Jaki ubiegać się o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego

Osoby, które chcą otrzymywać świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego (FA), powinny pamiętać, że od początku roku zmieniły się niektóre dokumenty oraz wzory druków, które są wymagane do ubiegania się o nie. Informacje o wszystkich niezbędnych formularzach rodzic uzyska w swoim urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej, jeżeli to on - z upoważnienia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta - wykonuje zadanie polegające na prowadzeniu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń z FA. W tych instytucjach otrzyma też bezpłatnie gotowe druki do wypełnienia. Może je też znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.

Bezskuteczna egzekucja

Zmiany w dokumentach były niezbędne w związku z przeprowadzonymi w ciągu ostatnich dwóch lat nowelizacjami ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 1, poz. 7 z późn. zm.), która szczegółowo określa, kto i na jakich zasadach może otrzymywać świadczenia z funduszu. Najważniejsze kwestie dotyczyły sposobu ustalania dochodu oraz możliwości składania oświadczeń, zamiast zaświadczeń wydawanych przez różne instytucje oraz urzędy.

Bez zmian pozostały jednak główne warunki, od których uzależnione jest przyznanie wsparcia. Rodzic musi więc mieć zasądzone na dziecko alimenty oraz wszczętą egzekucję przez komornika, w przypadku gdy zobligowany do ich płacenia drugi z rodziców nie wywiązuje się z tego obowiązku. Dopiero gdy okaże się, że podjęte przez komornika działania również nie przyczyniły się do tego, aby osoba uprawniona do alimentów je uzyskiwała, możliwe jest składanie wniosku w gminie o świadczenia z FA. Dodatkowo przepisy ustawy wskazują, że za bezskuteczną egzekucja może być uznana w sytuacji, gdy osoba uprawniona nie uzyskała swoich należności w pełnej wysokości za ostatnie dwa miesiące (zarówno z tytułu bieżących, jak i zaległych alimentów).

Potwierdzeniem tego jest wystawienie przez komornika odpowiedniego zaświadczenia, którego wzór znajduje się w załączniku nr 5 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 10 lipca 2010 r. w tej sprawie. Ale rodzic może też fakultatywnie napisać oświadczenie informujące o spełnieniu tego warunku . Będzie ono dołączone do wniosku, który musi złożyć osoba uprawniona do alimentów, a jeżeli nie jest ona pełnoletnia, to zrobi to rodzic działający jako jej przedstawiciel ustawowy.

Ponadto świadczenia z funduszu będą przyznane w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów, których nie otrzymuje rodzic. Jednak nie może to być więcej niż 500 zł miesięcznie na jedno dziecko. Wsparcie będzie wypłacane przez gminę do ukończenia przez nie 18 lub 24 lat, jeżeli po uzyskaniu pełnoletniości kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej. Możliwe jest też otrzymywanie świadczeń bezterminowo, ale takie prawo przysługuje tylko osobie, która ma orzeczenie zaliczające je do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Przepisy określają też dwie przesłanki negatywne, które powodują utratę świadczeń z funduszu lub niemożność ich przyznania. Jest to umieszczenie osoby uprawnionej w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie lub zawarcie przez nią związku małżeńskiego.

Uzyskiwany dochód

Drugim, oprócz bezskutecznej egzekucji, najważniejszym warunkiem otrzymywania świadczeń z FA jest osiąganie przez członków rodziny osoby uprawnionej do alimentów dochodów, które nie przekraczają wskazanego w ustawie kryterium dochodowego. Wynosi ono 725 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Pod uwagę brane są te osiągnięte przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym tzw. okres świadczeniowy, na który przyznawane jest wsparcie. Trwa on od 1 października do 31 września następnego roku kalendarzowego. Obecnie są to więc dochody z 2010 roku.

Rodzic składający wniosek musi więc dołączyć do niego dokumenty, które określą wysokość dochodu. Najczęściej jest to zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskiwanego z zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, który jest opodatkowany na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Wzór tego zaświadczenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Rodzic może też złożyć oświadczenie określające wysokość opodatkowanego w ten sposób dochodu. Od początku roku powinien do tego celu wykorzystać druk oświadczenia zawarty w załączniku nr 2a do rozporządzenia. Musi w nim podać wysokość dochodu, podatku oraz opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.

Oświadczenie składają też ci członkowie rodziny, którzy rozliczają się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, a przeznaczony jest do tego formularz stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia. Natomiast gdy innym źródłem utrzymania osoby uprawnionej do alimentów lub jej rodziny są dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, konieczne jest wypełnienie kolejnego oświadczenia, tym razem takiego, którego wzór określa załącznik nr 4.

Odrębny sposób dokumentowania dochodu obowiązuje też te rodziny, które osiągają dochody z gospodarstwa rolnego. W ich przypadku brany jest pod uwagę dochód osiągany z jednego hektara przeliczeniowego. Jego kwota jest określana co roku we wrześniu przez prezesa GUS, rodzic musi więc podać informację o liczbie posiadanych hektarów przeliczeniowych. Aby to zrobić, może udać się do swojego urzędu gminy po zaświadczenie w tej sprawie lub samodzielnie napisać oświadczenie. O ile rodzic zdecyduje się na to drugie rozwiązanie, powinien skorzystać z gotowego druku zawartego w załączniku nr 4b do rozporządzenia. Natomiast w przypadku zaświadczenia przepisy, tak jak to było do końca 2011 roku, nie określają jego wzoru.

Składka zdrowotna

Nowym dokumentem, o którym musi od początku tego roku pamiętać rodzic, jest ten dotyczący wysokości składki zdrowotnej. Jej kwota nie jest już bowiem obliczana przez gminę, która stosowała w tym celu specjalny wzór. W związku z tą zmianą rodzic musi dołączyć do wniosku oświadczenia (wzór w załączniku 4a do rozporządzenia) członków rodziny, w których wskażą jej wysokość. Jeżeli nie są w stanie jej podać lub obawiają się błędu w jej obliczaniu (składka musi być odliczona od dochodu i od podatku), mogą wystąpić o wydanie zaświadczenia przez ZUS lub pracodawcę. Druk tego drugiego dokumentu nie jest określony w rozporządzeniu i dlatego gmina powinna uznać zaświadczenie w złożonej przez osobę uprawnioną formę, pod warunkiem że będzie zawierać wymagane informacje.

Kolejnym nowym wymaganym przez gminy dokumentem jest ten dotyczący liczby miesięcy w roku, w których dochód był osiągany. Wiąże się to ze zmodyfikowanym od stycznia 2012 roku sposobem obliczania dochodu rodziny i wymaga złożenia przez rodzica oświadczenia, w którym poda tę liczbę lub zaświadczenia od pracodawcy.

Ponadto przy ubieganiu się o świadczenia z funduszu wymagane są też inne dokumenty, których wzory nie są określone w rozporządzeniu, a które obowiązkowo muszą być dołączone do wniosku .

Rodzic, który nieprawidłowo wypełni wniosek, zostanie przez gminę wezwany do jego uzupełnienia lub poprawienia. Również w przypadku gdy nie dołączy do niego jednego lub kilku z wymaganych dokumentów, będzie miał dodatkowy czas na ich dostarczenie.

500 zł wynosi maksymalna miesięczna wysokość świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego

PRZYKŁADY

1 Oświadczenie o bezskutecznej egzekucji należy złożyć na druku wydanym przez gminę

Rodzic może w takiej sytuacji skorzystać z dwóch możliwości. Po pierwsze, wystąpić do komornika o wystawienie zaświadczenia lub złożyć oświadczenie. Od stycznia tego roku przepisy określają wzór takiego oświadczenia, który został zawarty w jego załączniku nr 6. Wcześniej tylko druk zaświadczenia był określony. Osoba, która wybierze formę oświadczenia, musi w nim podać następujące dane: organu prowadzącego egzekucję oraz datę jej wszczęcia, rodzica niepłacącego alimentów, wyroku sądu i wysokości kwot przysługujących dzieciom. Ponadto musi zawrzeć też klauzulę o świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Rodzic nie musi natomiast podawać kwoty zobowiązań dłużnika, np. z tytułu zaliczek alimentacyjnych, ponieważ takie dane zna tylko komornik. W związku z tym ten element jest obowiązkowy tylko w zaświadczeniu.

2 Rodzic musi określić, przez ile miesięcy w roku poprzedzającym okres świadczeniowy pracował

Od początku roku przy obliczaniu dochodu na potrzeby świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego gminy, zgodnie ze zmienionymi przepisami, stosują zasadę, że jeśli był on uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świaczeniowy, jest dzielony przez faktyczną liczbę miesięcy w roku, w których był uzyskiwany, a nie przez liczbę 12. Ponieważ jednak na zaświadczeniu z urzędu skarbowego nie jest podana taka informacja, konieczne jest dołączenie dodatkowego dokumentu. Jest nim albo oświadczenie rodzica, albo zaświadczenie wydane przez pracodawcę.

3 Uczęszczanie pełnoletniego dziecka do szkoły można potwierdzić w oświadczeniu

Obok podstawowych dokumentów, które potwierdzają wysokość dochodu i niemożność ściągnięcia należności od dłużnika przez komornika, gmina będzie wymagać też innych druków, które będą wskazywać określone stany faktyczne. Jednym z nich jest oświadczenie lub zaświadczenie ze szkoły albo szkoły wyższej potwierdzające kontynuację nauki po uzyskaniu pełnoletności, bo tylko w takim przypadku osoba, która skończyła już 18 lat, może otrzymywać wsparcie z funduszu. Ponadto wymagany jest m.in. dokument stwierdzający wiek osoby uprawnionej, odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość alimentów, jeżeli członkowie rodziny są sądownie zobowiązani do ich płacenia na rzecz osoby spoza niej, oraz informacja sądu o podjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą lub niemożnością ich realizacji ze względu na brak wskazania miejsca zamieszkania dłużnika poza Polską.

Rodzic otrzyma świadczenia, jeżeli jego dochód nie przekracza 725 zł miesięcznie

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Par. 1 - 2 oraz par. 5 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego (Dz.U. nr 123, poz. 836 z późn. zm.).