Kiedy można uniknąć mandatu

Fotografia zrobiona przez fotoradar może być dowodem popełnienia wykroczenia drogowego, jeżeli spełnia pewne wymagania. Musi być na niej przede wszystkim dobrze widać numer rejestracyjny auta.

Zdarza się, że kierowcy, a szczególnie ci, którzy wybierają się w długie trasy, próbują różnymi metodami maskować tablice rejestracyjne. Na nic się to jednak zdaje, gdyż takie osoby najczęściej zapominają, że w prawym dolnym rogu przedniej szyby ich auta jest przyklejona naklejka z numerem rejestracyjnym, którą doskonale widać na zdjęciu z fotoradaru.

Zdjęcie z fotoradaru najczęściej może trafić do kosza także w sytuacji, gdy są na nim dwa auta jadące obok siebie. Powód jest tutaj oczywisty. Po prostu nie zawsze można tutaj stwierdzić, którego pojazdu dotyczy pomiar prędkości.

Nie wolno zapominać, że fotoradar jest przyrządem pomiarowym podlegającym prawnej kontroli metrologicznej, który może być użytkowany tylko wówczas, gdy posiada ważne świadectwo legalizacyjne. Wraz z fotografią przedstawiającą popełnienie wykroczenia, funkcjonariusze powinni przestawić także taki dokument.

Policja nie może ukarać za wykroczenie, nawet udokumentowane zdjęciem wykonanym przez fotoradar, w razie przedawnienia karalności czynu. Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem dwóch lat od popełnienia czynu

Art. 45 par. 1 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz.U. 2007 r. nr 109, poz. 756 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra gospodarki z 9 listopada 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów w ruchu drogowym, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2007 r. nr 225, poz. 1663 z późn. zm.).

Chociaż procedura mandatowa przewiduje, że jeśli właściciel nie potwierdzi, że to on kierował pojazdem w czasie i miejscu, gdzie zrobiono zdjęcie, ma obowiązek wskazać, komu powierzył wówczas kluczyki do samochodu i kto go prowadził. Z takiego obowiązku zwalnia go jedynie okoliczność, w której jego auto zostało użyte wbrew jego woli i wiedzy przez nieznaną osobę i nie mógł temu zapobiec, np. w razie kradzieży.

Niewskazanie osoby, która prowadziła pojazd, może natomiast zakończyć się wtedy wymierzeniem grzywny w wysokości do 500 zł (jest nakładana nie za przekroczenie prędkości, ale za niewskazanie sprawcy). Jedyną korzyścią z takiego rozwiązania jest chyba to, że na właściciela nie są nakładane punkty karne.

Art. 78 ust. 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Przyjęcie mandatu oznacza przyznanie się do winy, zaś postępowanie przed sądem grodzkim nie przesądza o wyższej karze za wykroczenie. Jeżeli w sprawie istnieją wątpliwości co do tego, czy jesteśmy winni wykroczenia lub nie wiadomo, czy za popełniony przez nas czyn grozi w ogóle mandat, to funkcjonariusze nie powinni, a wręcz nie mogą stosować tego typu kary. Niestety, w praktyce bywa różnie i niekiedy mimo wątpliwości co do popełnionego przez nas czynu funkcjonariusz wypisuje mandat i prosi nas o jego podpisanie.

Policjant, który nakłada na nas grzywnę w drodze mandatu karnego, ma obowiązek udzielenia informacji o prawie odmowy jego przyjęcia i skutkach prawnych takiej odmowy, tj. o tym, że zostanie sporządzony wiosek o ukaranie do sądu. Pouczenie to nie może przybierać charakteru presji, że w razie skorzystania z tego prawa sąd ukarze sprawcę znacznie surowiej.

Art. 99 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

W postępowaniu wykroczeniowym, przy przeprowadzaniu dowodu z zeznań świadka stosuje się odpowiednio m.in. przepis art. 183 par. 1 kodeksu postępowania karnego (świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe).

Zasada ta nie ma jednak zastosowania w przypadku wypełniania obowiązku wskazania osoby kierującej pojazdem wynikającego z art. 78 ust. 4 prawa o ruchu drogowym. Jak orzekł Sąd Najwyższy, odpowiednie stosowanie w postępowaniu w sprawach o wykroczenia przepisu art. 183 par. 1 k.p.k., w jego brzmieniu ustalonym przez ustawę z 10 stycznia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego... (Dz.U. z 2003 r. nr 17, poz. 155), nie oznacza, aby osoba przesłuchiwana w charakterze świadka (składająca oświadczenie dowodowe w tym charakterze) w sprawie o wykroczenie mogła uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli jej udzielenie mogłoby narazić osobę dla niej najbliższą na odpowiedzialność za wykroczenie. W takim wypadku na rozpytywanym ciąży nakaz dostosowania się do wymogów prawa i udzielenia upoważnionemu organowi przewidzianej przez przepisy informacji. Nie widać tutaj jednak przeciwwskazań, aby w ten sposób chronić przed odpowiedzialnością karną osobę najbliższą, która popełniła przestępstwo.

Art. 41 par. 1 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Uchwała Sądu Najwyższego z 30 listopada 2004 r., sygn. akt I KZP 26/2004.

Policjant może co do zasady nałożyć na kierowcę grzywnę w granicy do 500 zł. Jednak w przypadku, o którym mowa, sprawa wygląda nieco inaczej. Gdy czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub więcej przepisach ustaw, jego sprawcę można ukarać grzywną do 1 tys. zł.

Warto też zauważyć, że w drodze mandatu karnego nie nakłada się grzywny za wykroczenia, za które należałoby orzec środek karny (np. zakaz prowadzenia pojazdów, przepadek samochodu), a także w wypadku, jeżeli czyn będący wykroczeniem wyczerpuje zarazem znamiona przestępstwa, a wymierzono kary lub środki karne za wykroczenie oraz za przestępstwo, kara i środek karny wymierzone za wykroczenie nie podlegają wykonaniu.

Art. 96 par. 1 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

adam.makosz@infor.pl