Kiedy dochodzi do narażenia na uszczuplenie należności publicznoprawnej

partner, dyrektor działu doradztwa podatkowego w DLA Piper

@RY1@i02/2010/075/i02.2010.075.086.016b.001.jpg@RY2@

Marcin Matyka, partner, dyrektor działu doradztwa podatkowego w DLA Piper

Narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej to spowodowanie konkretnego niebezpieczeństwa takiego uszczuplenia - co oznacza, że zaistnienie uszczerbku finansowego jest wysoce prawdopodobne, choć nie musi nastąpić.

Kodeks karny skarbowy zawiera wiele przestępstw, w których nie ma konieczności wystąpienia skutku przestępstwa w postaci uszczuplenia. Wystarczy prawdopodobieństwo wystąpienia takiego uszczuplenia.

Znamię narażenia na uszczuplenie zawierają m.in. przepisy: art. 54 - narażenie podatku na uszczuplenie, art. 55 - zatajenie działalności prowadzonej na własny rachunek, art. 56 - oszustwo podatkowe, art. 73a - zmiana przeznaczenia wyrobu akcyzowego, art. 76 - wprowadzenie w błąd organu podatkowego w związku ze zwrotem należności publicznoprawnej, art. 76a - nienależny zwrot wydatków ponoszonych w związku z budownictwem mieszkaniowym, art. 82 - naruszenie zasad wypłaty, poboru lub wykorzystania dotacji lub subwencji, art. 86 - przemyt celny, art. 87 - oszustwo celne, art. 88 - naruszenie zasad odprawy czasowej, art. 92 - nienależny zwrot lub umorzenie należności celnej.

Kwestią tą zajął się także Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lutego 2003 r. (sygn. akt IV KKN 21/00), w którym stwierdził, że narażenie na uszczuplenie podatku powinno być rozumiane jako działanie bądź zaniechanie biernego podmiotu stosunku prawnopodatkowego prowadzące do powstania różnicy między należną Skarbowi Państwa bądź jednostce samorządu terytorialnego kwotą podatku a kwotą przypadającą do uiszczenia według zeznania lub zgłoszenia straty. Narażeniem na uszczuplenie podatku jest przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego uiszczenia sprawca się w ten sposób uchylił, a nadto w szczególności niezgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania, niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości albo podania takich danych niezgodnie z rzeczywistością oraz nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a wykazaną w zeznaniu podat- kowym.

Dodatkowo Sąd Najwyższy wyjaśnił, że znamię "naraża Skarb Państwa na uszczuplenie zobowiązań podatkowych" nie obejmuje zachowania polegającego na złożeniu rzetelnej deklaracji podatkowej i braku dokonania wpłaty lub braku terminowej wpłaty kwoty należnego podatku.

W tym przypadku będziemy mieli do czynienia z wykroczeniem określonym w art. 57 k.k.s. - uporczywe niewpłacanie podatku w terminie.

Omawiane wyrażenie, stanowiące znamię wielu czynów zabronionych, jest szczególnie istotne w kontekście stanów faktycznych, z którymi mamy do czynienia przy przestępstwach i wykroczeniach karnych skarbowych. Bardzo często narażenie na uszczuplenie, które jest wysoce prawdopodobne, płynnie przechodzi w rzeczywiste uszczuplenie należności publicznoprawnej. Należność publicznoprawna uszczuplona czynem zabronionym jest to wyrażona liczbowo kwota pieniężna, od której uiszczenia lub zadeklarowania w całości lub w części osoba zobowiązana uchyliła się i w rzeczywistości ten uszczerbek finansowy nastąpił.

(EK)