NIK i RPO też powinni móc zaskarżać decyzje prokuratora

Instytucje państwowe i samorządowe muszą otrzymać prawo zaskarżania decyzji prokuratora o umorzeniu postępowania karnego - uważa posłanka Lidia Staroń (PO). Jej zdaniem taką możliwość powinni uzyskać m.in. Najwyższa Izba Kontroli, rzecznik praw obywatelskich oraz CBA. Dziś mogą jedynie zaskarżać decyzje odmawiające wszczęcia postępowania. Poszerzenie tych uprawnień znalazło się w autopoprawce do poselskiego projektu nowelizacji kodeksu postępowania karnego, którym zajmuje się Sejm.

Również prawnicy twierdzą, że nic nie przemawia za tym, aby pozbawiać instytucje państwowe i samorządowe, które zawiadomiły o przestępstwie, prawa do zaskarżana decyzji prokuratora o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia.

- Postanowienie takie może być obarczone błędami tak samo jak postanowienie, w którym prokurator odmawia wszczęcia postępowania - tłumaczy radca prawny Lech Obara z kancelarii Lech Obara i Współpracownicy.

Stowarzyszenie Stop Wyzyskowi zwraca także uwagę na inną niekonsekwencję obowiązujących przepisów. Każdy, kto dowiedział się o popełnieniu przestępstwa - np. o zdefraudowaniu środków publicznych w zakładzie budżetowym, sporządzeniu nieprawdziwej opinii sądowej przez biegłego lub niegospodarności zarządu spółdzielni - może złożyć zawiadomienie i domagać się w nim wszczęcia postępowania przygotowawczego. Natomiast potem nie ma możliwości zaskarżenia ewentualnego postanowienia prokuratora o umorzeniu postępowania wszczętego na podstawie jego zawiadomienia, jako że nie ma statusu osoby pokrzywdzonej.

- Z tego powodu dochodzi do wręcz paradoksalnych sytuacji. Na przykład gdy zarząd dopuścił się przestępstwa wobec spółdzielni, to zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko on może złożyć zażalenie do sądu karnego na umorzenie postępowania przygotowawczego. Takie stanowisko zajmuje obecnie większość sądów - twierdzą prawnicy ze Stowarzyszenia Stop Wyzyskowi.

Nowelizacja ma więc również poszerzyć krąg podmiotów, które mogą zaskarżyć taką decyzję prokuratury, o osoby, które zawiadomiły o przestępstwie.

Poselski projekt proponuje też rozszerzyć katalog osób uprawionych do działania w imieniu pokrzywdzonego, który jest osobą fizyczną. Teraz w obronie jego uprawnień może występować jedynie adwokat i radca prawny, opiekun albo przedstawiciel ustawowy.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl