Kto może protokołować przebieg rozprawy karnej

W trakcie procesu karnego podczas jednej z rozpraw jej przebieg był spisywany przez asystenta sędziego. Kodeks postępowania karnego nie wymienia tej osoby jako uprawnionej do protokołowania.

- Czy doszło zatem do naruszenia przepisów ustawy - pyta pan Włodzimierz z Łodzi.

Nie. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego protokół z rozprawy, co do zasady, spisuje np. aplikant sędziowski lub pracownik sekretariatu.

Protokół może też spisać asesor sądowy, jeżeli nie należy do składu orzekającego. Inny protokół (np. z przyjęcia poręczenia) spisać może, poza wskazanymi osobami, także osoba przybrana w charakterze protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie.

Wprawdzie przepisy nie wymieniają bezpośrednio asystenta sędziego jako osoby upoważnionej do protokołowania przebiegu rozprawy, to o takim uprawnieniu pomocnika sędziego przesądził ostatnio Sąd Najwyższy (SN).

W ocenie SN wyliczenie zawarte w przepisach, a dotyczące podmiotów uprawnionych do sporządzania protokołu rozprawy stanowi odzwierciedlenie kryteriów merytorycznych (wiarygodność, odpowiedzialność, stosowne umiejętności) i formalnych (więź organizacyjna z konkretnym sądem), których spełnienie pozwala na dopuszczenie asystenta sędziego do pełnienia tej funkcji.

Uzasadniając swoją decyzję SN wskazał również, że kiedy w 1997 roku uchwalano kodeks postępowania karnego, nie było jeszcze instytucji asystenta sędziego. W konsekwencji asystent sędziego nie mógł znaleźć się wśród osób uprawnionych do protokołowania.

Jednocześnie przy tworzeniu stanowiska asystenta ustawodawcy wyraźnie chodziło o nową kategorię wysoko wykwalifikowanych pracowników z wykształceniem prawniczym, których zadaniem będzie pełnienie funkcji pomocniczych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

W ocenie SN protokołowanie rozprawy mieści się w tej roli. W konsekwencji wyznaczenie asystenta sędziego do czynności protokołowania na rozprawie w sprawie karnej jest dopuszczalne.

Art. 144 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 24 lutego 2010 r., sygn. akt I KZP 28/09.