Ministrowie i zarządy w walce z żywiołem

W ramach tego dokonuje oceny stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego województwa oraz ogłasza i odwołuje pogotowie i alarm przeciwpowodziowy.

Nie wszystko jednak w tym zakresie zostało złożone na barki wojewody. Wspomaga go pół Rady Ministrów i wiele innych urzędów. Jeśli chodzi o dokonanie ustalenia ich kompetencji, również skorzystaliśmy z pomocy Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Ustawa z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 145) stanowi, że ochrona przed powodzią jest zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej. Równocześnie mówiąc o ochronie ludzi i mienia przed powodzią, podkreśla się m.in. rolę zagospodarowania przestrzennego, ochrony i odtwarzania systemów naturalnej i sztucznej retencji wód czy systemu ostrzegania przed żywiołem. Ochrona ta jest w kompetencjach wielu instytucji, a zakres ich odpowiedzialności definiują liczne akty prawne, z których najważniejsze to poza prawem wodnym, ustawa z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. z 2007 r. nr 89, poz. 590 z późn. zm.), ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2009 r. nr 31, poz. 206 z późn. zm.), regulacje o samorządzie wojewódzkim, powiatowym i gminnym czy ustawa z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich RP i administracji morskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 934).

Poniżej piszemy w skrócie o roli poszczególnych instytucji w ochronie przed powodzią.

. Na podstawie art. 7. 1. ustawy o zarządzaniu kryzysowym Rada Ministrów sprawuje zarządzanie kryzysowe na terytorium RP W sytuacjach niecierpiących zwłoki zarządzanie kryzysowe sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych, zawiadamiając niezwłocznie o swoich działaniach prezesa Rady Ministrów. Decyzje podjęte przez ministra są rozpatrywane na najbliższym posiedzeniu Rady Ministrów. Prezesowi Rady Ministrów podlega Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.

. Sprawuje kontrolę nad działalnością prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, w tym uzgadnia przygotowane przez niego plany zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszarów dorzeczy.

. Przygotowuje wstępną ocenę ryzyka powodziowego i plany zarządzania ryzykiem powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych.

Minister spraw wewnętrznych. Jest odpowiedzialny za zarządzanie kryzysowe. Nadzoruje szefa Obrony Cywilnej Kraju, komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, komendanta głównego policji i komendanta głównego Straży Granicznej.

. Zajmuje się bieżącą oceną występujących zagrożeń na terenie kraju, w tym zagrożeniami powodziowymi. Prowadzi sprawy usuwania skutków klęsk żywiołowych, w tym zbiera informacje o stratach powodziowych.

Minister rolnictwa i rozwoju wsi. Nadzoruje działalność wojewódzkich zarządów melioracji i urządzeń wodnych, dostarcza do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji dane na temat szkód i strat spowodowanych przez powodzie w rolnictwie.

. Przygotowuje skoordynowane w dorzeczach transgranicznych: wstępną ocenę ryzyka powodziowego (WORP), mapy zagrożenia powodziowego, mapy ryzyka powodziowego i plany zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszarów dorzeczy oraz zapewnia aktywny udział wszystkich zainteresowanych w procesie planowania i koordynację opracowania tych planów z aktualizacjami planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Programuje, planuje i nadzoruje realizację zadań związanych z utrzymywaniem wód lub urządzeń wodnych oraz inwestycje w gospodarce wodnej.

. Sporządza plany zarządzania ryzykiem powodziowym w regionach wodnych oraz współpracuje z prezesem KZGW w przygotowywaniu wstępnej oceny ryzyka powodziowego i planów zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszarów dorzeczy. Koordynuje działania związane z ochroną przed powodzią w regionie wodnym, w szczególności prowadzi ośrodki koordynacyjno-informacyjne ochrony przeciwpowodziowej. Gromadzi, przetwarza i udostępnia informacje dla potrzeb planowania przestrzennego i centrów zarządzania kryzysowego. Jest odpowiedzialny za utrzymanie obiektów technicznej ochrony przed powodzią (zbiorniki, jazy, umocnienia brzegowe) na głównych rzekach. Bierze udział w działaniach związanych z reagowaniem na zagrożenie powodziowe (sterowanie zbiornikami, praca lodołamaczy). Nie tylko decyduje o zwolnieniach z zakazów wynikających z prawa wodnego, a obowiązujących na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. Może też wprowadzać analogiczne zakazy dla terenów, dla których nie określono obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Uzgadnia dokumenty planistyczne gmin i województw dotyczące zagospodarowania przestrzennego w zakresie zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi.

. Odpowiada za zabezpieczenie brzegów morskich i ochronę przed powodziami od strony morza, w tym budowę i utrzymanie umocnień brzegowych w obrębie pasa technicznego oraz określanie warunków jego wykorzystania (m.in. wydawanie pozwoleń budowlanych oraz zwolnień z zakazów zabudowy). Przygotowuje mapy zagrożenia powodziowego oraz mapy ryzyka powodziowego od strony morza.

. Odpowiada za opracowanie planów zarządzania kryzysowego i planów operacyjnych ochrony przed powodzią oraz za działania z zakresu zarządzania kryzysowego bezpośrednio przed powodzią, w jej trakcie i w fazie powrotu do normalności, w tym dokonuje oceny stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego województwa oraz ogłasza i odwołuje pogotowie i alarm przeciwpowodziowy, także zapewnia współdziałanie wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej działających w województwie i kieruje ich działalnością, m.in. w zakresie zapobiegania zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia, zagrożeniom środowiska oraz zapobiegania klęskom żywiołowym. Opiniuje projekty wstępnej oceny ryzyka powodziowego sporządzone przez prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

. Opiniuje projekty wstępnej oceny ryzyka powodziowego. Uwzględnia w planie zagospodarowania przestrzennego województwa ustalenia planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz granice obszarów szczególnego zagrożenia powodzią przedstawione na mapach zagrożenia powodziowego oraz na mapach ryzyka powodziowego. Uwzględnia w strategii rozwoju województwa ustalenia planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

Wojewódzkie zarządy melioracji i urządzeń wodnych. Realizują w imieniu marszałków województw zadania z zakresu ochrony przeciwpowodziowej. Zadania te dotyczą m.in. działań mających na celu rozwój i utrzymanie infrastruktury technicznej (wały, mała retencja, melioracje).

. Jest odpowiedzialny za opracowanie planów zarządzania kryzysowego i planów operacyjnych ochrony przed powodzią oraz za działania z zakresu zarządzania kryzysowego bezpośrednio przed powodzią, w jej trakcie i w fazie powrotu do normalności.

. Jest odpowiedzialny za opracowanie planów zarządzania kryzysowego i planów operacyjnych ochrony przed powodzią oraz za działania z zakresu zarządzania kryzysowego bezpośrednio przed powodzią, w jej trakcie i w fazie powrotu do normalności. Uwzględnia obszary szczególnego zagrożenia powodzią w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzjach o warunkach zabudowy. Uwzględnia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy ustalenia planów zarządzania ryzykiem powodziowym.

Poza wyżej wymienionymi instytucjami istotną rolę odgrywają również służby sanitarne i medyczne, organizacje pomocowe oraz będący w sytuacji zagrożenia ludzie i przedsiębiorcy, w których gestii są działania związane z zabezpieczaniem przed powodzią obiektów będących ich własnością, a także przygotowanie do powodzi i reagowanie na powódź.

Prognoza pomoże

Uzupełnieniem wykazu struktur instytucjonalnych jest Państwowa Służba Hydrologiczno-Meteorologiczna (PSHM) dostarczająca prognoz i ostrzeżeń o zagrożeniach.

Zadaniem PSHM jest prowadzenie obserwacji meteorologicznych i hydrologicznych i opracowywanie prognoz oraz ostrzeganie struktur administracyjnych przed nadzwyczajnymi zagrożeniami. Swoje ostrzeżenia PSHM wysyła różnymi kanałami komunikacji do ściśle określonych struktur administracji rządowej i samorządowej.

Zofia Jóźwiak

zofia.jozwiak@infor.pl