Jakie prawa mają strażnicy miejscy

Strażnicy miejscy (gminni) nie mają takich samych możliwości kontroli na drodze jak policjanci. Mogą jednak kontrolować m.in. kierujących pojazdami, niestosujących się do zakazu ruchu w obu kierunkach, uczestników ruchu naruszających przepisy o: zatrzymaniu lub postoju pojazdów, ruchu motorowerów, rowerów, pojazdów zaprzęgowych oraz o jeździe wierzchem lub pędzeniu zwierząt oraz o ruchu pieszych.

W ramach wykonywania czynności w trakcie kontroli ruchu drogowego strażnicy są upoważnieni do: zatrzymywania pojazdów, sprawdzania dokumentów wymaganych w związku z kierowaniem pojazdem lub jego używaniem.

Strażnicy miejscy mogą rejestrować wykroczenia za pomocą obrazu z kamer umieszczonych w miejscach publicznych. Za pomocą urządzeń rejestrujących prędkość i obraz mogą także karać za przekroczenie dopuszczalnej prędkości oraz za przejechanie na czerwonym świetle. Kontrola ta może być realizowana wyłącznie przy użyciu urządzeń samoczynnie rejestrujących przekroczenie dozwolonej prędkości lub niestosowanie się do wskazań sygnalizacji świetlnej. Chodzi tu np. o fotoradary czy kamery.

Art. 129b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Straż miejska i gminna nie może zatrzymywać kierującego, jeżeli w tym samym czasie jedzie oznakowanym pojazdem. Takie uprawnienie ma policja.

Zgodnie z prawem strażnicy straży gminnych (miejskich) są upoważnieni do zatrzymywania kierującego pojazdem na obszarze zabudowanym przez całą dobę, a poza obszarem zabudowanym tylko od świtu do zmierzchu. W warunkach dostatecznej widoczności podaje sygnały tarczą do zatrzymywania pojazdów lub ręką. Natomiast w warunkach niedostatecznej widoczności, np. w nocy, sygnały do zatrzymywania strażnik może wydawać latarką ze światłem czerwonym albo tarczą, światłem odblaskowym lub światłem czerwonym. Ponadto polecenie zatrzymania pojazdu musi podać z takiej odległości, która umożliwi jego dostrzeżenie przez kierowcę. Miejsce, w którym ma zatrzymać się samochód, powinno być tak usytuowane, by pojazd nie zagrażał bezpieczeństwu.

Strażnik gminny (miejski), przed przystąpieniem do czynności kontrolnych, podaje imię i nazwisko oraz przyczynę przeprowadzenia tych czynności. W dodatku na żądanie kierowcy powinien okazać legitymację służbową i upoważnienie do wykonywania kontroli ruchu drogowego. Legitymację służbową okazuje się w sposób umożliwiający kontrolowanemu uczestnikowi ruchu odczytanie i zanotowanie danych pozwalających na identyfikację funkcjonariusza.

Par. 2 ust. 1 i 6, par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 2, par. 14 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. nr 132, poz. 841 z późn. zm.).

Pieszy patrol funkcjonariuszy straży miejskiej może zatrzymać samochód, gdy kierowca złamie przepisy. W 2009 roku zniesiono przepis rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, który określał, że strażnicy miejscy i gminni musieli obowiązkowo dysponować oznakowanym pojazdem służbowym, gdy kontrolowali kierowców. Przepis ten utrudniał pracę strażnikom, którzy widząc kierowcę łamiącego przepisy, nie mogli interweniować, jeżeli np. pieszo patrolowali ulice. Zniesienie tej regulacji sprawiło, że funkcjonariusze tej służby mogą zatrzymać kierowców łamiących prawo o ruchu drogowym, nawet jeśli nie dysponują oznakowanym pojazdem. Przepisy te nie określają jednak, że każdy pieszy patrol może kontrolować ruch. Funkcjonariusze straży miejskich muszą posiadać odpowiednie upoważnienie do kontroli ruchu drogowego, które jest wydawane przez komendanta powiatowego lub miejskiego policji. Ponadto jest one wydawane po ukończeniu specjalnego szkolenia.

Par. 14 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. nr 132, poz. 841 z późn. zm.).

Pojazdy straży miejskiej są uznawane za uprzywilejowane na drodze od 24 grudnia 2009 roku po nowelizacji ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zmiana ta rozszerzyła listę pojazdów uprzywilejowanych o samochody należące do straży miejskiej czy gminnej. Od tej pory funkcjonariusze straży miejskiej mogą użyć sygnałów świetlnych i dźwiękowych, jadąc do otrzymanego wezwania. Pojazd taki może zatem ominąć korki czy przejechać skrzyżowanie na czerwonym świetle. Kierowca pojazdu uprzywilejowanego nie musi stosować się do znaków o zakazie postoju czy zatrzymywania. Wszystkie pojazdy uprzywilejowane mogą nie stosować się np. do znaków drogowych czy sygnalizacji pod warunkiem zachowania szczególnej ostrożności. Ponadto takie zachowanie i jazda z włączonym sygnałem dźwiękowym i świetlnym może się odbywać tylko w określonych sytuacjach. Tak jest wtedy, gdy uczestniczą one w akcji związanej z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego lub biorą one udział w wykonywaniu zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego.

Zgodnie z prawem, kierowcy, którzy uczestniczą w ruchu drogowym, muszą ustąpić pierwszeństwa pojazdom uprzywilejowanym i ułatwić im przejazd - w tym także samochodom straży miejskiej.

Funkcjonariusze straży miejskiej mogą korzystać z sygnałów dźwiękowych i świetlnych pod warunkiem, że uczestnicząc w odpowiedniej akcji, otrzymają zgodę od oficera dyżurnego. Pojazd, którym się poruszają, powinien być wyposażony w niebieskie sygnalizatory, a nie pomarańczowe.

Art. 53 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Strażnicy miejscy nie mają uprawnień do kontrolowania pijanych kierowców na drogach za pomocą na przykład alkomatu. Nie jest to jednak równoznaczne z tym, że takie osoby, widząc strażnika na drodze, mogą czuć się bezkarnie. Strażnik musi uniemożliwić jazdę pijanemu i wezwać policję. Kierowca taki powinien być zatrzymany do czasu przyjazdu policji, która może poddać kierowcę badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Dokładnie taka sama procedura jest wtedy, gdy istnieje podejrzenie, iż kierowca znajduje się pod wpływem innych substancji odurzających.

Funkcjonariusze policji, którzy przybędą na miejsce, przeprowadzą badanie przy użyciu odpowiedniego urządzenia elektronicznego, chyba że stan zatrzymanego na to nie pozwoli. Wówczas ustalenie zawartości w organizmie alkoholu następuje na podstawie badania krwi lub moczu. Zgodnie z prawem policja może zbadać kierowcę na obecność alkoholu lub innych substancji w organizmie także, gdy osoba nie wyraża na to zgody.

W przypadku uczestniczenia w wypadku drogowym, w którym są zabici lub ranni, to kierowca jest poddawany badaniu na zawartość w organizmie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei w przypadku stłuczki policja nie ma obowiązku skontrolowania trzeźwości uczestników zdarzenia. Musi to jednak zrobić, gdy istnieją wątpliwości co do stanu ich trzeźwości bądź któryś z uczestników zgłasza swoje uwagi co do stanu trzeźwości drugiego kierowcy.

Art. 126, art. 128, art. 129f ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Łukasz Kuligowski

lukasz.kuligowski@infor.pl