Jeszcze obcy? Kiedy goście stają się sąsiadami

Przynależność danej osoby do państwa ma bowiem zupełnie inny charakter niż jej przynależność do wspólnoty terytorialnej. Przynależność do państwa - obywatelstwo - nie powstaje w wyniku jednostronnych działań osoby, której sprawa obywatelstwa dotyczy. Nabywane jest ono w chwili narodzin - w zależności od tego, jakie kryterium przyjmuje dane państwo - albo przez urodzenie z obywateli danego państwa (prawo krwi), albo przez urodzenie w granicach państwa (prawo ziemi). Nabycie obywatelstwa później jest uzależnione od woli państwa, które stwarza określone ścieżki jego nabycia i stawia różne wymagania. O randze aktu nadania obywatelstwa najlepiej może świadczyć to, że pozostaje on w prerogatywach prezydenta. Tak samo zrzeczenie się obywatelstwa wymaga jego zgody.

Oznacza to jednak, że ktoś może mieszkać nawet i całe życie w danym państwie, a nie będzie z nim związany więzią obywatelstwa. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Każda gmina, powiat i województwo są bowiem wspólnotą wszystkich osób zamieszkujących na danym terenie, i to wspólnotą o obowiązkowym charakterze. Jeśli moim miejscem zamieszkania jest dana miejscowość, to przez sam ten fakt staję się członkiem odpowiedniej gminy, powiatu (chyba że mieszkam w mieście na prawach powiatu) i województwa. Nie mam możliwości zadeklarowania, że wolę przynależeć do sąsiedniej gminy albo że nie chcę być członkiem gminy. Zasada ta dotyczy wszystkich, nie tylko obywateli.