Kto ponosi odpowiedzialność posiłkową w sprawach o przestępstwa skarbowe

adwokat w kancelarii DLA Piper

@RY1@i02/2010/011/i02.2010.011.086.016b.001.jpg@RY2@

Tomasz Rudyk, adwokat w kancelarii DLA Piper

Artykuł 50 par. 40 k.k.s. definiuje odpowiedzialnego posiłkowo jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, którą organ prowadzący postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe wezwał do udziału w tym charakterze. Wezwanie takie ma charakter postanowienia wydawanego w postępowaniu przygotowawczym przez organ prowadzący to postępowanie, a w postępowaniu sądowym wydawane jest przez sąd.

Odpowiedzialny posiłkowo ma prawo wyznaczenia pełnomocnika, którym, wyjątkowo, oprócz adwokata może być także radca prawny. Jeżeli podmiot nie jest osobą fizyczną, czynności procesowe za niego może wykonywać organ upoważniony do działania.

Odpowiedzialny posiłkowo nie ma bezpośredniego udziału w popełnieniu przestępstwa, jednak jest obarczany odpowiedzialnością (tylko majątkową) z uwagi na winę w nadzorze czy wyborze zastępcy, który dopuścił się przestępstwa. Odpowiedzialność posiłkowa nie ma charakteru odpowiedzialności karnej, nie stanowi także odpowiedzialności sprawczej.

Warunkiem odpowiedzialności posiłkowej jest istnienie związku między skazanym i popełnionym przez niego czynem a osobą odpowiedzialną posiłkowo. Skazany występuje jako swojego rodzaju zastępca odpowiedzialnego posiłkowo. Warunkiem jest także przysporzenie korzyści lub próba takiego przysporzenia dla zastępowanego, nie można bowiem mówić o odpowiedzialności posiłkowej, jeżeli zastępca działa tylko dla własnej korzyści.

Zasadę wyrażoną w tym przepisie stosuje się także do ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów. Jeżeli odpowiedzialność posiłkową nałożono na kilka podmiotów, odpowiadają one solidarnie, chyba że zakres odpowiedzialność sąd określił stosownie do osiągniętej przez te podmioty korzyści. Oczywiście podmiot odpowiedzialny posiłkowo jest zobowiązany do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego uzyskanej korzyści majątkowej.

Odpowiedzialności posiłkowej nie stosuje się wobec państwowych jednostek budżetowych. Nie obciąża ona spadku, natomiast nie wygasa w razie śmierci skazanego po uprawomocnieniu się orzeczenia oraz jeżeli kary grzywny bądź ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów nie wykonano z powodu nieobecności skazanego w kraju.

Niewątpliwie jednak odpowiedzialność posiłkowa wygaśnie z chwilą śmierci odpowiedzialnego posiłkowo.

Odpowiedzialny posiłkowo musi mieć na uwadze, że w razie nałożenia odpowiedzialności posiłkowej stosuje się zasady określone w art. 23 par. 3 k.k.s., a więc bierze się pod uwagę dochody, warunki osobiste, rodzinne stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. Jest więc oczywiste, że kara grzywny, którą za sprawcę będzie musiał ponieść odpowiedzialny posiłkowo (np. odpowiedzialny posiłkowo - duża spółka, skazany dyrektor ds. logistyki), będzie oczywiście dużo większa.

(EM)