Samorządową promocję łatwiej ująć w księgach, niż ocenić jej celowość

Zbliża się czas rocznych rozliczeń z fiskusem, a co za tym idzie - czas wyboru urzędu, w którym złożymy swój PIT. I właśnie o ten PIT rozpoczęła się walka. Miasta i gminy prześcigają się w kampaniach promocyjnych, kusząc potencjalnych podatników nagrodami. Pisaliśmy o tym na łamach dodatku Samorząd i Administracja. Jako przykład wskazaliśmy Wrocław i jego akcję "Rozlicz PIT - korzystaj ze swoich pieniędzy". W jej ramach miasto zamierza rozlosować wśród mieszkańców, którzy złożą rozliczenie roczne PIT w tamtejszym urzędzie, nagrody o wartości ponad 90 tys. zł. Pisaliśmy, że kampania ta w pierwszej edycji ma przynieść miastu wpływy rzędu 10 mln zł.

Podobne akcje prowadzą także mniejsze gminy, w tym wiejskie. Jednak już nie na taką skalę. Nagrody mają bowiem zdecydowanie mniejszą wartość. Są to np. laptopy, nowoczesne telewizory czy sprzęt AGD.

Czasem organizatorzy opłacają podatek za wygrane osoby. Niektórzy eksperci mają wątpliwości, czy taka praktyka jest prawnie uzasadniona.

Dyscyplina zachowana

Ponieważ gra idzie o niemałe sumy, warto się zastanowić, czy można w tym przypadku mówić o przekroczeniu dyscypliny finansów publicznych. Sprawdziliśmy przepisy i o ich interpretację poprosiliśmy ekspertów. Część z nich uważa, że jeżeli wydatki mieszczą się w zakresie zadań gminy, są przewidziane w budżecie i nie został on przekroczony, a także gdy istnieje podstawa prawna do dokonania wydatku oraz zapewniona jest kwota na jego sfinansowanie, to o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych nie ma mowy. Inni mają wątpliowści co do legalności dokonania takich wydatków w kontekście art. 44 ust. 2 ustawy o finansach publicznych.

Poza dyscypliną ważna jest też ocena celowości poniesionych nakładów. Okazuje się jednak, że przestrzeganie zasad celowości i oszczędności określonych w ustawie o finansach publicznych, nie jest uwzględniane w postępowaniu o naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Tak wynika z orzeczenia Głównej Komisji Orzekającej z 10 października 2009 r. (nr BDF1/4900/55/55/RN-9/09/1955).

Niejedna kontrola

Co do jednego eksperci są zgodni - wszystkie tego typu wydatki klasyfikuje się do rozdziału 75075 Promocja jednostek samorządu terytorialnego. W przyszłości mogą być one kontrolowane przez komisję rewizyjną. Zweryfikuje ona, czy były zasadne. Mogą być też zakwestionowane przez zewnętrzne organy kontroli, takie jak np. regionalna izba obrachunkowa czy Najwyższa Izba Kontroli. Chociaż ta ostatnia może kontrolować działalność samorządów tylko pod względem legalności, gospodarności i rzetelności. Nie może oceniać tych działań z punktu widzenia ich celowości. Takiej oceny dokonają tylko rada czy sejmik.

Niemniej w trakcie kontroli NIK zwraca uwagę, w jaki sposób wydatki poniesione na promocję są ewidencjonowane i wykazywane w sprawozdaniach. Jak wynika z przeprowadzonych w latach ubiegłych kontroli NIK w blisko połowie weryfikowanych jednostek samorządu terytorialnego wydatki promocyjne były źle klasyfikowane. Z kolei w rozdziale 75075 wykazywano te niezwiązane z promocją. Oznacza to, że sprawozdania budżetowe nie pokazywały w tych jednostkach rzetelnego poziomu wydatków na działania promocyjne.

Najpierw efekty, potem analiza

Skarbnicy, zwłaszcza dużych miast, nie chcą oficjalnie się wypowiadać na temat zachęcania osób fizycznych (poprzez fundowanie nagród) do rozliczeń z fiskusem na terenie danej gminy. Niektórzy taką rywalizację i odbieranie sobie nawzajem podatników postrzegają jako działania nieetyczne. Inni nawet nie wiedzą, jak można byłoby zgodnie z prawem taką loterię (konkurs) przeprowadzić, aby nie narazić się na zarzut fundowania nagród dla osób fizycznych z publicznych pieniędzy. Pojawiają się też opinie, że rosnące z roku na rok wydatkowanie publicznych pieniędzy na promocję gminy w dobie kryzysu jest nieracjonalne. Choć trzeba przyznać, że są jednostki, które wykazują odwrotną tendencję, tzn. obcinają budżety na zadania realizowane w ramach promocji. Jedno jest pewne, aby ocenić takie działania, trzeba poczekać na wymierne efekty finansowe i dokonać analizy opłacalności takiego przedsięwzięcia. Ocenić, czy spodziewane przychody z tytułu wpływów zostaną zrealizowane.

Czasem proporcje uzyskanych korzyści w stosunku do zainwestowanych środków są wręcz nieporównywalne. Jeśli działania takie przyniosą miastu spodziewane przychody, to być może taka forma promocji stanie się normą w większych miastach, które mają wystarczające na takie kampanie środki. Dlatego zapytaliśmy ekspertów, jak od strony ewidencyjnej odnieść się do tej tematyki. Okazuje się, że nie powinno być większych problemów z ujęciem w księgach wydatkowanych na te cele pieniędzy. [patrz Ekspert radzi]

Brak definicji

Szkopuł jednak w tym, że nie wiadomo, jak w praktyce powinny wyglądać takie kampanie i na co gminy mogą sobie pozwolić, przyciągając do siebie nowych mieszkańców. Wszystko dlatego, że nie ma w przepisach definicji promocji. Ustawodawca zakwalifikował promocję gminy jako jej zadanie własne, więc gminy je realizują. Jednak ocena, co mieści się pod tym pojęciem, jest bardzo subiektywna. Zależy np. od tego, kto planuje, kto kontroluje takie wydatki. Nie oznacza to jednak braku ograniczeń. Te bowiem wynikają z orzecznictwa. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 6 grudnia 2000 r. wskazał, że promocję można uznać za zadanie własne gminy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy z o samorządzie gminnym, jeśli jej zakres (realny krąg potencjalnych klientów), forma, koszt i wiarygodność kontrahenta pozwalają na racjonalne założenie, że wspólnota samorządowa osiągnie wymierne korzyści z napływu dodatkowej liczby turystów (sygn. akt I SA/Gd 2038/99).

Magdalena Sobczak

 magdalena.sobczak@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.). Ustawa z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 168).

EKSPERT RADZI

Jak zaksięgować konkurs organizowany przez miasto

@RY1@i02/2014/037/i02.2014.037.008000100.802.jpg@RY2@

dr Katarzyna Trzpioła Katedra Finansów i Rachunkowości Uniwersytetu Warszawskiego

Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.) wskazuje w art. 7 ust. 1 pkt 18, iż do zadań gminy (miasta) należy między innymi zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie spraw związanych z promocją gminy. Jakie konkretnie zadania i projekty będą w związku z tym zadaniem realizowane, zależy już od decyzji władz miasta. Promocja zostaje potwierdzona ujęciem w planie finansowym wydatków na realizacje tychże zadań.

Z punktu widzenia księgowego należy wskazać, iż wydatki powinny być ewidencjonowane w rozdziale 75075 Promocja jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych. Jeśli zaś chodzi o ujęcie według właściwych paragrafów - to zależą one od nakładów. Najczęściej nakłady związane z promocją ujmowane są w paragrafach:

● 409 Honoraria - np. wynagrodzenie przekazywane autorowi lub artyście wykonawcy z tytułu korzystania z utworu lub artystycznego wykonywania przez podmioty wypłacające wynagrodzenie,

● 417 Wynagrodzenia bezosobowe - wynagrodzenia wypłacane na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło inne niż honoraria,

● 421 Zakup materiałów i wyposażenia,

● 430 Zakup usług pozostałych - np. usługi w zakresie kultury i sztuki,

● 474 Zakup materiałów papierniczych do sprzętu drukarskiego i urządzeń kserograficznych.

Niezależnie od klasyfikacji budżetowej konieczne jest też właściwe ujęcie powyższych nakładów w księgach rachunkowych. W urzędzie księgowanie wydatków na promocję będzie ujmowane następująco:

1. Faktury dotyczące kosztów realizacji projektu - usługi kampanii promocyjnej w mediach i nabycia samochodu: strona Wn konta 300 - Rozliczenie zakupu, strona Ma konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami;

2. Ujęcie kosztów usługi kampanii promocyjnej w mediach:

a) strona Wn konta 402 - Usługi obce;

b) strona Wn konta 403 - Podatki i opłaty - VAT niepodlegający odliczeniu;

c) strona Ma konta 300 - Rozliczenie zakupu;

3. Rozliczenie nabycia kosztów samochodu przeznaczonego na nagrodę:

a) strona Wn konta 409 - Pozostałe koszty rodzajowe albo 401 Zużycie materiałów i energii (jeśli to wynika ZPK w urzędzie);

b) strona Wn konta 403 - Podatki i opłaty - VAT niepodlegający odliczeniu;

c) strona Ma konta 300 - Rozliczenie zakupu;

4. Zapłata za faktury dotyczące konkursu: strona Wn konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami i dostawcami; strona Ma konta 130 - Rachunek bieżący jednostki.

Zauważyć należy, iż konto 403 - Podatki i opłaty - VAT niepodlegający odliczeniu nie będzie występowało, jeśli w jednostce stosuje się zgodnie z art. 28 ust 11 ustawy o rachunkowości cenę nabycia zamiast ceny zakupu przy ujmowaniu nakładów, od których nie można odliczyć podatku VAT naliczonego.

Podatek dochodowy od osób fizycznych pokrywany ze środków miasta nie powinien być ujmowany jako koszt na koncie Podatki i opłaty (403) tylko, jako Pozostały koszt rodzajowy na koncie 409. Nie jest to bowiem obciążenie wynikające bezpośrednio z działalności jednostki samorządowej, tylko dodatkowy nakład wynikający z projektu promocyjnego.

Warto wskazać, iż dokonywanie zakupów służących realizacji zadań własnych gminy nie daje podstawy od odliczenia VAT. Taki pogląd wyraził np. WSA w Gdańsku w wyroku z 10 września 2013 r., I SA/Gd 620/13, gdzie stwierdzono "promocja miasta, dbanie o rozwój infrastruktury turystycznej i zachęcanie turystów do odwiedzania gminy odpowiada przede wszystkim zbiorowym interesom wspólnoty samorządowej, dlatego co do zasady zadania te wykonywane są w ramach władztwa publicznego gminy". Zdaniem sądu fiskus słusznie stwierdził, że brak jest podstaw do konstruowania ogólnej tezy, że każde wydatki na poprawę wizerunku i promocję gminy mają związek z czynnościami opodatkowanymi. I tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 86 ust 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 289 z późn. zm.). Rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. nr 38, poz. 207 z późn. zm.).