Problematyczna sprzedaż węgla. Gminy się do tego nie palą

Pierwszy raz przedstawiciele rządu zaproponowali lokalnym władzom udział w dystrybucji węgla dla odbiorców indywidualnych jeszcze pod koniec sierpnia. Samorządowcy jednoznacznie odrzucili taką możliwość już podczas spotkania roboczego i sprawa ostatecznie nie stanęła nawet na posiedzeniu plenarnym Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Temat powrócił za sprawą wypowiedzi wicepremiera i ministra aktywów państwowych Jacka Sasina, który poinformował, że specjalna oferta zostanie wysłana do samorządów i spółki komunalne będą mogły kupić węgiel po cenie niższej niż rynkowa, żeby następnie odsprzedawać je mieszkańcom. Taką ofertę w ostatni czwartek przedstawiła spółka PGE Paliwa (patrz: infografika). Samorządy nie chcą jednak konkurować z prywatnymi firmami sprzedającymi węgiel, a eksperci zwracają uwagę na wątpliwości prawne, które w przyszłości mogą przynieść spółkom komunalnym problemy. W efekcie zainteresowanie jest niewielkie.

Sprzedaż węgla to nie zadanie własne gminy

Wraz z przesłaniem oferty do samorządów na stronie Grupy PGE opublikowany został apel prezesa Wojciecha Dąbrowskiego do wójtów i starostów, aby spółki komunalne rejestrowały się jako pośredniczące podmioty węglowe i w ten sposób mogły zakupić importowany węgiel, a następnie odsprzedać go odbiorcom indywidualnym. Prawnicy wskazują jednak, że sprzedaż tego surowca nie należy do zadań własnych gminy i sam wpis na listę nie rozwiązuje tego problemu. - Co prawda w ustawie o samorządzie gminnym mowa jest o tym, że zadania własne gminy obejmują w szczególności sprawy zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną, to jednak nie można tego utożsamiać ze sprzedażą węgla czy innych surowców energetycznych - podkreśla Maciej Kiełbus, partner w kancelarii prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu. Chociaż teoretycznie spółka komunalna mogłaby więc dokonać wpisu na listę pośredniczących podmiotów węglowych, to w praktyce podjęcie tego typu działalności byłoby sprzeczne również z przepisami ustawy o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 679 ze zm.). - Przy dokonywaniu rejestracji jako pośredniczący podmiot węglowy nie sądzę, żeby ktokolwiek weryfikował wpis pod kątem przepisów tak szczególnych jak zadania własne gminy. Weryfikowane jest spełnienie ogólnych wymogów tego, kto może zostać takim podmiotem, bez analizowania szczegółowych kwestii - wskazuje Mateusz Karciarz z Kancelarii Radców Prawnych Jerzmanowski i Wspólnicy. Prawnicy zgodnie dodają, że wejście przez spółkę komunalną w sprzedaż węgla z pewnością nie uszłoby uwadze kontrolerów NIK. Ustawa o gospodarce komunalnej w art. 10 daje wprawdzie tym spółkom możliwość prowadzenia działalności gospodarczej wykraczającej poza zadania gmin w sferze użyteczności publicznej, jednak po spełnieniu łącznie określonych warunków: istnienia niezaspokojonych potrzeb wspólnoty na rynku lokalnym oraz występowania w gminie bezrobocia w takim stopniu, że wpływa ono ujemnie na poziom życia wspólnoty samorządowej.