Trybunał zajmie się przymusowym umieszczaniem w DPS

Do Trybunału Konstytucyjnego (TK) trafiła skarga (sygn. akt SK 110/23) dotycząca przepisów, na podstawie których dochodzi do umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej (DPS) bez jej zgody, na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego. Zdaniem jej autora przewidziana w nich procedura postępowania nie określa wyczerpująco, w jaki sposób ma on badać, czy zaistniały przesłanki uzasadniające przymusowe skierowanie do takiej placówki.

Niejasne kryteria

Co do zasady osoba, która potrzebuje całodobowej opieki, jest umieszczana w DPS w trybie określonym przepisami ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1238 ze zm.). Wymaga to złożenia wniosku – przez nią samą lub jej rodzinę. Jednak czasem decyzja w tej sprawie zapada bez zgody tej osoby i podejmuje ją sąd. Odbywa się to na podstawie ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2123 ze zm.). I to właśnie jej art. 38 i 39 zostały zaskarżone do TK. Są one stosowane w sytuacji, gdy osoba na skutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, potrzebuje stałej opieki lub pielęgnacji, ale nie leczenia szpitalnego. Jeśli nie wyraża ona zgody na pobyt w DPS, a jednocześnie zagraża życiu swojemu lub innych osób, to wtedy orzeczenie w tej sprawie wydaje sąd.