25 tys. zł to za mało dla walczących z PRL

Sądy będą miały więcej swobody w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia należnego osobom represjonowanym po 1957 r. za walkę opozycyjną z PRL - to efekt uznania wczoraj przez TK za niezgodne z konstytucją przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego.

Sędziowie TK rozpoznawali pytanie prawne Sądu Okręgowego w Opolu dotyczące ustawy umożliwiającej dochodzenie odszkodowań i zadośćuczynień za działalność opozycyjną prowadzoną w okresie od 1957 do 1989 r. Sąd pytający powziął jednak wątpliwości co do zgodności z konstytucją przepisu wspomnianej ustawy, zgodnie z którym osoby represjonowane po 1957 r. mogą otrzymać jedynie 25 tys. zł zadośćuczynienia. Natomiast jeżeli chodzi o prześladowania w latach 1944 - 1956 takiego ograniczenia nie przewidziano. Ponadto rozpatrywana wczoraj przez sędziów TK ustawa stanowi, że podstawa prawna wniosku opozycjonisty może być tylko jedna. Oznacza to, że w przypadku gdy poszkodowany był aresztowany, niesłusznie skazany oraz internowany, to musi wybrać tylko jedną formę represji, za którą chce otrzymać zadośćuczynienie. Dwie pozostałe nie mogą już stanowić podstawy wniosku. Zdaniem sądu pytającego kwestionowane przepisy nasuwają wątpliwości co do zgodności z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Tego typu ustawowe ograniczenia mogą wywołać przekonanie, że ustawodawca nie realizuje m.in. zasady sprawiedliwości społecznej, a także prawa do sądowego dochodzenia naruszenia praw i wolności. Takie odczucie mogą mieć zwłaszcza osoby wielokrotnie represjonowane, które doznały szkód i krzywd w rozmiarach przekraczających wartość 25 tys. zł.

Zdaniem TK zaskarżone przepisy są niekonstytucyjne, gdyż pozbawiły opozycjonistów prawa dochodzenia odszkodowania za doznaną krzywdę. Ponadto efektem ograniczenia do 25 tys. zł maksymalnej kwoty dopuszczalnego roszczenia jest nieproporcjonalne ograniczenie praw majątkowych obywateli. Za uznaniem niekonstytucyjności przepisów opowiadali się także przedstawiciele Sejmu i prokuratora generalnego.

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl