Tymczasowy areszt powinien być stosowany pod większą kontrolą

Senatorowie chcą doprecyzować przesłanki przedłużenia tymczasowego aresztowania. Proponują, aby wobec osób skazanych w pierwszej instancji wyłączona była możliwość sięgania po tymczasowe aresztowanie ze względu na grożącą oskarżonemu surową karę (przy zbrodni lub występku zagrożonym karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał aresztowanego na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata). Taką zamianę zawiera projekt nowelizacji kodeksu postępowania karnego autorstwa Komisji Ustawodawczej Senatu.

Obecnie taka praktyka jest powszechna. "Tymczasem na tym etapie tymczasowe aresztowanie stosowane jest względem osoby, co do której domniemanie niewinności, nie zostało jeszcze prawomocnie obalone" - argumentują senatorowie.

Senatorowie proponują także, aby do art. 263 par. 7 kodeksu postępowania karnego zostały wprowadzone przesłanki, które mogłyby uzasadniać przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu przez sąd nieprawomocnego rozstrzygnięcia.

Sądy, rozstrzygając o przedłużeniu aresztu, będą musiały wykazać, że zmierza to do "zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania" lub wynika z "uzasadnionej obawy, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu".

Wprowadzona ma być także cezura czasowa dla stosowania tymczasowego aresztowania. Podobnie jak dziś, będzie je można przedłużać na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Jednak przedłużenia go na okres przekraczający 5 lat od pierwszego orzeczenia o zastosowaniu tego środka będzie mógł dokonać jedynie sąd apelacyjny na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy. Jeżeli sprawa będzie toczyła się przed sądem apelacyjnym, to zdecyduje ten sąd, ale w innym składzie i tylko, gdy konieczność takiego przedłużenia jest spowodowana celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.

"Bardziej rygorystyczne przesłanki oraz ograniczenie czasowe mogą mobilizować sądy do szybszego rozpoznania sprawy (dopóki oskarżony pozostaje w areszcie tymczasowym)" - uważają senatorowie.

Nowela stanowi wykonanie wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 2012 r. (sygn. akt SK 3/12, K 25/11, K 37/11). Trybunał przesądził w nich o niekonstytucyjności przepisów, które niejednoznacznie określają przesłanki przedłużania tymczasowego aresztowania po wydaniu przez sąd pierwszej instancji pierwszego wyroku w sprawie. Dziś łączny czas pozostawania oskarżonego w areszcie tymczasowym nie tylko nie jest w jakikolwiek sposób limitowany, lecz także nie podlega kontroli z punktu widzenia tego, jakim zachowaniom oskarżonego utrudniającym postępowanie karne sąd chce zapobiec.

Ewa Ivanova

ewa.ivanova@infor.pl