Paragraf 30 czy jednak 22?

W słynnym „Paragrafie 22” Josepha Hellera, satyrycznej powieści z 1961 r., główny bohater John Yossarian, członek załogi bombowca armii amerykańskiej stacjonującego we Włoszech podczas II wojny światowej, stara się uciec z armii i dzięki temu nie brać udziału w walce. Najlepszą drogą wydaje się udawanie osoby chorej, która jest niezdolna z przyczyn psychicznych do służby. Na drodze do celu staje głównemu bohaterowi słynny par. 22. To sprzeczny przepis wojskowy, który stanowi, że każdy, kto chce uniknąć latania na misje bojowe, musi być szalony, ale jeśli ktoś stara się o zwolnienie z misji z powodu szaleństwa, to znaczy, że myśli racjonalnie i nie jest szalony, a więc nie może zostać zwolniony. Ten wzajemnie wykluczający się przepis stanowi katalizator dla groteskowych i często tragikomicznych wydarzeń stanowiących oś książki, a tak naprawdę przyczynek do ujawnienia błędnego koła i tragizmu biurokracji wojny. Paragraf 22 stał się symbolem sytuacji bez wyjścia, paradoksu i absurdalnych przepisów, które zaprzeczają same sobie.

Czy polskie przepisy są wolne od takich paragrafów 22? Niekoniecznie, co udowodnię na gruncie ważnej z perspektywy ostatnich tragicznych wydarzeń ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. We wspomnianej ustawie znajduje się art. 30 ust. 2, który stanowi, że do szpitala psychiatrycznego może być (na wniosek najbliższej rodziny lub opiekuna) przyjęty bez swojej zgody chory psychicznie. Przy czym wspomniany artykuł wymaga, by wniosek zawierał orzeczenie lekarza psychiatry diagnozującego potrzebę leczenia w szpitalu psychiatrycznym. Mało tego, orzeczenie lekarskie musi być wystawione w okresie 14 dni przed złożeniem wniosku. W przeciwnym razie sąd go zwraca. Podstawą napisania wniosku o przymusowe leczenie staje się więc załączenie do niego dokumentacji psychiatrycznej, z której wynika, że wskazany w pewnej mierze został już zdiagnozowany, a jak mógł zostać zdiagnozowany, skoro nie chciał się leczyć? Czyli jednak par. 22, a nie par. 30?