zawartych w załączniku nr 8 (Instrukcja sporządzania sprawozdań), bo jak wynika z jego par. 12, w części A sprawozdania Rb-N należy wykazać wartość nominalną należności oraz wybranych aktywów finansowych jednostki na koniec danego okresu sprawozdawczego według poszczególnych tytułów (układ przedmiotowy) oraz wobec grup dłużników (układ podmiotowy). I tak w pozycjach odnoszących się do należności według poszczególnych tytułów wykazuje się kwoty należności ogółem, w tym należności długoterminowe rozumiane jako należności, których pierwotny termin spłaty czy też wykupu jest dłuższy niż rok. Przy czym przez pierwotny termin zapadalności, tj. spłaty lub wykupu, należy rozumieć termin wynikający z umowy, do końca którego dłużnik zobowiązał się spłacić dane zobowiązanie, niezależnie od harmonogramu spłat. Natomiast w przypadku zmiany umowy za pierwotny termin zapłaty należności uznaje się nowy termin wynikający ze zmiany umowy liczony względem terminu powstania zobowiązania do płatności.