Decyzja prokuratora jest podstawą wpisu w księdze wieczystej

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego w razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego. Równocześnie zabezpieczenie roszczeń o naprawienie szkody może nastąpić w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub wyrządzenia w nim szkody. Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego.

Zabezpieczenia dokonuje się przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości lub przedsiębiorstwa oskarżonego. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator. W postanowieniu określa się zakres i sposób zabezpieczenia. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie.

W niedawnej uchwale Sądu Najwyższego zawierającej odpowiedź na pytanie prawne stwierdzono, że postanowienie prokuratora przeciwko oskarżonemu w sprawie karnej skarbowej, w której oskarżony zbył nieruchomość na rzecz innej osoby, jest podstawą do ujawnienia zakazu w księdze wieczystej (art. 292 par. 2 k.p.k.) prowadzonej dla nieruchomości, której właściciel nie obalił domniemania wynikającego z art. 33 par. 3 kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na duże prawdopodobieństwo, że sprawca przeniósł (darował, sprzedał, użyczył) na kogokolwiek faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym mienie stanowiące korzyść majątkową uzyskaną z przestępstwa, uważa się, że należy ono do sprawcy. Domniemanie to zainteresowana osoba lub jednostka organizacyjna może obalić, przedstawiając dowód, że dane dobro uzyskała zgodnie z prawem.

Łukasz Sobiech

Ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

Art. 33 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 2010 r. (sygn. akt III CZP 33/10).