Czy doczekamy się konfiskaty

Obowiązujący kodeks karny obok przepadku przedmiotów związanych z przestępstwem przewiduje także przepadek korzyści majątkowych pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa. By ułatwić postępowanie dowodowe przy orzekaniu przepadku korzyści majątkowej znacznej wartości, ustawa z 13 czerwca 2003 roku wprowadziła dwa domniemania prawne. Zgodnie z pierwszym (art. 45 par. 2 k.k.) "w razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, zakłada się, że mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w czasie popełnienia przestępstwa lub po jego popełnieniu, do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, stanowi korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny. Niestety domniemanie to nie ma zastosowania, gdy uzyskana przez sprawcę korzyść nie ma znacznej wartości. Natomiast drugie domniemanie prawne (art. 45 par. 3 k.k.) pozwala na orzeczenie przepadku mienia pochodzącego z przestępstwa, które sprawca przeniósł na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, chyba że zainteresowana osoba lub jednostka organizacyjna przedstawi dowód zgodnego z prawem ich uzyskania. Niestety i to domniemanie nie pozwala skutecznie zabezpieczyć mienia dla potrzeb przepadku. Powód? Chroni je tylko przed przekazaniem go przez sprawcę innej osobie, ale nie chroni już przed dalszym przekazaniem, tzn. kolejnej osobie.

Tymczasem decyzja ramowa Rady UE z 24 lutego 2005 roku w sprawie konfiskaty korzyści, narzędzi i mienia pochodzących z przestępstwa zobowiązywała państwa członkowskie do wprowadzenia instrumentu prawnego pozwalającego na konfiskatę rozszerzoną, u której podstaw leżałyby dodatkowe domniemania prawne. Prace nad projektem ustawy wprowadzającej stosowną nowelę w tym zakresie trwały także w Polsce, niestety przepisy te nie zostały uchwalone. Tymczasem nowelizacja przewidywała możliwość orzeczenia przepadku mienia nawet nabytego przed popełnieniem przestępstwa, jeżeli doszło do skazania za przestępstwo o charakterze terrorystycznym lub przestępstwo popełnione w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, zagrożone karą pozbawienia wolności powyżej 5 lat. Ponadto "osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna, która nabyła mienie stanowiące korzyść majątkową podlegającą przepadkowi, chociażby mieniem tym rozporządziła dalej, odpowiada solidarnie wraz ze sprawcą całym swoim majątkiem za zwrot korzyści majątkowej lub jej równowartości". Przepadkowi miały też podlegać przychody czerpane z korzyści majątkowych. Warto też dodać, że opisane powyżej domniemania miały się odnosić do mienia, które weszło w skład małżeńskiej wspólności majątkowej.

Warto byłoby powrócić do prac nad tymi rozwiązaniami, w przeciwnym razie organy ścigania zawsze będą pozostawać dwa kroki z tyłu za zorganizowanymi grupami przestępczymi, korzystającymi ze słabości obowiązujących instrumentów prawnych.

@RY1@i02/2011/236/i02.2011.236.07000070f.802.jpg@RY2@

ADRIAN ŚLĄZOK/REPORTER

Uchwalenie nowych przepisów pozwoliłoby prokuraturze skutecznie odbierać majątki osobom należącym do grup przestępczych

dr Krzysztof Karsznicki

prokurator Prokuratury Generalnej