6 sposobów na skuteczne i szybkie zostanie dyrektorem w urzędzie

1 Weź udział w konkursie na szefa urzędu, jeżeli posiadasz odpowiednie doświadczenie

Kandydaci, którzy chcą się ubiegać o wyższe stanowiska kierownicze, muszą się wykazać co najmniej rocznym doświadczeniem na stanowisku kierowniczym i trzyletnim doświadczeniem. Tak wynika z art. 53 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.). W przypadku stanowiska dyrektora generalnego urzędu ma to być trzyletnie doświadczenie na stanowisku kierowniczym i sześcioletni staż. Poza tym kandydat na wyższe stanowisko w służbie cywilnej musi mieć wykształcenie wyższe magisterskie. Nie może też być karany zakazem zajmowania funkcji kierowniczych w urzędach organów władzy publicznej lub pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi. Od osób ubiegających się o kierownicze funkcje w administracji rządowej wymaga się posiadania kompetencji kierowniczych. Ponadto w zależności od rodzajów stanowisk określane są dodatkowe wymagania.

DGP radzi

Wyższe wykształcenie jest warunkiem koniecznym dla przyszłego szefa

Jeśli w urzędzie wojewódzkim ogłoszony zostanie nabór na stanowisko dyrektora, to w ogłoszeniu będą podane kryteria formalne i pożądane. Te pierwsze wynikają bezpośrednio z ustawy o służbie cywilnej. Spełnienie wszystkich warunków rekrutacji zwiększa szansę na dostanie takiego stanowiska. Jeśli do naboru przystąpi osoba, która pracowała w administracji kilkanaście lat i zajmowała samodzielne stanowisko specjalisty, nie oznacza to, że spełniła wszystkie warunki formalne. Do ubiegania się o wyższe stanowisko w służbie cywilnej wymagane jest wyższe wykształcenie. W efekcie nie wszyscy z doświadczeniem, ale bez wymaganego wykształcenia, mogą się ubiegać o pracę w urzędzie.

2 Skończyłeś studia i jesteś świetnym specjalistą, rozpocznij karierę w urzędzie na wysokim stanowisku

Jeśli pracownik skończył dobre studia i ma duże osiągnięcia w tym, czego się uczył, może się starać o stanowisko kierownicze w niektórych urzędach administracji publicznej. Są urzędy, w których nie ma z góry określonych wymogów stażowych dla osób, które mogłyby pokierować wydziałem nawet bezpośrednio po studiach. Możliwość taka istnieje w tych jednostkach, w których pracownicy zatrudniani są na podstawie przepisów ustawy o urzędach państwowych. Do zatrudnienia takiej osoby wystarczy często zwykła rozmowa kwalifikacyjna. Jedynymi warunkami koniecznymi, które są wymagane od takiego kandydata, są: posiadanie obywatelstwa polskiego, ukończenie 18 lat i posiadanie pełnych praw do czynności prawnych oraz korzystania z praw publicznych. Do tego wskazane są też nieskazitelny charakter oraz dobry stan zdrowia, pozwalające na zatrudnienie na określonym stanowisku. Osoba starająca się tam o pracę powinna mieć odpowiednie wykształcenie zgodne z wymaganym na to stanowisko i odbyć aplikację administracyjną, na którą jest kierowana przez urząd, zanim zostanie zatrudniona na pełen etat. Szczegółowe wymogi od kandydatów określa art. 3 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953 z późn. zm.). W efekcie po ich spełnieniu nie ma przeszkód, aby szef takiej jednostki zatrudnił nowego pracownika na stanowisku kierowniczym. Teoretycznie takie stanowisko może zaproponować absolwentowi szkoły wyższej, który wcześniej w urzędzie odbywał staże studenckie. Trzeba zaznaczyć, że wskazane urzędy nie mają, tak jak w przypadku służby cywilnej, określonych przejrzystych zasad naboru. Najczęściej ich przedstawiciele kontaktują się z osobami, które do urzędu wysyłały swoje aplikacje.

3 Jesteś urzędnikiem mianowanym, domagaj się funkcji kierowniczej w urzędzie lub samodzielnego stanowiska

Pracownik służby cywilnej, który zdał egzamin i został urzędnikiem mianowanym, może się ubiegać nawet o stanowisko dyrektora departamentu. Ponadto, jeśli spełnia on wszystkie wymagania konieczne i pożądane, ma bardzo duże szanse, że to właśnie jemu dyrektor generalny zaproponuje tę funkcję. Z reguły najczęściej kierownicze stanowiska zajmują osoby, które wcześniej zdały egzamin państwowy i otrzymały akt mianowania. Do tej grupy zaliczają się też absolwenci Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Pracownik służby cywilnej, który zostanie urzędnikiem mianowanym, ma możliwość ubiegania się nawet o stanowisko szefa służby cywilnej. W tym przypadku mianowanie to wymóg konieczny. Co więcej, istnieje też możliwość ponownego zatrudnienia osoby w administracji rządowej, która otrzymała wcześniej mianowanie w służbie cywilnej. Wtedy zatrudnienia dokonuje się na podstawie mianowania, z zachowaniem dotychczasowego stopnia służbowego urzędnika służby cywilnej (stopni jest łącznie dziewięć). Pracownicy, którzy zaliczą pozytywnie sprawdzian na urzędnika służby cywilnej i zmieszczą się w limicie mianowań określonym w ustawie budżetowej, otrzymują akt mianowania. Urzędnik w tym czasie musi złożyć ślubowanie i potwierdzić je pisemnie. W terminie siedmiu dni od złożenia ślubowania dyrektor generalny przyznaje pracownikowi najniższy spośród dziewięciu stopni służbowych. W odniesieniu do dyrektora generalnego, który został urzędnikiem mianowanym, stopień ten nadaje szef służby cywilnej. Osoby, które chcą zostać urzędnikami mianowanymi, powinny się zapoznać z art. 10 ust. 3 i 48 - 51 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.) oraz par. 3 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 16 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 218, poz. 1695).

4 Pracujesz lata w urzędzie gminy, domagaj się wewnętrznego awansu na naczelnika wydziału

Od ponad trzech lat w samorządach można bez konkursu wolne stanowisko obsadzić pracującym urzędnikiem. Tak wynika z art. 20 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.). Pracownik samorządowy, który wykazuje inicjatywę w pracy i sumiennie wykonuje swoje obowiązki, może zostać przeniesiony na wyższe stanowisko. Sekretarz lub kierownik gminy ma prawo zdecydować, czy na wyższe stanowisko, które się zwolniło, rozpisać konkurs i zatrudnić nowego pracownika, czy też awansować osobę już zatrudnioną. Musi jednak pamiętać, że na stanowisko naczelnika nie może awansować pracownika, który ma tylko średnie wykształcenie. Przepisy ściśle określają bowiem, na jakich stanowiskach urzędniczych wymagane są wykształcenie i staż pracy. Szczegółowo określone zostały one w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. nr 50, poz. 398 z późn. zm.). Jeśli sekretarz skorzysta z awansu wewnętrznego, to może rozpisać konkurs na niższe stanowisko, z którego został przeniesiony urzędnik.

DGP radzi

Istnieją dwie drogi awansu dla pracowników samorządowych

Urzędnik, który jest zatrudniony na przykład w starostwie jako specjalista, może się ubiegać o stanowisko naczelnika wydziału bez konkursu. Taka możliwość jest w sytuacji, gdy z urzędu odejdzie na emeryturę szef wydziału. Wtedy od decyzji starosty będzie zależało, czy urząd rozpisze konkurs, czy też wynagrodzi najlepszego pracownika na podstawie awansu wewnętrznego. Jeśli zostanie rozpisany konkurs, może do niego przystąpić pracownik urzędu. Jeśli znajdzie się w gronie najlepszych i wygra konkurs, kierownik urzędu powierzy mu stanowisko naczelnika.

5 Jesteś geodetą lub architektem, pokieruj wydziałem budownictwa w urzędzie miasta

W samorządach wciąż brakuje określonego typu specjalistów, np. geodetów czy architektów. W tym celu, przed trzema laty, w nowej ustawie o pracownikach samorządowych zrezygnowano z wymogu stażu pracy w administracji dla kandydatów na kierowników wydziałów. W związku z tym na stanowiskach kierowniczych w samorządach mogą być zatrudniane osoby bez doświadczenia w administracji. Dzięki temu do pracy w gminach mogą trafić np. osoby z doświadczeniem menedżerskim lub biznesowym. Poprzednio obowiązujące przepisy wymagały od osób ubiegających się o stanowisko kierownicze w gminie co najmniej dwuletniego doświadczenia w administracji. Można było zdobyć taki staż, pracując w samorządzie terytorialnym, służbie cywilnej, służbie zagranicznej lub w innych urzędach państwowych. Od 1 stycznia 2009 r. ustawa o pracownikach samorządowych wprowadziła wymóg posiadania przez kandydatów co najmniej trzyletniego stażu pracy (nie musi to być staż pracy w administracji) lub wykonywania przez co najmniej trzy lata działalności gospodarczej. Osoba ubiegająca się o takie stanowisko powinna mieć wykształcenie wyższe (co najmniej licencjat lub tytuł inżyniera) i kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania określonej pracy. Kandydat nie może być skazany prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Powinien także cieszyć się nieposzlakowaną opinią. Szczegółowe wymagania określa art. 6 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.). Na podstawie tego przepisu, jeśli w gminie zwolni się stanowisko dyrektora wydziału budownictwa, pracę może tam bez trudu znaleźć geodeta bez doświadczenia. Znajomości funkcjonowania urzędu może się nauczyć przez przystąpienie do służby przygotowawczej.

6 Jeśli pracowałeś wcześniej w administracji, to zastąp wójta i zostań sekretarzem gminy

Osoba, która chciałaby zostać sekretarzem gminy i zarządzać w imieniu wójta kadrami, musi przystąpić wcześniej do konkursu. Kierownik urzędu nie może na to stanowisko zatrudnić znajomej osoby bez przeprowadzenia otwartego naboru. Sekretarzem urzędu gminy może zostać osoba z wyższym wykształceniem (licencjat lub magisterium). Ponadto powinna mieć co najmniej czteroletni staż pracy na stanowisku urzędniczym w jednostkach samorządowych, w tym co najmniej dwuletni na kierowniczym stanowisku urzędniczym, lub czteroletni staż i dodatkowo co najmniej dwuletni na kierowniczym stanowisku urzędniczym w innych jednostkach sektora finansów publicznych. Z kolei osoby, które w dniu wejścia w życie nowej ustawy o pracownikach samorządowych (1 stycznia 2009 roku) zajmowały już stanowisko sekretarza i nie spełniały tych wymagań, mogą nadal pełnić tę funkcję. W efekcie w niektórych gminach wciąż są sekretarze, którzy pełnili tę funkcję przed 1 stycznia 2009 r. i nie mają np. wyższego wykształcenia. Byli wtedy zatrudniani na podstawie powołania, a nie jak obecnie jest to wymagane - na podstawie umowy o pracę. Jedyny wymóg, który dotyczy wszystkich sekretarzy, to bezpartyjność. Ci, którzy należeli do partii, aby utrzymać się na stanowisku, musieli oddać legitymację partyjnę. Szczegółowe wymogi dla przyszłych kandydatów na sekretarzy określają art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ust. 4 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.). Funkcja sekretarza jest odpowiednikiem dyrektora generalnego w administracji rządowej. Osoby, które zajmują to stanowisko, najczęściej wykonują zadania związane z polityką kadrową i dbają o sprawne funkcjonowanie urzędu. Co więcej, jeśli jest taka wola wójta, może on również zlecić sekretarzowi inne zadania, np. pokierowanie w regionie oświatą.

Artur Radwan