Rządowe podwyżki w samorządach często na papierze. Teoria goni praktykę

Zmiany w stawkach nie zaskoczyły gmin i powiatów

Z pozoru podwyżki są wysokie, bo w pierwszej, najniższej kategorii zaszeregowania wynoszą 600 zł. Ale podniesiona dzięki temu do 1700 zł stawka i tak nie gwarantuje ustawowego najniższego wynagrodzenia. Zresztą pensje najmniej zarabiających pracowników samorządowych trzeba było wyrównać do 2000 zł wcześniej. A od przyszłego roku będą oni musieli dostać minimum 2100 zł.

Wracając jednak do zmian. W wyższych grupach zaszeregowania już tak dużego wzrostu nie ma, a najwyższe kategorie zaszeregowania nie rosną w ogóle. Poza tym co bardziej zapobiegliwi włodarze wprowadzali podwyżki w ubiegłym i w tym roku, tak więc od przyszłego zmieszczą się bez problemu w wynikających z ogólnokrajowych przepisów widełkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 sierpnia 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. poz. 1621) - jeśli chodzi o kwestie najniższych uposażeń w poszczególnych grupach - wejdzie w życie 1 stycznia 2018 r. Pytanie jednak, po co wprowadzać zmiany, skoro większość i tak zarabia więcej. Jak tłumaczy jednak Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po to, by proporcje między poszczególnymi elementami wynagrodzeń były prawidłowe i odpowiednie do obowiązującej pensji minimalnej. Dlatego niektóre JST obok nowego rozporządzenia nie mogą przejść obojętnie. A w zasadzie to wszystkie, bo nawet gdy pieniędzy na podwyżki nie trzeba organizować, to zmian wymagać będą regulaminy pracy.

Najważniejsze nowości ⒸⓅ

● wprowadzeniu ujednoliconej tabeli zawierającej minimalne kwoty wynagrodzenia zasadniczego pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, obowiązującej zarówno pracowników urzędów, jak i pozostałych pracowników samorządowych - do tej pory są to dwie odrębne tabele;

● podwyższeniu minimalnej kwoty wynagrodzenia zasadniczego pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę;

● zamianie z procentowej na kwotową formy ustalania stawek dodatku funkcyjnego przysługującego pracownikom zatrudnionym na podstawie wyboru i powołania;

● poszerzeniu wykazu stanowisk o stanowiska specjalistów technologii informacyjno-komunikacyjnych, a także stanowiska opiekuna dziennego, fizjoterapeuty i terapeuty zajęciowego oraz ratownika medycznego;

● ujednoliceniu kategorii zaszeregowania dla stanowiska sprzątaczki.

AGP

Płacimy więcej

Podwyżki dały już swoim pracownikom choćby Kielce, Gdynia i Przemyśl. Dzięki temu nie muszą przy obecnej zmianie podnosić wynagrodzeń. Inne samorządy, które utrzymują płace na niskim poziomie i nie przewidywały ich wzrostu, teraz muszą zmiany ująć w przyszłorocznych budżetach, a te trzeba przygotować do końca listopada. Rząd nie dorzuci im ani grosza. JST głowią się więc, na czym oszczędzić, bo wynagrodzenia pracowników samorządowych to domena gmin, powiatów i województw.

Będzie ciężko, choć wpływy, nie tylko z PIT, rosną

Samorządowcy muszą pieniędzy szukać wyłącznie u siebie i robić wszystko, by dochody budżetowe pokryły zapotrzebowanie. Jak obliczył Lublin, trzeba będzie uzbierać na podwyżki nawet 3 proc. planowanych wydatków budżetowych. Przy czym całkowite wydatki na samorządowych pracowników sięgają dzisiaj nawet 30 proc. wydatków budżetu ogółem. Tak jest np. w Gdańsku, Toruniu czy Kielcach. A zdarza się, że nawet prawie 40 proc., jak w Bytomiu. sonda, s. C20

Na realny problem braku środków na uposażenia zwraca uwagę Eugeniusz Gołembiewski, burmistrz miasta Kowal i wiceprezes Unii Małych Miasteczek. - Wspólnoty nie mają zbyt dużych dochodów - mówi włodarz. Zwraca jednak uwagę, że rosną wpływy z PIT, także do samorządowych budżetów. - To, być może, niektórym zbilansuje zapotrzebowanie na podwyżki - mówi burmistrz. Ale zaraz zastrzega: - Należy pamiętać, że wszystko może się diametralnie zmienić, gdy rząd przyklepie pomysł ze zwiększoną kwotą wolną od podatku. Eugeniusz Gołembiewski uważa też, że wiele, jeśli chodzi o wzrost płac w samorządach, będzie zależeć od tego, jak gospodaruje dana gmina. - Czy stawia na zrównoważony rozwój, czy też ważne są dla niej inwestycje. W drugim przypadku, gdy budżetowe pieniądze idą np. na duże zadania infrastrukturalne, trudno będzie wygospodarować odpowiednie kwoty na wynagrodzenia pracownicze - przekonuje burmistrz.

Ale gminy szukają też innych sposobów na uzbieranie odpowiedniej sumy na podwyżki. Gdańsk w założeniach do projektu budżetu na 2018 r. przewiduje np., poza wzrostem dochodów z tytułu udziału w podatkach dochodowych o 5,3 proc., także podniesienie dochodów z tytułu podatków i opłat lokalnych o 1,7 proc. oraz z tytułu dochodów realizowanych przez jednostki budżetowe - aż o 5,1 proc.

To nie zatrzyma pracowników

Eksperci są zdania, że choć rozporządzenie słusznie podnosi uposażenie niedofinansowanej kadry, to wciąż nie ma ono szans zatrzymać procesu utraty wykwalifikowanych pracowników. Mamy obecnie rynek pracownika, a nie pracodawcy, i to ten pierwszy wyznacza najważniejszą kwestię zatrudnienia, czyli wysokość pensji - mówili nam włodarze z wielu gmin. Podwyżka o kilkaset złotych nie zaważy na decyzji o pozostaniu w samorządzie doświadczonych pracowników. Najczęściej na wolne stanowiska aplikują bowiem młodzi ludzie po studiach, ale jeszcze bez doświadczenia zawodowego. Takie osoby popracują trochę w urzędzie gminy, a po uzyskaniu odpowiedniego doświadczenia chętnie poszukają pracy na rynku prywatnym albo w bogatszej instytucji.

Leszek Świętalski, sekretarz generalny Związku Gmin Wiejskich RP, twierdzi wręcz, że rozporządzenie nie ma zbyt wielkiego sensu, bo założeniem polityki płacowej jest wciąż ustalanie pewnego minimum, poniżej którego nie można zejść, a reszta ma charakter uznaniowy. Trudno zatem zmusić zwłaszcza biedniejszą gminę do znaczących podwyżek, skoro i tak zbyt wysoko pensji podnosić nie musi.

Samorządowiec zwraca też uwagę, że rozporządzenie spłaszcza hierarchię płac w urzędach. - Teraz dopiero widać, że po podwyżkach nawet sprzątaczki zarabiać będą tyle samo, co wykwalifikowani pracownicy - mówi Świętalski. To zaś może doprowadzić do innej, niepożądanej sytuacji. - W ramach oszczędności niektóre gminy mogą wręcz zacząć zwalniać z niektórych stanowisk, zamiast dawać wymagane prawem podwyżki. I wprowadzać outsourcing oraz zlecenia zamiast umów o pracę - dodaje sekretarz. A chyba nie o to chodziło rządowi.

Z powodu wprowadzonego nową regulacją spłaszczenia już dzisiaj w urzędach jest gorąco i rośnie presja na kolejne podwyżki.

OPINIA EKSPERTA

Zwiększy się presja na zarobki

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.801.jpg@RY2@

dr Patryk Kuzior prawnik, pracownik samorządowy

Nowelizacja rozporządzenia płacowego jest zmianą oczekiwaną od dawna. Dzięki niej już od 30 sierpnia tego roku znacząco poszerzył się katalog stanowisk, na których mogą być zatrudniani pracownicy urzędów obsługujących organy jednostek samorządu terytorialnego oraz jednostek organizacyjnych, a więc u pracodawców samorządowych.

Zmiana ta jest o tyle istotna, że według organów nadzorujących i kontrolujących działalność samorządu swoboda pracodawców samorządowych w zakresie kreowania stanowisk zarówno urzędniczych, jak i pomocniczych obsługi ograniczona jest do bazy, jaką stanowią tabele zawarte w rozporządzeniu. To w nich wskazano bowiem dokładnie nazwy stanowisk, jakie są możliwe do utworzenia, przyporządkowując im jednocześnie wymagania kwalifikacyjne dotyczące stażu pracy oraz poziomu wykształcenia.

Od dawna zgłaszane były jednak braki w tym zakresie, a tym samym nieadekwatność wykazów możliwych stanowisk w stosunku do potrzeb. Obecnie katalogi poszerzyły się o wiele nowych stanowisk, w szczególności w rozwijającym się najbardziej dynamicznie obszarze zadań związanych z cyfryzacją działań administracji, czyli w zakresie szeroko rozumianej obsługi informatycznej urzędu.

Z kolei od 1 stycznia 2018 r. wejdą w życie zmiany dotyczące płac. Ze wzrostu stawek minimalnej płacy zasadniczej, które były od lat na niezmienionym poziomie, ucieszą się zapewne najgorzej uposażeni pracownicy samorządowi. A w wielu urzędach i jednostkach konieczne będą podwyżki. Władze niejednego samorządu będą musiały pomyśleć więc o wyższych funduszach płac, a tym samym będą musiały znaleźć pokrycie dla wyższych wydatków w swoich budżetach. Tym bardziej że oczywiste jest, iż podwyżki dla najgorzej uposażonych pracowników wywołają generalną presję na podwyższenie zarobków. ⒸⓅ

Oprac. LJ

Dodatki funkcyjne - na dwoje babka wróżyła

Poza zmianami stawek w kategoriach zaszeregowania nastąpiła też zmiana w dodatkach funkcyjnych dla osób z wyboru i z powołania. Dotychczas ten bonus był ustalany procentowo. Od 1 stycznia będzie kwotowo. Czy zatem po zmianach, będzie lepiej? Zdaniem burmistrza Gołembiewskiego dla pracodawców jak najbardziej.

- Takie rozwiązanie, by umówić się na kwotę, a nie na procent, jest z pewnością lepsze dla pracodawcy. Zdarza się bowiem tak, że niektóre składniki płac rosną. Wtedy trzeba coś komuś dać, bo tak po prostu stanowi prawo. Konkretna kwota, a nie procent, jest również bezpieczniejsza dla budżetu - mówi włodarz.

WAŻNE

W związku ze zmianą załącznika nr 3 rozporządzenia płacowego konieczna będzie nowelizacja regulaminów wynagradzania.

Nie zgadza się z tym jednak sekretarz generalny ZWR RP. - Uważam, że lepiej jest w tym względzie pod rządami aktualnego rozporządzenia. Wypłata zasadnicza jest podstawą kształtowania dalszej polityki płacowej w urzędach. Od niej i dodatku za wysługę lat w ujęciach procentowych naliczało się m.in właśnie dodatki specjalne oraz resztę uposażeń - przypomina Świętalski. - Przecież innym zabezpieczeniem, by wynagrodzenia osób z powołania i z wyboru nie rosły nadmiernie, które wciąż funkcjonuje, jest ustawa kominowa, więc niepotrzebne są nowe rozwiązania - tłumaczy. - A już na pewno nie powinny być wprowadzane takie mechanizmy, które w ostatecznym rozrachunku hamują górny pułap pensji włodarza miasta o wielomilionowym budżecie - twierdzi Świętalski.

Z kolei na zmiany bardzo narzekają skarbnicy samorządowi, czyli właśnie urzędnicy z powołania. Gdyby dodatki obliczane były nadal procentowo, mogliby liczyć nawet na ponad tysiąc złotych podwyżki. A tak dostaną dotychczasową, niejako zamrożoną kwotę dodatku. I może się okazać, że będą zarabiać mniej niż naczelnicy nadzorowanych przez nich wydziałów. ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.802(c).jpg@RY2@

Pensje w jednostkach samorządu terytorialnego

Współpraca ZJ

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.803.jpg@RY2@

Paweł Sikora

pawel.sikora4@infor.pl

Nowi specjaliści i wzrost minimalnych wynagrodzeń

Nowelizacja rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych dotyczy wysokości pensji i dodatków w poszczególnych grupach. Wprowadza też modyfikacje w wykazie stanowiskowym

Znowelizowane ostatnio rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1786 ze zm.; dalej: r.w.p.s.) odnosi się do kategorii zatrudnionych określonej przez art. 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 902 ze zm.; dalej: u.p.s.) To znaczy, że nie obejmuje wszystkich, których pracę można by łączyć z samorządem. Zgodnie bowiem z art. 3 u.p.s. tej regulacji nie stosuje się do pracowników zatrudnionych w jednostkach, których status prawny określają odrębne przepisy. Chodzi np. o nauczycieli czy członków samorządowych kolegiów odwoławczych, działających na mocy ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.).

Pracownicy samorządowi ⒸⓅ

● urzędach marszałkowskich oraz wojewódzkich samorządowych jednostkach organizacyjnych,

● starostwach powiatowych oraz powiatowych jednostkach organizacyjnych,

● urzędach gmin, jednostkach pomocniczych gmin, gminnych jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych,

● biurach (ich odpowiednikach) związków jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządowych zakładów budżetowych utworzonych przez te związki,

● biurach (ich odpowiednikach) jednostek administracyjnych JST (mogłyby to być np. urzędy stanu cywilnego utworzone dla kilku gmin, w rzeczywistości trudno o takie przykłady).

●

- urzędzie marszałkowskim - marszałek województwa, wicemarszałek oraz pozostali członkowie zarządu województwa, jeżeli statut województwa tak stanowi;

- starostwie powiatowym - starosta, wicestarosta oraz pozostali członkowie zarządu powiatu, jeżeli statut powiatu tak stanowi;

- urzędzie gminy - wójt (burmistrz, prezydent miasta);

- związkach jednostek samorządu terytorialnego - przewodniczący zarządu związku i pozostali członkowie zarządu, jeżeli statut związku tak stanowi;

- urzędzie m.st. Warszawy - burmistrz dzielnicy, zastępca burmistrza i pozostali członkowie zarządu dzielnicy;

● - zastępca wójta (burmistrza, prezydenta miasta), skarbnik gminy (powiatu, województwa);

● - pozostali pracownicy samorządowi.

● urzędniczych, w tym kierowniczych stanowiskach urzędniczych,

● doradców i asystentów,

● pomocniczych i obsługi.

AGP

Nowelizacja r.w.p.s. zastępuje dotychczasowe załączniki nr 1 i 2 do r.w.p.s. Dotyczą one wysokości minimalnego wynagrodzenia w poszczególnych grupach i tego, ile kwotowo wynoszą dodatki dla osób z wyboru i powołania. Zmiany w tej części wejdą w życie 1 stycznia 2018 r. Natomiast modyfikacja załącznika nr 3 do r.w.p.s. (dotyczącego wykazu stanowiskowego) obowiązuje już od 30 sierpnia 2017 r.

Analizę zmian zaczynamy od nowelizacji załącznika nr 3 do r.w.p.s. Jest on potocznie nazywany wykazem stanowiskowym. Obejmuje nazwy poszczególnych stanowisk oraz minimalne wymagania kwalifikacyjne niezbędne do wykonywania na nich pracy. Ponadto ustala warunki i sposób wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru i maksymalny poziom dodatku funkcyjnego. Załącznik nr 3 określa także, ile może maksymalnie wynieść pensja zasadnicza i dodatek funkcyjny powoływanego pracownika. A w stosunku do kadry zatrudnionej na podstawie umowy o pracę wyznacza minimalne wynagrodzenie zasadnicze.

PYTANIA DO EKSPERTA

Pracodawcy nie ustalą stanowisk pracy według swoich zasad

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.804.jpg@RY2@

Bartosz Góra radca prawny prowadzący swoją kancelarię w Dębicy

Czy nowa siatka stanowisk w samorządzie powoduje konieczność zmiany umów o pracę?

W tym zakresie nowelizacja rozporządzenia płacowego nie wymusza żadnej zmiany w zakresie dotychczas zawartych umów o pracę. Przypominam, że nowe stanowiska pracodawcy mogą zastosować w strukturze swoich zakładów pracy dopiero od 30 sierpnia 2017 r.

Czy pracodawca może przewidywać inne stanowiska niż te, które wynikają z rozporządzenia płacowego?

Nie. Pracodawcy nie mają swobody we wskazywaniu dowolnych stanowisk pracy, muszą poruszać się w ramach powyższych przepisów. W konsekwencji pracownicy samorządowi nie mogą być zatrudniani w sposób sprzeczny z przyjętymi w rozporządzeniu założeniami. Podkreślić należy, że rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych ma fundamentalne znaczenie z uwagi na pozostawienie w wyłącznej kompetencji Rady Ministrów określenia m.in. stanowisk, na jakich mogą być zatrudniani pracownicy samorządowi. Wynika to wprost z delegacji ustawowej przewidzianej w art. 37 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych.

Czy zmiana załącznika 2 rozporządzenia dotyczącego maksymalnego pułapu dodatku funkcyjnego dla pracowników z wyboru i powołania spowoduje wzrost uposażeń?

Nie. Rada Ministrów, dokonując zmiany sposobu określenia maksymalnego poziomu dodatku funkcyjnego dla pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru i powołania, de facto pozostawiła go na niezmienionym poziomie. W jaki sposób? Dotychczasowe rozporządzenie posługiwało się w tym zakresie wskazaniem procentu najniższego wynagrodzenia zasadniczego. Brak zmiany załącznika nr 2 przy jednoczesnym podniesieniu stawki najniższego wynagrodzenia zasadniczego powodowałby automatyczne podniesienie dodatku funkcyjnego. Przeciwdziałając temu, dokonano prostego przemnożenia dotychczasowych wartości i w ten sposób określono dodatek funkcyjny kwotowo, a nie procentowo. ⒸⓅ

Rozmawiał Leszek Jaworski

Potrzebni ludzie od komputerów i sieci

W tabeli IV część F poświęcona jest pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę we wszystkich urzędach. W zakresie kierowniczych etatów dodano nowe stanowisko zastępcy pełnomocnika do spraw ochrony informacji niejawnych z XIII kategorią zaszeregowania.

W grupie etatów urzędniczych uwzględniono kolejne nowe stanowisko - głównego specjalisty do spraw legislacji z XII kategorią zaszeregowania. Osoba wykonująca taką pracę musi mieć wykształcenie wyższe prawnicze i ukończoną aplikację legislacyjną albo wykształcenie prawnicze i czteroletni staż pracy związanej z opracowywaniem aktów prawnych. Wśród stanowisk urzędniczych wprowadzono dodatkowe (dotychczas nieprzewidziane): starszego inspektora, starszego inspektora BHP, inspektora BHP (XII kategoria zaszeregowania).

Nowelizacja przewiduje także wiele etatów związanych z technologią informatyczną. W pierwszej grupie tych urzędników (XII kategoria zaszeregowania) osoby muszą mieć wyższe kierunkowe wykształcenie i czteroletni staż pracy. W drugiej - XI kategorii zaszeregowania - kandydaci muszą mieć wyższe kierunkowe wykształcenie i trzyletni staż pracy. Trzecia grupa zaliczona jest do IX kategorii zaszeregowania. Kandydat do obsadzenia tego etatu musi mieć kierunkowe wyższe wykształcenie (nie jest wymagany staż pracy) lub średnie i trzyletnie doświadczenie zawodowe. Analogiczne zmiany wprowadzono w części H poświęconej samorządowym jednostkom organizacyjnym.

Tabela 1. Dodane stanowiska związane z technologią informacyjno-komunikacyjną ⒸⓅ

● informatyk urzędu, ● główny programista aplikacji, ● główny projektant systemów teleinformatycznych, ● główny administrator (baz danych, systemów komputerowych, zintegrowanych systemów zarządzania), ● główny analityk (systemów teleinformatycznych, baz danych, sieci komputerowych), ● główny konsultant do spraw systemów teleinformatycznych.	● starszy programista aplikacji, ● starszy projektant systemów teleinformatycznych, ● starszy administrator (baz danych, systemów komputerowych, zintegrowanych systemów zarządzania), ● starszy analityk (systemów teleinformatycznych, baz danych, sieci komputerowych), ● starszy konsultant do spraw systemów teleinformatycznych, ● starszy informatyk.	● programista aplikacji*, ● projektant systemów teleinformatycznych *, ● administrator (baz danych, systemów komputerowych, zintegrowanych systemów zarządzania)*, ● analityk (systemów teleinformatycznych, baz danych, sieci komputerowych)**, ● konsultant do spraw systemów teleinformatycznych**.

Wymagane wykształcenie i staż pracy:

*) wyższe, bez wymogu stażu;

**) średnie, trzyletni staż pracy.

Wśród stanowisk pomocniczych i obsługi dodano odrębną grupę, czyli stanowiska wewnętrznej służby ochrony, zaszeregowane według odrębnych kategorii. Do tej grupy zaliczono:

● szefa ochrony (kategoria X),

● starszego wartownika-konwojenta (kategoria IX),

● wartownika-konwojenta (kategoria VIII),

● młodszego wartownika-konwojenta (kategoria VII).

W jednostkach organizacyjnych

W części H w ramach VIII kategorii urzędników skreślone zostało stanowisko programisty. Natomiast w grupie pracowników pomocniczych i obsługi etat sprzątaczki zakwalifikowano do III kategorii zaszeregowania (dotychczas była I). Dodano też nowe stanowiska, tj.:

● starszy ratownik medyczny (kategoria VIII),

● ratownik medyczny (kategoria VII).

W części III, poświęconej jednostkom organizacyjnym pomocy społecznej, centrom integracji społecznej oraz jednostkom organizacyjnym wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej, wśród stanowisk pomocniczych i obsługi przewidziano dodatkowe etaty, czyli np.: starszego fizjoterapeuty (kategoria XIV), fizjoterapeuty (kategoria XIII) oraz starszego dziennego opiekuna (kategoria XII) i dziennego opiekuna (kategoria XI).

Tabela 2. Nowe stanowiska i wymogi kwalifikacyjne ⒸⓅ

	XIV	wyższe kierunkowe	5 lat
XII	policealna szkoła odpowiedniej specjalności i tytuł zawodowy lub dyplom w zawodzie
	XIII	wyższe kierunkowe	Nie określono
XI	policealna szkoła odpowiedniej specjalności i tytuł zawodowy lub dyplom w zawodzie

Nowelizacja wprowadziła też inne stanowiska oraz określiła wymagania co do wykształcenia i stażu pracy.

Zmienione załączniki

Dotychczasowe załączniki 1 i 2 do r.w.p.s. zostały zastąpione nowymi (obowiązywać będą od 1 stycznia 2018 r.). Pierwszy zawiera zestawienie minimalnego miesięcznego poziomu wynagrodzenia zasadniczego dla pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w odniesieniu do kategorii zaszeregowania. Przed nowelą podzielone ono było na część A, która dotyczyła pracowników zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych, urzędach marszałkowskich oraz biurach (odpowiednikach biur), oraz część B, która odnosiła się do pozostałych pracowników. Ci ostatni w wyniku takiego sposobu sformułowania zestawienia byli dyskryminowani. Dla danej (tej samej) kategorii przewidywano różny pułap minimalnej pensji. Przykładowo w części A dla kategorii XV była to kwota 1800 zł, a dla części B - 1450 zł.

Pracodawca nie może uzgodnić w umowie o pracę stawki wynagrodzenia zasadniczego niższej niż ustalona w załączniku. Jeżeli ta zasada zostanie naruszona, to na podstawie art. 18 par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.; dalej: k.p.) stawka umowna zostanie automatycznie zastąpiona tą wynikającą z zestawienia dla danej kategorii zaszeregowania.

W piśmiennictwie podkreśla się, że pracodawca samorządowy nie ma prawa ustalić stawki wynagrodzenia zasadniczego pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę poniżej minimalnych stawek wynikających z załącznika nr 1, natomiast nie ma formalnych ograniczeń co do górnego poziomu tego wynagrodzenia. Biorąc jednak pod uwagę funkcję, jaką pełni zestawienie, przyjmuje się, że pracodawca nie powinien ustalać stawki pensji zasadniczej pracownika powyżej tej ustalonej w załączniku 1 dla pracowników zaszeregowanych do wyższej kategorii. Przykładowo geodeta miasta zaszeregowany jest zgodnie z tabelą IV część A do kategorii XV, jego wynagrodzenie zasadnicze nie powinno zostać ustalone powyżej kwoty 1979 zł, ponieważ minimalne wynagrodzenie zasadnicze w kategorii bezpośrednio wyższej, tj. kategorii XVI, wynosi 1980 zł.

Przepisy wewnętrzne do zmiany

Do regulaminów trzeba będzie dopisać choćby kwalifikacje pracowników na nowych stanowiskach. Problemy mogą się pojawić przy uzgadnianiu treści ze związkami zawodowymi

Górne limity wynagrodzenia zasadniczego dla pracownika samorządowego muszą być określone w regulaminie wynagradzania. Wynika to z art. 39 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Ponadto dokument ten musi określać wymagania kwalifikacyjne wobec pracowników samorządowych oraz szczegółowe warunki wynagradzania, w tym wspomniany maksymalny poziom pensji zasadniczej.

Tabela 3. Treść regulaminu wynagradzania ⒸⓅ

● wymagania kwalifikacyjne wobec pracowników samorządowych, ● szczegółowe warunki wynagradzania, w tym maksymalny poziom wynagrodzenia zasadniczego.	● warunki przyznawania oraz warunki i sposób wypłacania premii i nagród innych niż jubileuszowa, ● warunki i sposób przyznawania dodatku specjalnego z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań oraz nagrody z tytułu szczególnych osiągnięć w pracy zawodowej, ● warunki i sposób przyznawania innych dodatków niż ww.

Określając wymagania kwalifikacyjne, pracodawca ma obowiązek brać pod uwagę minimalne wymogi ustalone w załączniku nr 3 do r.w.p.s. W sytuacjach gdy regulacje szczególne określają wymagania formalne dla wykonywania określonego zawodu, np. geodety, radcy prawnego czy głównego księgowego, w tabelach odsyła się do odrębnych przepisów.

Tak jest też z nowymi stanowiskami dodanymi przez nowelizację, tj. starszym ratownikiem medycznym i ratownikiem medycznym. Warunki wykonywania tego zawodu określa rozdział 2 ustawy z 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1868 ze zm.).

Podobnie jest ze stanowiskami fizjoterapeuty. Tu zastosowanie ma ustawa z 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (Dz.U. z 2015 r. poz. 1994). Natomiast w stosunku do dziennego opiekuna zasady wykonywania tego zawodu reguluje rozdział 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 157 ze zm.).

W związku ze zmianą treści załącznika nr 3 r.w.p.s. konieczna będzie nowelizacja regulaminów wynagradzania.

Jak w kodeksie

Przepisy u.p.s. nie regulują procedury ustalenia regulaminu wynagradzania. W tym zakresie na mocy art. 43 u.p.s. należy stosować odpowiednio art. 77² k.p. Z tym zastrzeżeniem, że pracodawca samorządowy musi wydać regulamin wynagradzania bez względu na liczbę zatrudnionych pracowników.

Zgodnie z art. 77² par. 4 k.p. regulamin ten ustala pracodawca. Jeżeli zaś w danym urzędzie działa zakładowa organizacja związkowa, to musi uzgodnić z nią treść dokumentu. Gdy negocjacje te nie doprowadzą do pozytywnego skutku, to regulamin w wersji proponowanej przez pracodawcę nie może wejść w życie.

Jeżeli w danym urzędzie działa więcej niż jedna organizacja związkowa, to wydanie regulaminu musi być uzgodnione ze wszystkimi organizacjami. Tryb postępowania w takim przypadku określa art. 30 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1881 ze zm.; dalej: u.z.z.). Zgodnie z art. 30 ust. 4 u.z.z. organizacje te przedstawiają wspólnie uzgodnione stanowisko. Sposób ustalania i przedstawiania tego stanowiska przez wyłanianą za każdym razem do tych spraw wspólną reprezentację związkową określa porozumienie zawarte przez organizacje związkowe.

Gdy organizacje te uzgodnią w trakcie negocjacji z pracodawcą wspólne stanowisko w sprawie treści projektu regulaminu, to w takiej wersji musi on wejść w życie. Jeżeli zaś nie przedstawią wspólnego stanowiska w terminie 30 dni od rozpoczęcia negocjacji, to decyzję co do wprowadzenia w życie regulaminu podejmuje samodzielnie pracodawca po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych. Wskazany tryb ustalenia postanowień regulaminu dotyczy także jego zmiany. Ponadto określając ten dokument, trzeba pamiętać, że powinien on być na tyle szczegółowy, aby na jego podstawie można było ustalić warunki umów z poszczególnymi pracownikami.

Należy także wziąć pod uwagę, że jak zauważył Sąd Okręgowy w Kaliszu w wyroku z 15 grudnia 2016 r. (sygn. akt V Pa 45/16), regulamin wynagradzania pracowników samorządowych należy taktować jako źródło prawa pracy.

OPINIE EKSPERTÓW

Regulamin ważniejszy od postanowień angażu

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.101(c).jpg@RY2@

dr Magdalena Zwolińska adwokat z kancelarii DLA Piper Wiater sp. k.

Uznanie regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych za źródło prawa pracy w praktyce oznacza przede wszystkim to, że w dniu jego wejścia w życie należy automatycznie stosować wobec pracowników te przepisy regulaminu, które są dla nich korzystniejsze od dotychczasowych postanowień umów o pracę. Natomiast wprowadzenie do umowy postanowień mniej korzystnych wymaga albo zgody pracownika na propozycje pracodawcy zmiany umowy (porozumienie zmieniające), albo zastosowania przez pracodawcę wypowiedzenia warunków pracy i płacy (art. 42 par. 1-3 k.p.). Dodatkowo wprowadzenie w życie niekorzystnych dla pracowników zmian regulaminu wynagradzania będzie także wymagało zmiany umów o pracę.

Istotną kwestią jest także zastosowanie do regulaminu wynagradzania art. 9 par. 4 k.p. Zgodnie z jego treścią postanowienia takiego regulaminu naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu nie będą obowiązywały z mocy prawa. Sankcja nieobowiązywania postanowień naruszających zasadę równego traktowania nie powinna mieć zastosowania w odniesieniu do całych postanowień przyznających pewne uprawnienia pracownikom. Jeżeli np. w regulaminie - bez racjonalnego uzasadnienia - przewidziano pewne dodatki do wynagrodzenia, które są wyższe dla kobiet niż dla mężczyzn, zastosowanie sankcji przewidzianej w par. 4 do całych postanowień spowodowałoby pozbawienie obu grup pracowników prawa do tych dodatków. W takiej sytuacji należy stosować ten przepis tylko w odniesieniu do części tych postanowień, tj. uznać za nieobowiązujące zastrzeżenie, że mężczyźni mają prawo do niższego dodatku. Skutkiem tego będzie nabycie przez nich prawa do wyższego dodatku.

Dodatkowo wejście w życie regulaminu stanowiącego źródło prawa pracy zobowiązuje pracodawcę do zawiadomienia pracowników o tym zdarzeniu, dostarczenia zakładowej organizacji związkowej niezbędnej liczby jego egzemplarzy oraz udostępniania pracownikowi na jego żądanie do wglądu tekstu regulaminu i wyjaśnienia jego treści. ⒸⓅ

Oprac. LJ

Konieczna jest zmiana zasad wynagradzania

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.806.jpg@RY2@

Piotr Wojciechowski adwokat

Wprowadzenie w życie nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych spowoduje w praktyce konieczność zmian w treści wewnątrzzakładowych źródeł prawa pracy. Zmienić się będzie musiał obowiązujący w jednostkach samorządowych regulamin wynagradzania w części niezgodnej z wprowadzanym rozporządzeniem oraz ewentualnie konieczne będzie dokonanie wypowiedzeń zmieniających dotychczasowe warunki płacy. Nastąpi to wtedy, gdy z dotychczasowych warunków uzgodnionych przez strony wynika, że są one sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami. Oczywiście nie ma przeszkód, aby zmiany takie przeprowadzić w drodze porozumienia stron stosunku pracy. Przesłanką ważności tych zmian jest jednak wyrażenie zgody przez pracownika, któremu warunki takie zostaną zaproponowane. Ponieważ wprowadzane przepisy znacząco rozszerzają taryfikator stanowisk, w praktyce oznaczać to może, że dotychczasowe stanowiska pracy zbierające w jednym wiele rozproszonych zadań samorządowców będą mogły być wyodrębnione, co również wymagać będzie dokonania korekt w treści dotychczasowych umów o pracę oraz w obecnie funkcjonujących zakresach obowiązków pracowników samorządowych.

ⒸⓅ

Oprac. LJ

Zgodnie z art. 39 ust. 3 u.p.s. wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek ma obowiązek określić w drodze zarządzenia maksymalne miesięczne wynagrodzenie kierowników i zastępców kierowników jednostek budżetowych, gospodarstw pomocniczych tych jednostek oraz zakładów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten posługuje się pojęciem miesięcznego wynagrodzenia. Oznacza to, że maksymalny górny pułap wynagrodzenia obejmuje pensję zasadniczą wraz ze wszystkimi dodatkami. Ci pracownicy zatrudnieni są na podstawie umowy o pracę.

Co wchodzi w skład pensji

● wynagrodzenia zasadniczego,

● dodatku za wieloletnią pracę,

● dodatku specjalnego dla wójtów, starostów i marszałków,

● dodatku specjalnego dla pracowników samorządowych z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań,

● dodatku funkcyjnego,

● premii oraz innych dodatków przewidzianych w regulaminie wynagradzania (dla pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę), a także z elementów o charakterze nieperiodycznym, tj.:

● nagród jubileuszowych,

● dodatkowego wynagrodzenia rocznego (tzw. trzynastka),

● jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy.

AGP

Pracownicy z powołania...

Dla pracowników zatrudnionych na podstawie powołania wynagrodzenie zasadnicze określone zostało widełkowo (od - do) w załączniku nr 3 do r.w.p.s. W tym zakresie nowelizacja nie wprowadziła żadnych zmian.

- Nie zmieniono maksymalnego poziomu wynagrodzenia zasadniczego dla skarbników, co może powodować, że pracownicy zatrudniani na stanowiskach kierowniczych (naczelnicy), którzy podlegają nadzorowi skarbnika, mogą zarabiać więcej niż sam skarbnik. Z uwagi na szczególną odpowiedzialność, jaka wiąże się z tym stanowiskiem, uważam, że jest to krzywdzące i niesprawiedliwe dla tej grupy zawodowej - zauważa Edyta Śmiejan, skarbnik Gubina.

Ustalenie składników wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na podstawie powołania oraz ich wysokości następuje w granicach i na podstawie przepisów u.p.s. i r.w.p.s. Oznacza to, że pracownikom tym (w odróżnieniu od pracowników umownych) nie można ustalić składników nieprzewidzianych ww. regulacjach, a także w wysokości wyższej od stawek maksymalnych w nich określonych.

W razie ustalenia wysokości wynagrodzenia powyżej tych stawek postanowienia aktu powołania pozostają ważne, ale organ wykonujący czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w imieniu pracodawcy ma obowiązek doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem. W sytuacji braku zgody pracownika na zmianę warunków wynagrodzenia za porozumieniem, pracodawca ma prawo wypowiedzieć warunki wynagrodzenia, proponując nowe - zgodne z przepisami płacowymi.

...i wyboru

Warunki wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych na podstawie wyboru ustalone są w u.p.s. oraz r.w.p.s. Pensje tych osób, w tym jej poszczególne składniki, ustalane są przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (radę gminy lub powiatu lub sejmik województwa) w drodze uchwały. Wynagrodzenie zasadnicze określane jest stosownie do posiadanych kwalifikacji w granicach stawek (od - do) przewidzianych w tabeli I w załączniku 3 do r.w.p.s.

WAŻNE

W JST regulamin wynagradzania ustala się na podstawie art. 77², ale bez względu na liczbę zatrudnionych pracowników.

Dodatek funkcyjny

Możliwość przyznania tego składnika pensji wszystkim pracownikom przewiduje art. 36 ust. 1 u.p.s. bez względu na podstawę nawiązania stosunku pracy. Dotyczy to także pracowników na umowę. Zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 2 u.p.s. warunki przyznawania i wypłaty tych dodatków mają być ustalane w regulaminach wynagradzania u poszczególnych pracodawców.

Jeżeli chodzi o pracowników z wyboru i powołania (np. skarbników), to maksymalne stawki dodatków funkcyjnych ustalono w r.w.p.s. w tabeli stawek dodatku funkcyjnego w załączniku nr 2 oraz tabelach I i II w załączniku nr 3. Ponieważ r.w.p.s. określa jedynie maksymalne stawki dodatku funkcyjnego, ustalenie jego konkretnej wysokości dla pracownika należy do pracodawcy, natomiast dla osoby zatrudnionej na podstawie wyboru do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego.

Nowelizacja zmieniła załącznik nr 2 r.w.p.s. Zastąpiono w nim dotychczasową procentową formę ustalania stawek dodatku funkcyjnego formą kwotową. Takie rozwiązanie zdaniem prawodawcy ma na celu zapobieganie automatycznemu wzrostowi kwoty indywidualnego dodatku funkcyjnego w sytuacji, gdy wzrośnie najniższe wynagrodzenie zasadnicze w pierwszej kategorii zaszeregowania. Dzięki temu po wprowadzeniu zmiany kwoty dodatku w poszczególnych stawkach pozostaną na dotychczasowym poziomie.

Tym samym nowelizacja r.w.p.s. będzie miała negatywny wpływ na wysokość pensji osób z powołania. Gdyby zasady ustalania dodatku funkcyjnego pozostały bez zmiany, to w związku z modyfikacją najniższego minimalnego wynagrodzenia mógłby on wzrosnąć do 3400 zł, natomiast zmiany w r.w.p.s. ograniczyły go do 2200 zł.

@RY1@i02/2017/179/i02.2017.179.183001600.102(c).jpg@RY2@

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl