Na jakie świadczenia na dzieci może liczyć samotny rodzic

Czy gmina przyzna dodatek do zasiłku rodzinnego

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.817.jpg@RY2@

Rodzic, który jest uprawniony do zasiłku na dziecko, może otrzymywać przysługujące do niego dodatki. Jednym z nich jest ten z tytułu samotnego rodzicielstwa. Aby go dostać, osoba musi spełnić dodatkowe warunki jego przyznania. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do dodatku ma matka, ojciec, opiekun prawny lub faktyczny (jest to osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu o jego przysposobienie), jeżeli na dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego z rodziców.

Przepisy wymieniają trzy tego powody: śmierć drugiego z rodziców, sytuacja, gdy ojciec dziecka jest nieznany, oraz oddalenie przez sąd powództwa o ustalenie alimentów. Dodatek ten może też przysługiwać tzw. osobie uczącej się. Jest nią pełnoletni niepozostający na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub ustaleniem wyrokiem sądowym prawa do alimentów z ich strony. Taka osoba jest uprawniona do dodatku, pod warunkiem że oboje rodzice nie żyją.

Dodatkowo rodzic musi też spełniać kryteria osoby samotnie wychowującej dziecko. Jej ustawowa definicja oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji i rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

Podstawa prawna

Art. 3 pkt 13, 14, 17a i art. 11a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy opiekun otrzyma świadczenie na każde dziecko

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.818.jpg@RY2@

Zgodnie z przepisami podstawowa wysokość dodatku wynosi 170 zł miesięcznie, a w przypadku, gdy dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności, jego kwota jest wyższa o 80 zł i wynosi 250 zł miesięcznie. Nie jest on jednak przyznawany na każde dziecko, bo przepisy zastrzegają, że dodatek nie może wynosić więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci.

To oznacza, że zarówno rodzic, który wychowuje dwoje dzieci, jaki i ten, który ma ich troje lub więcej, otrzymają pomoc w takiej samej wysokości. Podobnie jest w przypadku dzieci niepełnosprawnych, bo dodatek, niezależnie od ich liczby, też nie może być zwiększony o więcej niż 180 zł. Rodzicowi będzie więc przysługiwać na każde z trojga dzieci zasiłek, ale dodatku otrzyma tylko 340 zł.

Podstawa prawna

Art. 11a ust. 3 i 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy będzie pomoc, gdy sąd ustalił alimenty

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.819.jpg@RY2@

W sytuacji, gdy rodzic dysponuje sądowym wyrokiem ustalającym alimenty na dziecko, nie ma prawa do dodatku, bo powództwo o ich określenie nie zostało oddalone. Nie ma tutaj znaczenia to, że nie są one płacone przez zobowiązanego do tego rodzica, a ich egzekucja przez komornika okazała się bezskuteczna. Samotny rodzic może w tym przypadku ubiegać się o przyznanie świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, które jest finansowane przez budżet i przeznaczone dla osób, które nie otrzymują należnych im alimentów na dzieci.

Podstawa prawna

Art. 11a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy opiekun musi wystąpić do sądu o alimenty

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.820.jpg@RY2@

Jednym z warunków przyznania dodatku samotnemu rodzicowi jest wprawdzie brak świadczenia alimentacyjnego, ale musi to być spowodowane oddaleniem pozwu w tej sprawie przez sąd. W takim przypadku, aby otrzymać dodatek, rodzic musi więc najpierw wystąpić o ustalenie alimentów na dziecko. Dopiero gdy sąd nie przychyli się do jego wniosku i oddali powództwo, będzie mógł ubiegać się o dodatek.

Podstawa prawna

Art. 11a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy do wniosku potrzebne są dokumenty

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.821.jpg@RY2@

Obok podstawowych dokumentów, które są wymagane przy ubieganiu się o zasiłek i dodatki na dzieci, takich jak zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości dochodu, rodzic musi dołączyć też te, które są związane z konkretnym dodatkiem. W przypadku tego z tytułu samotnego wychowania dziecka w zależności od powodu braku przyznania alimentów konieczne są odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, jeżeli ojciec jest nieznany, odpis prawomocnego wyroku sądowego oddalającego powództwo o alimenty lub akt zgonu małżonka (rodzica) dziecka.

Może też być potrzebny odpis prawomocnego wyroku sądu rodzinnego orzekającego separację lub rozwód.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 2 pkt. 9, 10 ,11 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie trybu i sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 298, poz. 1769).

Czy wyższy dochód może pozbawić rodzica dodatku

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.822.jpg@RY2@

Prawo do zasiłku rodzinnego i przysługujących do niego dodatków jest uzależnione od osiągania dochodów nieprzekraczających obowiązującego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium dochodowego. Wynosi ono 504 zł na osobę w rodzinie lub 583 zł, gdy dziecko jest niepełnosprawne.

Dodatek, tak jak zasiłek, jest przyznawany na czas trwania okresu zasiłkowego. Za każdym razem, gdy w trakcie otrzymywania świadczeń zmieniła się sytuacja dochodowa, rodzic musi zgłosić to gminie. Jeżeli okaże się, że jego zarobki spowodowały przekroczenie progu dochodowego, gmina wyda decyzję o odebraniu mu zasiłku oraz dodatku z tytułu samotnego rodzicielstwa.

Podstawa prawna

Art. 3 pkt. 17a i 11a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy małżeństwo powoduje utratę dodatku

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.823.jpg@RY2@

Mimo że rodzic spełnia pierwszy z warunków uzyskania dodatku, bo ojciec jego dziecka jest nieznany, to nie spełnia drugiego, wynikającego z definicji samotnego rodzicielstwa. Ne może być za takiego uznany, ponieważ wychowuje drugie dziecko wspólnie z jego rodzicem. Przepis ten jest jednak czasami odmiennie interpretowany przez sądy administracyjne, do których może odwołać się osoba, której gmina odmówiła z tego powodu dodatku.

Wyrok, który pozwala w takiej sytuacji na przyznanie pomocy, wydał m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Lublinie (sygn. akt II SA/Lu 353/10). Uznał on, że osoba samotnie wychowująca dziecko to taka, która wychowuje swoje dziecko bez drugiego z rodziców, a stan cywilny osoby ubiegającej się o świadczenie nie ma znaczenia.

Zdaniem WSA fakt zawarcia nowego małżeństwa nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Co więcej, rodzic może być uznany wobec jednego dziecka za samotnie je wychowującego, a wobec wychowywanego wspólnie z jego biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Podobne stanowisko zajął też WSA w Olsztynie (II SA/Ol 782/10) oraz WSA w Gdańsku (II SA/Gd 643/09).

Podstawa prawna

Art. 3 pkt. 17a i 11a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Czy gmina przeprowadzi wywiad

@RY1@i02/2012/122/i02.2012.122.18300110e.824.jpg@RY2@

W przypadku gdy gmina ma wątpliwości co do spełniania przez osobę ubiegającą się o jakiekolwiek świadczenia rodzinne (a więc nie tylko dodatek) przyjętej w przepisach definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, może ona przeprowadzić z nią wywiad. Jego wzór jest określony w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie trybu i sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 298, poz. 1769). Organ gminy przyznający świadczenia może też wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach mających wpływ na uznanie osoby za samotnie wychowującą dziecko. Może z nich jednak skorzystać pod warunkiem, że informacje zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o ich udzielenie.

Podstawa prawna

Art. 11a i 23 ust. 4a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl