Jakie dokumenty są potrzebne do otrzymania zasiłku na dziecko

Od początku września urzędy gmin oraz ośrodki pomocy społecznej zaczęły przyjmować od rodziców wnioski o przyznanie im świadczeń na dzieci na nowy okres zasiłkowy. Będą w nim otrzymywać wyższe zasiłki wynoszące w zależności od wieku dziecka od 77 zł do 115 zł, wzrasta też kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy. Wszystkie niezbędne dokumenty warto jest złożyć jak najwcześniej, bo wprawdzie okres zasiłkowy rozpoczyna się dopiero 1 listopada i potrwa do 31 października 2013 roku, to wtedy samorząd szybciej wypłaci rodzicom pieniądze.

Wydanie decyzji

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazują bowiem, że złożenie wniosku do końca września gwarantuje, że gmina wyda decyzję o przyznaniu zasiłków i poszczególnych dodatków oraz wypłaci pieniądze przysługujące za listopad do 30. dnia tego miesiąca. W sytuacji gdy nastąpi to między 1 października a 30 listopada, samorządy będą miały więcej czasu na rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji. Maksymalnie mają na to czas nawet do 31 grudnia, co dla niektórych rodziców może oznaczać, że świadczenia za listopad otrzymają dopiero w następnym miesiącu, często razem z zasiłkiem i dodatkami należnymi za grudzień.

Jeżeli więc rodzic otrzymuje wsparcie w obecnym okresie zasiłkowym, które będzie mu wypłacone jeszcze w tym miesiącu i październiku, a nie chce mieć przerwy w ich pobieraniu, to powinien złożyć dokumenty właśnie we wrześniu. O świadczenia rodzinne można się oczywiście starać w każdym innym momencie okresu zasiłkowego. Wówczas gminy też obowiązują określone terminy rozpatrzenia wniosku. [Przykład 1]

Wysokość dochodu

Pierwszym krokiem do ubiegania się o zasiłek jest wypełnienie wniosku, którego druk jest ustalony rozporządzeniem ministra pracy i polityki społecznej. Rodzic otrzyma go bezpłatnie w swojej gminie. We wniosku musi podać podstawowe informacje, takie jak: imię, nazwisko, datę urodzenia i numer PESEL osoby występującej o przyznanie świadczeń oraz dzieci pozostających na jej utrzymaniu. Powinien też w nim zaznaczyć, jakie spośród siedmiu przysługujących do zasiłku dodatków chce otrzymywać.

W związku z tym, że najważniejszym warunkiem uzyskania zasiłków na dzieci jest osiąganie dochodów nieprzekraczających kryterium dochodowego, podstawowym dokumentem, który musi być dołączony do wniosku, jest ten podający jego wysokość z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (obecnie z 2011 r.).

W zależności od rodzaju opodatkowania zatrudnienia lub pracy zarobkowej wykonywanej przez członków rodziny powinno to być:

● zaświadczenie z urzędu skarbowego lub oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych,

● oświadczenie o dochodzie osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

● oświadczenie o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, takich jak alimenty, stypendia socjalne,

● zaświadczenie gminy lub oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego, wyrażonego w hektarach przeliczeniowych.

Dodatkowo w związku z tym, że po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochody te mogą ulec zmianie, musi to potwierdzać odpowiedni dokument. [Przykład 2]

Ponadto nowym obowiązkiem w porównaniu z poprzednim okresem zasiłkowym jest konieczność dołączenia jeszcze jednego dokumentu powiązanego z dochodem, a mianowicie oświadczenia lub zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę lub ZUS o wysokości opłaconej składki zdrowotnej.

Rodzic powinien też pamiętać, że wybierając formę oświadczenia, musi podać dokładną kwotę dochodu oraz opłaconego podatku i składek na ubezpieczenia społeczne. Co więcej, oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych informacji. Jeśli więc np. nieumyślnie popełni błąd, może mu grozić złożenie przez gminę wniosku do prokuratury.

Wszystkie druki wymienionych wyżej zaświadczeń i oświadczeń są określone w załącznikach do rozporządzenia. Podobnie jak wzór wniosku te formularze też można otrzymać w gminie.

Dodatkowe dokumenty

Zaświadczenie lub oświadczenie o dochodzie to niejedyny dokument, który musi być dołączony do wniosku o zasiłek. Przepisy wymieniają wiele innych, na podstawie których gmina sprawdzi inne poza dochodem warunki uzyskania tego świadczenia. Należy do nich m.in.:

● skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,

● dokument stwierdzający wiek dziecka,

● orzeczenie o niepełnosprawności lub o jej stopniu,

● zaświadczenie lub oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły lub szkoły wyższej potwierdzające kontynuowanie nauki przez pełnoletnie dziecko,

● odpis orzeczenia sądowego ustalającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza nią,

● przekazy lub przelewy pieniężne potwierdzające wysokość zapłaconych alimentów,

● odpis prawomocnego wyroku sądu rodzinnego potwierdzający przysposobienie dziecka.

Ponadto gmina może wymagać od rodzica dostarczenia innych, niewymienionych dokumentów, jeżeli uzasadniają to okoliczności rozpatrywanej sprawy.

Dodatki do zasiłku

Kolejne dokumenty, które rodzic musi dołączyć do wniosku, pozwolą gminie ustalić prawo do dodatków przysługujących do zasiłku na dziecko. Ich uzyskanie wymaga bowiem spełnienia dodatkowych warunków, a nie tylko tych, które uprawniają do zasiłku.

W przypadku gdy jest to dodatek z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania przepisy wskazują na konieczność złożenia zaświadczenia ze szkoły lub oświadczenia to potwierdzającego, a jeżeli dziecko mieszka w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, to zaświadczenia lub oświadczenia potwierdzającego tymczasowe zameldowanie.

Jeżeli rodzic stara się o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, to w zależności od tego, którą przesłankę samotnego rodzicielstwa spełnia jego sytuacja, musi dostarczyć kopię skróconego aktu zgonu drugiego z rodziców lub odpis zupełny aktu urodzenia dziecka, gdy jego ojciec jest nieznany, albo odpis prawomocnego sądu oddalającego powództwo o ustalenie alimentów. Specjalne dokumenty są też potrzebne, gdy rodzic przebywający na urlopie wychowawczym chce w trakcie korzystania z niego otrzymywać dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem. [Przykład 3]

Wezwanie do uzupełnienia

Na podstawie tych wszystkich dokumentów gmina wyda rodzicowi decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczeń na dzieci. Czasami może się jednak zdarzyć, że rodzic nieprawidłowo wypełni wniosek. Wtedy zostanie wezwany przez samorząd do jego uzupełnienia lub poprawienia w ciągu 14 dni od otrzymania wezwania w tej sprawie.

Natomiast gdy okaże się, że wniosek został złożony bez wszystkich niezbędnych dokumentów, to zostanie on wprawdzie przyjęty, ale opiekun też zostanie wezwany do dostarczenia brakujących zaświadczeń lub oświadczeń. Będzie miał na to więcej czasu, bo gmina wyznaczy mu termin między 14 a 30 dni. W obydwu przypadkach niezastosowanie się do wezwań będzie oznaczać, że wniosek w ogóle nie będzie rozpatrywany.

Rodzic powinien też pamiętać, aby w trakcie okresu zasiłkowego zgłaszać do gminy wszelkie informacje, które mają wpływ na otrzymywanie świadczeń. W szczególności dotyczy to zmian związanych z liczbą osób wchodzących w skład rodziny oraz sytuacji dochodowej, np. jego uzyskania. Może się bowiem okazać, że spowoduje to przekroczenie kryterium dochodowego i utratę zasiłków na dzieci. Z kolei zatajenie tej informacji lub przekazanie jej z opóźnieniem może spowodować, że gmina wyda mu decyzję nakazującą zwrot nienależnych świadczeń wraz z odsetkami.

PRZYKŁADY

1 Wniosek o świadczenia może być złożony w trakcie okresu zasiłkowego

Generalna zasada dotycząca przyznawania świadczeń rodzinnych, która nie jest związana z rozpoczęciem nowego okresu zasiłkowego, określa, że można go złożyć w każdym momencie, przy czym prawo do zasiłku i dodatków ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca tego okresu. Jeżeli więc rodzic zrobi to np. w grudniu i spełni warunki przyznania pomocy, to będzie ją otrzymywał od tego miesiąca do października 2013 r. W takich przypadkach ważny jest też konkretny dzień miesiąca, w którym wniosek trafia do gminy, bo przepisy przewidują, że gdy będzie to po 10. dniu miesiąca, to należne za niego zasiłki będą mu wypłacone najpóźniej do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wpłynął wniosek. Oznacza to, że gdy wniosek będzie złożony np. 20 grudnia, świadczenia za ten miesiąc zostaną wypłacone do końca stycznia 2013 r.

2 Rodzic, który znajdzie pracę musi potwierdzić uzyskanie nowego dochodu

W sytuacji gdy w porównaniu do roku poprzedzającego okres zasiłkowy zmienia się sytuacja dochodowa członków rodziny, musi to znaleźć potwierdzenie w dokumentach dołączonych do wniosku. Jeżeli doszło do uzyskania dochodu, potrzebne jest zaświadczenie lub oświadczenie o dacie jego uzyskania oraz jego kwocie z miesiąca następującego po miesiącu, w którym był osiągnięty. Natomiast gdy dochód zostanie utracony, rodzic musi określić datę zaistnienia tego faktu oraz miesięczną kwotę dochodu, którego już nie otrzymuje.

3 Dodatek na urlopie wychowawczym wymaga oświadczenia lub zaświadczenia od pracodawcy

Aby gmina wypłaciła ten dodatek, rodzic musi przede wszystkim dołączyć oświadczenie lub zaświadczenie od pracodawcy, które będzie zawierać informacje o terminie i okresie, na jaki został udzielony urlop wychowawczy, a także o tym, że pozostawał w stosunku pracy co najmniej sześć miesięcy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do tego urlopu. Potrzebne mu też będzie oświadczenie lub zaświadczenie organu emerytalno-rentowego, czyli ZUS, potwierdzające zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych. Dodatkowo jeżeli rodzic wybierze to pierwsze rozwiązanie, musi dostarczyć też imienny raport miesięczny dokumentujący odprowadzanie składek z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o dodatek. Ponadto gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę, wymagane jest zaświadczenie lub oświadczenie o liczbie dni w tygodniu, w których dziecko jest w niej umieszczone. Gdyby okazało się, że jest to więcej niż 5 dni, to dodatek zgodnie z przepisami nie będzie mu przysługiwał.

Oświadczenia są składane po rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 23 - 26 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Par. 2 - 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 298, poz. 1769).