Czy skazany musi pójść do więzienia

Czytelnik został skazany na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu za jazdę pod wpływem alkoholu.

- Teraz zostałem ponownie przyłapany przez policję na takim samym przestępstwie. Czy oznacza to dla mnie odwieszenie kary więzienia - pyta pan Michał z Warszawy.

Trybunał Konstytucyjny wydał 5 kwietnia 2011 r. wyrok (P 6/10) w sprawie stosowanego przez sądy obowiązkowego zarządzenia wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności.

Z pytaniem prawnym w zakresie konstytucyjności art. 75 par. 1 kodeksu karnego zwrócił się do TK jeden z sądów rejonowych. Przepis ten zobowiązuje sąd do zarządzenia wykonania kary w sytuacji, gdy osoba, którą skazano na wyrok w zawieszeniu popełniła w okresie próby podobne przestępstwo umyślne i została za nie skazana jeszcze przed dniem zakończenia tego okresu próby. Sąd powziął wątpliwości co do słuszności takiego rozwiązania prawnego przy okazji rozpoznawania sprawy mężczyzny, który został dwukrotnie skazany za jazdę rowerem w stanie nietrzeźwości. Dwa razy orzeczono w stosunku do niego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Drugie przestępstwo było w rozumieniu kodeksu karnego podobne do poprzedniego i zostało popełnione w okresie próby. Nie dało to sądowi wyboru i mimo, że przestępstwo nie było zbyt szkodliwe społecznie, musiał zarządzić wobec rowerzysty wykonanie półrocznej kary więzienia. Bez znaczenia było to, że skazany m.in. podjął leczenie odwykowe i posiadał dobrą opinię środowiskową.

Sąd nie mógł zgodzić się z tym, że ustawodawca nie pozostawił sądowi granic swobody przy rozpoznawaniu takich spraw, a w to miejsce nakazał wydać orzeczenie o zarządzeniu wykonania kary. Zdaniem sądu rejonowego mógł on więc naruszać tym samym konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej.

TK jednak uznał, że podstawy obligatoryjnego zarządzenia przez sąd wykonania kary warunkowo zawieszonej są zgodne z konstytucją. Ustanowienie takiego rozwiązania mieściło się w granicach swobody regulacyjnej. Jest to wprowadzenie przepisu stanowiącego sankcję wobec sprawcy, który mimo danej mu szansy nie tylko nie spełnił pomyślnej prognozy kryminologicznej co do zachowania się w okresie próby, ale ponownie popełnił umyślne przestępstwo i to podobne do poprzedniego, za które został prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności. TK wskazał, że sąd w postępowaniu wykonawczym w przypadku kary warunkowo zawieszonej dysponuje swobodą w zakresie rozstrzygnięcia o zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej. Ustawodawca może jednak ograniczyć zakres swobody orzeczniczej sądu ze względu na szczególne okoliczności, o których mowa w art. 75 par. 1 kodeksu karnego.

adam.makosz@infor.pl

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 kwietnia 2011 r., P 6/10 (Dz.U. nr 81, poz. 450).