Potrzebna jest współpraca samorządów z biznesem

Co wynika z doświadczeń współpracy samorządów z biznesem krajów skandynawskich w zakresie gospodarki odpadami i co powinno być wzięte pod uwagę przez polskie gminy?

Obecnie szwedzki system gospodarki odpadami komunalnymi należy do najbardziej rozwiniętych w Europie. W Sztokholmie od 1970 r. działa elektrociepłownia Högdalen. Instalacja w przyjazny dla środowiska sposób przekształca zebrane z terenu miasta i gmin ościennych odpady komunalne w energię elektryczną i ciepło. Zakład unieszkodliwia 700 tys. ton odpadów rocznie, w tym 500 tys. ton odpadów komunalnych i 200 tys. ton odpadów przemysłowych. Elektrociepłownia Högdalen spełnia bardzo restrykcyjne normy emisji zanieczyszczeń do atmosfery i wody. W ostatnich 20 latach zakład przyczynił się do znacznej redukcji emisji gazów cieplarnianych w Sztokholmie: dwutlenku węgla - o ponad 70 proc., dwutlenku siarki - o ponad 95 proc. oraz tlenku azotu - o ponad 80 proc. Dla jego funkcjonowania istotne jest, że Sztokholm, będąc dysponentem strumienia odpadów wytworzonych na swoim terenie odpowiednio kształtuje regionalną gospodarkę odpadami. Miasto zawiera umowy z podmiotami zajmującymi się odbiorem i zagospodarowaniem odpadów. W ten sposób gwarantuje stabilny strumień odpadów dla spalarni. I taki właśnie model kształtowania gospodarki odpadami w moim przekonaniu jest atrakcyjny dla Polski.

Nie można zbudować sprawnego systemu bez spalarni, które są bardzo kosztownymi instalacjami. Tymczasem samorządy mają ograniczone możliwości finansowe. Jak mogą sobie poradzić?

Dzięki współpracy na zasadzie partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). W takim modelu samorząd tworzy odpowiednie rozwiązania w systemie gospodarki odpadami na swoim terenie, czyli zapewnia warunki do istnienia zakładu termicznego przekształcania odpadów. Natomiast od inwestora prywatnego pozyskuje nowoczesną technologię i środki finansowe na rozwój przedsięwzięcia. Przepisy dotyczące współpracy na zasadzie PPP definiują korzyści i ryzyka wynikające z tego typu przedsięwzięć, począwszy już od etapu projektowania przez budowę po późniejszą obsługę takiej instalacji. Dodatkowo współpraca samorządu z partnerem prywatnym z sektora energetycznego, który ma wiedzę i długoletnie doświadczenie w tego typu działalności, umożliwia uniknięcie błędów. Jest też niezbędna do m.in. uzyskania odpowiednich certyfikatów związanych z produkcją i sprzedażą energii oraz praw do emisji.

Dziś w Polsce funkcjonuje jedna nieduża spalarnia odpadów komunalnych - w Warszawie. Planuje się budowę kolejnych jedenastu - w Białymstoku, Bydgoszczy - Toruniu, Gdańsku, Koninie, Koszalinie, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Rudzie Śląskiej, Szczecinie i Warszawie. Jakie warunki należy spełnić, by zaprojektować budowę ekonomicznie opłacalnej spalarni odpadów?

Podstawowym warunkiem jest gwarancja dopływu stałego strumienia odpadów na określonym poziomie. Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 zakłada termiczne przekształcanie jako preferowaną metodę zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych dla regionów gospodarki odpadami obejmujących co najmniej 300 tys. mieszkańców. Rozwiązaniem dla mniejszych miast i gmin jest zawarcie porozumienia mającego na celu zbudowanie jednej instalacji, która obsługiwałaby wszystkich mieszkańców regionu. Tylko taki scenariusz może zagwarantować dopływ odpowiedniego strumienia odpadów komunalnych do instalacji. Lokalne społeczności mają szansę stworzenia nowoczesnego systemu gospodarowania odpadami, który uwzględnia przemyślaną politykę środowiskową oraz długofalowy, korzystny efekt finansowy dla samorządu i inwestora prywatnego.

Zwykle zapowiedź budowy spalarni budzi zaciekły opór miejscowej społeczności. Jak gminy wraz z przedsiębiorcami mogą poradzić sobie z tym problemem?

Akceptacja lokalnej społeczności, w której sąsiedztwie ma powstać spalarnia odpadów, to kluczowy czynnik inwestycji. Dlatego już od najwcześniejszego etapu realizacji władze lokalne powinny prowadzić dialog z mieszkańcami w celu przekazania niezbędnych informacji dotyczących planowanej inwestycji. Istotne jest obalenie mitów i sprostowanie nieprawdziwych informacji na temat wpływu tego typu instalacji na środowisko. Konsultacje społeczne to również wymagany przez przepisy, a więc obowiązkowy etap procesu inwestycyjnego - szczególnie ważny dla uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

@RY1@i02/2012/153/i02.2012.153.088000600.802.jpg@RY2@

Marcin Bruszewski, dyrektor ds, prawnych w Fortum Power and Heat Polska

Rozmawiał KP