Rozwiązanie konkursu dla księgowych

Bardzo dziękujemy za wzięcie udziału w konkursie z zakresu rachunkowości budżetowej. Dziś zamieszczamy poprawne odpowiedzi do wszystkich pytań, a dodatkowo na prośby naszych czytelników krótkie merytoryczne uzasadnienia do tych, które były najbardziej kłopotliwe. Z przeprowadzonej przez nas analizy wynika, że największe problemy sprawiały pytania 10 oraz 3. Następne w kolejności były też 2, 4, 5 i 8.

Ponadto, wychodząc naprzeciw państwa oczekiwaniom, zapowiadamy cykl artykułów przybliżających konkursową tematykę. Będziemy je publikować w kolejnych numerach.

1. Który z poniżej wymienionych wydatków na pewno nie jest wydatkiem strukturalnym?

a) Zapłata zobowiązań za zakupione pozostałe środki trwałe,

b) Zapłata odsetek za zwłokę w zapłacie zobowiązania za termomodernizację budynku,

c) Zapłata częściowa zobowiązania za zakupione publikacje.

2. Kto w jednostce sektora finansów publicznych jest odpowiedzialny za opracowanie polityki rachunkowości?

a) Tylko kierownik jednostki,

b) Tylko główny księgowy,

c) Kierownik jednostki i główny księgowy.

3. Do prowadzenia konta pozabilansowego 976 "Wzajemne rozliczenia między jednostkami" zobowiązane są:

a) Jednostki sporządzające łączne sprawozdanie finansowe,

b) Jednostki sporządzające jednostkowe sprawozdanie finansowe,

c) Wszystkie jednostki.

4. Które z poniższych zdarzeń może być ulepszeniem środka trwałego:

a) Adaptacja poddasza na powierzchnię biurową w urzędzie,

b) Zakup dysku zewnętrznego do komputera,

c) Wymiana stolarki okiennej w budynku.

5. Które z poniższych operacji między jednostkami stanowią wzajemne rozliczenia podlegające wyłączeniu przy sporządzaniu łącznego sprawozdania finansowego:

a) Przekazanie środków na wydatki dysponentowi 3 stopnia przez dysponenta 2 stopnia,

b) Przekazanie środków trwałych dysponentowi 3 stopnia przez dysponenta 2 stopnia,

c) Przekazanie środków na inwestycje dysponentowi 3 stopnia przez dysponenta 2 stopnia.

6. Które z poniżej wymienionych w myśl ustawy o rachunkowości stanowią element dokumentacji przyjętych zasad rachunkowości jednostki:

a) Zakładowy plan kont, opis systemu przetwarzania danych, opis systemu służącego ochronie danych,

b) Zakładowy plan kont, opis służącego ochronie danych, opis systemu obiegu dokumentów,

c) Zakładowy plan kont, opis systemu zabezpieczenia danych finansowych i księgowych, opis systemu służącego ochronie danych.

7. Przychody ze sprzedaży zbędnego środka trwałego w jednostce budżetowej stanowią:

a) Przychody z tytułu dochodów budżetowych,

b) Zyski nadzwyczajne,

c) Pozostałe przychody operacyjne.

8. Otrzymane przez jednostkę budżetową w drodze darowizny pozostałe środki trwałe od spółki prawa handlowego stanowią:

a) Pozostałe przychody operacyjne,

b) Zyski nadzwyczajne,

c) Zwiększają fundusz jednostki.

9. Zasada czystości obrotów na koncie 130 określona jest w:

a) Ustawie o finansach publicznych,

b) Rozporządzeniu w sprawie szczególnych zasad rachunkowości i planów kont jednostek sektora finansów publicznych,

c) Rozporządzeniu w sprawie gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych.

10. Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych nie jest:

a) Nieterminowa zapłata składek na ubezpieczenie społeczne,

b) Nieterminowa zapłata zobowiązań wobec dostawcy,

c) Zapłata odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie zobowiązań wobec pracownika.

Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości - z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury - zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą. Z kolei z art. 10 przywołanej ustawy wynika obowiązek opracowania polityki rachunkowości. Ponadto art. 53 ustawy o finansach publicznych wskazuje kierownika jednostki jako osobę odpowiedzialną za całość gospodarki finansowej tej jednostki.

Ustalając zakładowy plan kont, jednostki sektora finansów publicznych mają obowiązek kierować się zasadami określonymi w par. 15 rozporządzenia ministra finansów w sprawie szczególnych zasad rachunkowości i planów kont (...) (Dz.U. z 2010 r. nr 128, poz. 861 z późn. zm.). Pierwsza z tych zasad mówi, że jednostka ma konta, wskazane w planie kont stanowiącym załącznik do rozporządzenia, traktować jako standardową liczbę kont, która może być ograniczona jedynie o konta służące do księgowania operacji gospodarczych niewystępujących w danej jednostce. Z kolei operacje gospodarcze stanowiące wzajemne rozliczenia podlegające wyłączeniu przy sporządzaniu sprawozdania finansowego występują we wszystkich jednostkach sektora finansów publicznych, zarówno tych sporządzających jednostkowe sprawozdanie (dysponenci 3 stopnia), jak i sporządzających sprawozdanie łączne (dysponenci wyższego stopnia). Operacje stanowiące wzajemne rozliczenia podlegające wyłączeniu ze sprawozdania najczęściej dotyczą wzajemnych należności i zobowiązań (np. w przypadku zajmowania jednego budynku przez dwie jednostki i obciążania za media) oraz nieodpłatnego przekazania majątku (np. środków trwałych przez jednostkę samorządu terytorialnego jednostce podległej).

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o rachunkowości wartość początkową stanowiącą cenę nabycia lub koszt wytworzenia środka trwałego powiększają koszty jego ulepszenia, polegającego na przebudowie, rozbudowie, modernizacji lub rekonstrukcji i powodującego, że wartość użytkowa tego środka po zakończeniu ulepszenia przewyższa posiadaną przy przyjęciu do używania wartość użytkową, mierzoną okresem używania, zdolnością wytwórczą, jakością produktów uzyskiwanych przy pomocy ulepszonego środka trwałego, kosztami eksploatacji lub innymi miarami. Ponadto o ulepszeniu w jednostkach sektora finansów publicznych mówimy w sytuacji, kiedy koszty danego działania na środku trwałym są wyższe niż 3500 zł. W przypadku zakupu dysku zewnętrznego do komputera działanie to nie będzie stanowić ulepszenia ze względu na kwotę poniesionych nakładów. W przypadku wymiany stolarki okiennej w budynku mamy do czynienia z remontem (czyli przywróceniem utraconej wartości użytkowej). Z kolei pozyskanie całej kondygnacji na powierzchnię biurową na pewno stanowi ulepszenie, gdyż wartość użytkowa budynku wzrasta.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczególnych zasad rachunkowości i planów kont (...) wyłączenia wzajemnych rozliczeń dotyczą w szczególności wzajemnych należności i zobowiązań oraz innych rozrachunków o podobnym charakterze oraz wyniku finansowego ustalonego na operacjach między jednostkami. Należy jednak pamiętać, że wskazany w rozporządzeniu katalog jest tzw. katalogiem otwartym wskazującym tylko przykłady operacji stanowiących wzajemne rozliczenia oraz że wyłączenia wzajemnych rozliczeń dotyczą całego sprawozdania finansowego, tzn. należy uwzględnić te operacje, które mają wpływ na bilans, rachunek zysków i strat oraz na zestawienie zmian w funduszu jednostki. W przypadku przekazywania środków na wydatki oraz środków na inwestycje są to przepływy pieniężne pomiędzy jednostkami, niemające wpływu na sprawozdanie finansowe. Z kolei operacja przekazania środków trwałych między jednostkami znajduje swoje odzwierciedlenie w sprawozdaniu (przede wszystkim ze zmian w funduszu) i musi zostać potraktowana jako rozliczenie wzajemne podlegające wyłączeniu przy sporządzaniu sprawozdania łącznego.

Pozostałe środki trwałe (o wartości niższej niż 3500 zł) nie zwiększają funduszu jednostki. W przypadku otrzymania ich na mocy decyzji odpowiedniego organu (np. dysponenta wyższego stopnia) ewidencjonuje się je: Wn 013 Ma 072. Jednak w razie otrzymania takich pozostałych środków trwałych od innych jednostek (np. spółki) operacja taka stanowi pozostały przychód operacyjny (księgowanie Wn 013 Ma 760). Patrz: M. Augustowska, "Komentarz do planu kont dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych", wydanie XIII, ODDK Gdańsk 2012 r., str. 42.

Od 11 lutego 2012 r. artykuł 16 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 nr 14, poz. 114 z późn. zm.) ma nowe brzmienie. Obecnie naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niewykonanie w terminie zobowiązania jednostki sektora finansów publicznych, w tym obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, którego skutkiem jest zapłata odsetek, kar lub opłat albo oprocentowanie tych należności. Nie stanowi zaś naruszenia dyscypliny finansów publicznych zaniechanie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące obowiązku zwrotu należności celnej, podatku, nadpłaty lub nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, jeżeli zapłata odsetek lub oprocentowanie są związane z czynnościami mającymi na celu ustalenie zasadności zwrotu tych należności. Tak więc naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest niewykonanie w terminie zobowiązania, ale tylko wtedy, kiedy skutkuje zapłatą odsetek, kar lub opłat.