Przedsiębiorca pierze pieniądze, ale nawet o tym nie wie. Czy to możliwe

Pranie brudnych pieniędzy oznacza, ogólnie ujmując, czynności służące ukryciu prawdziwego pochodzenia nielegalnych dochodów i nadaniu im znamion legalności. Działania te mają na celu stworzenie odpowiednio dużego dystansu pomiędzy przestępstwem a środkami z niego pochodzącymi poprzez transferowanie ich przez jak największą liczbę osób (rachunków bankowych). Działania te mogą polegać zarówno na całkiem nielegalnych operacjach finansowych lub prawnych naruszających tak przepisy, jak i wewnętrzne procedury bankowe. Niekiedy są to również zupełnie legalne operacje finansowe prowadzące do uwiarygodnienia przestępstwa i wprowadzenia do obrotu gospodarczego środków z niego pochodzących. Proceder ten może występować w sferze przestępczości zorganizowanej na skalę międzynarodową, lecz również (o czym będzie mowa przede wszystkim w tym tekście) jako działanie nieświadome czy też zagrożenie, na jakie są narażeni polscy przedsiębiorcy.

Na straży porządku

Banki spółdzielcze i komercyjne stanowią podstawę polskiego systemu finansowego. Zostały one zaklasyfikowane przez ustawę z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł (tj. Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 276, dalej: u.p.w.o.) oraz akty wykonawcze do niej wprowadzone jako instytucje obowiązane, przez co ich zadaniem jest monitorowanie i reagowanie w przypadku prób wprowadzenia do obrotu nielegalnych środków. Dla instytucji finansowych szczególne zastosowanie mają postanowienia ważnej dla zwalczania i zapobiegania temu procederowi Konwencji Rady Europy z 8 listopada 1990 r. o praniu, ujawnianiu, i zajmowaniu i konfiskowaniu dochodów pochodzących z przestępstw (Dz. U. z 2003 r. nr 46, poz. 394), która została ratyfikowana przez Polskę i 1 kwietnia 2001 r. weszła wobec niej w życie. O zasadach przeprowadzania transakcji, przyjmowania płatności od kontrahentów i ogólnie obrocie środkami firm stanowi również ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672). Chodzi głównie o art. 22 ust. 1. Wynika z niego, iż dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca.

Jednak jeśli chodzi o procedury związane z usługami bankowymi (głównie dotyczącymi rachunku), dla każdego przedsiębiorcy wyznacznikiem prawidłowego korzystania z niego zawsze powinny być przede wszystkim zapisy w umowie oraz regulaminie konta (por. - przykładowe zapisy w regulaminie rachunku bankowego). To tam klient znajdzie informacje, do czego się zobowiązuje, jakie ma prawa oraz obowiązki.

Bank patrzy na ręce

Prowadząc firmę, przedsiębiorca, będący równocześnie osobą fizyczną korzystającą z usług bankowych, musi mieć świadomość, iż bank sprawdza, monitoruje i analizuje operacje, jakie są codziennie wykonywane. Banki posiadają określone specjalnymi procedurami katalogi operacji, zachowań klientów, branż oraz państw, których obywatelami jest dany klient, będące dla nich sygnałami ostrzegawczymi czy też powodem do reagowania w kontekście podejrzenia o pranie brudnych pieniędzy (lub działalności na szkodę banku). Do ogólnych sygnałów mogących wskazywać na ten proceder banki zaliczają:

●prowadzenie przez klienta działalności gospodarczej o wysokim ryzyku;

●deklaracja przedsiębiorcy o planowanym wykonywaniu dużej liczby transakcji gotówkowych;

●podanie profilu transakcji, który nie odpowiada źródle pochodzenia wpływów;

●podawanie pracownikowi banku danych, które budzą jego wątpliwości;

●przedstawienie w banku dokumentów, które mogą budzić wątpliwości co do ich autentyczności;

●częste dokonywanie transakcji tego samego typu w ciągu jednego dnia.

Kontrolowany obrót pieniądza

Dla każdego banku największym zagrożeniem jest wprowadzenie do obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł. Jak wiadomo, każdy klient wykorzystuje bank i jego systemy rozliczeniowe do wykonywania operacji na rachunkach oraz wpłat i wypłat gotówki. Oczywiście osoby, które wprost możemy określić przestępcami, robią to w sposób ostrożny i znają procedury bankowe. Założeniem tego artykułu jest natomiast zwrócenie uwagi, jak nieświadomie można narazić się na podejrzenie o pranie brudnych pieniędzy. Choć wydawałoby się, że codzienne transakcje (np. przelewy zlecane w krótkim czasie na rzecz tego samego beneficjenta) są czymś naturalnym, dla banku mogą już być sygnałem ostrzegawczym. Do tych szczególnie niebezpiecznych z punktu widzenia banku należą:

●wpłaty gotówkowe poniżej limitu rejestrowego;

●dokonywanie transakcji na wysokie kwoty zaraz po otwarciu nowego rachunku;

●realizacja przelewów na wysokie kwoty za pośrednictwem rachunków, które były dotychczas "uśpione", czyli nieobsługiwane;

●kwoty wpłat i przelewów, które są wielokrotnością równych kwot w danej walucie, np. 100 tys. zł;

●wysoka wartość transakcji odbiegająca od wartości transakcji dotąd realizowanych przez danego przedsiębiorcę;

●kumulowanie środków pochodzących z niewielkich wpłat gotówkowych w celu przelania ich, po osiągnięciu pewnego limitu, na rzecz jednego odbiorcy.

Historia konta historią firmy

Podstawowym narzędziem służącym do rozliczeń jest rachunek bankowy. To na nim widać, jak przedsiębiorca obraca gotówką, gdzie ją przekazuje, z kim współpracuje, ile zarabia i skąd pochodzą środki. Posiadając rachunek w banku, należy mieć świadomość, iż banki nie lubią wpłat gotówkowych. Im więcej klient realizuje transakcji w sposób bezgotówkowy (za pośrednictwem przelewów), tym bardziej jest dla banku wiarygodny. Bank, widząc dane przelewu (odbiorcy, zleceniodawcy, źródło, informację, na co środki są przekazywane), ma podstawowe dane, które pozwalają mu zweryfikować transakcję, potwierdzić ją czy też zareagować, jeśli jest ona dla niego w jakiś sposób podejrzana. Dlatego tak ważne jest, aby prowadząc rozliczenia, pamiętać o podstawowych zasadach dotyczących obsługi rachunku bankowego. [tabela] Nie poleca się unikania operacji bezgotówkowych, bankowości elektronicznej, gdyż obsługa rachunku tylko poprzez bankomaty i "wpłatomaty" oraz kasę w oddziale banku od razu przyciąga uwagę i wzbudza podejrzenia o próbę nielegalnego obrotu gotówką.

Na cenzurowanym

Prowadzący firmy zawsze są szczególnie badani i obserwowani przez banki, gdyż są najbardziej narażeni na kontakt z pieniędzmi z nielegalnych źródeł, lecz mają też największe możliwości, aby uwikłać się w proceder prania brudnych pieniędzy. Dlatego już od momentu rozpoczęcia działalności warto mieć świadomość, co będzie sprawdzane, jak uważać i jak nie ściągnąć na siebie podejrzeń czy oskarżeń. Jeśli firma jest zarejestrowana poza Polską, a w szczególności w kraju zaliczanym do rajów podatkowych, to w większości banków może mieć nawet problem z założeniem rachunku. Drugim ważnym aspektem są powiązania kapitałowe - firma nie powinna mieć zbyt ścisłych relacji organizacyjnych, personalnych oraz kapitałowych ze stronami (odbiorcami) większości wykonywanych transakcji. Banki przeważnie przed otwarciem rachunku dla danego przedsiębiorcy robią z nim krótki wywiad i klasyfikują go do danej grupy ryzyka. Bardzo często głównym wyznacznikiem zaklasyfikowania danej firmy jest jej główne PKD (Polska Klasyfikacja Działalności), czyli rodzaj działalności, jaką dany przedsiębiorca będzie się przede wszystkim zajmował. Jeśli to branża wysokiego ryzyka, bank albo odmówi współpracy, albo będzie zadawał dużo więcej szczegółowych pytań, a czasem jego pracownik nawet dokona inspekcji w miejscu prowadzenia działalności. Banki pytają głównie o przewidywane źródła wpływów, liczbę operacji na rachunku w skali miesiąca, ich wysokość, stałych kontrahentów, preferowaną formę korespondencji z bankiem, sposób zasilania rachunku. Im bardziej po pewnym czasie operacje na rachunku będą odbiegać od początkowych deklaracji, tym pewniej przedsiębiorca będzie narażał się na podejrzenie o prowadzenie firmy w sposób nielegalny.

Inne aspekty

Jeśli klient banku prowadzi własną działalność, powinien pamiętać, że nie tylko operacje na rachunku są monitorowane przez bank i zwracają na niego uwagę. Również inne aspekty związane z prowadzeniem firmy są istotne. Jednym z nich jest siedziba firmy - jeśli to mała jednoosobowa działalność, jest to raczej standardem, iż jej zakładem głównym jest mieszkanie prywatne właściciela. Sytuacja jednak już nie jest tak standardowa w przypadku np. dużej spółki. Również sytuacja, gdy klient korzysta z usług banku oddalonego o kilkadziesiąt kilometrów od swej siedziby, jest podejrzana. Pojawienie się w oddziale banku tuż przed jego zamknięciem z dużą ilością gotówki dostarczonej w nietypowy sposób, np. w reklamówce, u ostrożnych pracowników zapali czerwoną lampkę.

Podwyższone ryzyko

Banki w swoich wewnętrznych regulacjach posiadają szereg procedur oraz katalogów usług, klasyfikowanych do zwiększonego ryzyka prania pieniędzy. Do tej grupy zalicza się produkty lub usługi zidentyfikowane przez regulatorów lub prawo jako produkty wysokiego ryzyka lub powiązane z anonimowością klienta lub zaangażowaniem osób trzecich, wysokimi wolumenami transakcji, transakcjami zagranicznymi, instrumentami gotówkowymi, walutowymi lub na okaziciela oraz szybkim przepływem środków. Do produktów lub usług, które mogą wpływać na zwiększenie ryzyka prania pieniędzy, banki zaliczają:

●serwisy pozwalające na płatności internetowe;

●transakcje wykonywane bez pełnej identyfikacji klienta;

●przekazy;

●transakcje automatycznie rozliczane;

●fundusze powiernicze i zarządzanie majątkiem;

●rachunki bankowe korespondentów (zagranicznych);

●finansowanie handlu (akredytywa);

●niedepozytowe produkty inwestycyjne.

Oko Wielkiego Brata

Na mocy u.p.w.o. wprowadzony został system powszechnego monitorowania wszelkich transakcji dokonywanych na terenie Polski. Czynności i zadania w tym zakresie wykonuje wyspecjalizowany urząd, na czele którego stoi powołany generalny inspektor informacji finansowej (GIIF). [wzór zawiadomienia] Gromadzi, przetwarza i analizuje on informacje odnośnie do transakcji, do których zalicza się :

●przeniesienie własności lub posiadania wartości majątkowych (to m.in. środki płatnicze, instrumenty finansowe, a także papiery wartościowe lub wartości dewizowe, prawa majątkowe, rzeczy ruchome oraz nieruchomości);

●wpłaty lub wypłaty z rachunków w formie gotówkowej lub bezgotówkowej (więc również przelewy i przekazy pieniężne);

●kupno i sprzedaż wartości dewizowych;

●zmiany wierzytelności na akcje lub oddziały.

W ramach monitoringu operacji finansowych GIIF zbiera informacje o dwóch głównych typach operacji:

- a więc takie, których wartość przekracza 15 tys. euro ( lub 1000 euro w przypadku niektórych rodzajów instytucji obowiązanych). W praktyce oznacza to, iż Ministerstwo Finansów zbiera informacje na temat każdego przelewu, zakupu rzeczy, wpłaty, wypłaty bądź innej operacji dokonywanej na kwotę powyżej 15 tys. euro.

- z ang. Suspicious Activity Reports, czyli raportów odnośnie do transakcji podejrzanych, to znaczy takich, których okoliczności wskazują, iż mogą mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu.

Nie warto kombinować

Dokonywanie rozliczeń związanych z obrotem dewizowym na kwoty równe lub przekraczające 15 tys. euro bez pośrednictwa odpowiedniej instytucji (np. uprawnionego banku) jest przestępstwem skarbowym zagrożonym karą grzywny. Przypadki mniejszej wagi kwalifikowane są jako wykroczenie skarbowe. Wynika to z art. 106j kodeksu karnego skarbowego (Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 ze zm.).

Zresztą przedsiębiorcom (głównie tym rozliczającym się gotówkowo, prowadzącym np. hurtownie) nie opłaca się rozliczać transakcji w wysokich kwotach poza rachunkiem bankowym, bo taki sposób rozliczenia nakłada na nich dodatkowe obowiązki (wynikające z u.p.w.o.), jak np.;

1. Konieczność rejestracji transakcji przekraczających 15 tys. euro;

2. Obowiązek rejestracji płatności, bez względu na ich wartość, których okoliczności wskazują, że mogą one mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu;

3. Obowiązek przekazywania generalnemu inspektorowi informacji o zarejestrowanych transakcjach;

4. Przechowywanie przez pięć lat rejestru transakcji, informacji o transakcjach oraz dokumentów z nimi związanych;

5. Obowiązek prowadzenia bieżącej analizy przeprowadzonych operacji i dokumentowania wyników analizy w formie papierowej lub elektronicznej oraz przechowywania ich przez pięć lat;

6. Konieczność wprowadzenia w formie pisemnej wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;

7. Wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w ustawie (w spółkach kapitałowych osobą odpowiedzialną jest członek zarządu wyznaczony przez zarząd);

8. Zapewnienie udziału pracowników wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w instytucji obowiązanej (np. banku), w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków;

9. Konieczność stosowania wobec swoich klientów tzw. środków bezpieczeństwa finansowego - m.in. identyfikacji klienta, podejmowania czynności w celu identyfikacji rzeczywistego beneficjenta transakcji, uzyskiwania informacji dotyczących celu i zamierzonego przez klienta charakteru stosunków gospodarczych.

W praktyce wymóg obracania środkami w sposób bezgotówkowy jest bardzo często lekceważony. Obowiązek dotyczący formy rozliczania się między przedsiębiorcami (głównie kontrahentami) zawarty został w przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Za jego zaniedbanie nie przewidziano jednak kar. Natomiast za złamanie przepisów wynikających z u.p.w.o. są one dotkliwe (do 3 lat pozbawienia wolności grozi za niedokonywanie rejestracji transakcji, nieprzekazywanie dokumentów tych transakcji do głównego inspektora lub też nieprzechowywanie przez określony czas tych dokumentów).

Bezpieczeństwo czy inwigilacja

Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie tylko banki przekazują szczegółowe informacje o tym, jak rozliczają się i finansują swoją działalność przedsiębiorcy. Dane do GIIF dostarcza kilkadziesiąt tzw. instytucji obowiązanych, które muszą raportować transakcje pod rygorem odpowiedzialności karnej. Należą do nich między innymi: organizatorzy gier losowych, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, fundacje, stowarzyszenia, jak również przedsiębiorcy realizujący płatności za towary w gotówce w wysokości równej lub przekraczającej wartość 15 tys. euro. Ponadto szczególnie wystawieni na drobiazgowe monitorowanie i kontrole są przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, instytucje pieniądza elektronicznego, agenci rozliczeniowi oraz adwokaci, radcowie prawni i prawnicy zagraniczni, biegli rewidenci i doradcy podatkowi.

Nie ulega jednak wątpliwości, iż około 80 proc. informacji o transakcjach ponadprogowych złożyły do GIIF banki. Trudno to jednak nazwać donosicielstwem, gdyż takie działanie wynika z ustawowych unormowań mających na celu przede wszystkim bezpieczeństwo transakcji w obrocie gospodarczym. Do innych instytucji raportujących operacje finansowe można zaliczyć domy maklerskie, domy aukcyjne, antykwariaty, podmioty prowadzące działalność faktoringową, działalność w zakresie obrotu metalami lub kamieniami szlachetnymi czy też półszlachetnymi oraz też działające jako komisy. Tak więc przedsiębiorca korzystający z usług wyżej wymienionych podmiotów lub z nimi współpracujący również jest sprawdzany pod kątem ryzyka prania pieniędzy.

Pracownik czuwa

Każdy pracownik banku (szczególnie ten mający bezpośredni kontakt z klientem) jest zobowiązany do obserwacji, zbierania informacji oraz raportowania do odpowiednich departamentów. W przypadku podejrzenia o proceder prania pieniędzy w każdym banku będzie to departament zwany Compliance. Jego głównym zadaniem jest identyfikacja, ocena, monitorowanie, raportowanie i porady w zakresie określenia ryzyka braku zgodności. Odpowiada też za zapewnienie zgodności transakcji i obsługi klientów z przepisami prawa, rekomendacjami regulatorów oraz regulacjami wewnętrznymi banku. Wszystkie te działania mają na celu zapobieganie ryzyku narażenia na szkodę lub stratę banku oraz przeciwdziałanie próbie wprowadzenia do obrotu nielegalnego, brudnego pieniądza. Prowadząc firmę, trzeba pamiętać o podstawowych przypadkach (sytuacjach), w których każdy bank zareaguje, traktując je jako ryzyko prania pieniędzy. Do takich sytuacji należą :

●zaangażowanie się firmy w podejrzaną dla banku działalność, w której uczestniczy inny jej klient, do tej pory niepodejrzewany i niebadany pod tym kątem;

●dostarczenie przez inny bank informacji o wykrytej przez niego podejrzanej działalności w której uczestniczył przedsiębiorca;

●wystąpienie GIIF-u lub prokuratury do banku z żądaniem przekazania dokumentacji lub informacji dotyczących przedsiębiorcy w związku z prowadzonym dochodzeniem w sprawie karnej lub gospodarczej;

●zablokowanie lub zamrożenie środków na rachunku firmy w wyniku działań prawnych podjętych przez ograny władz w związku z dochodzeniem w sprawie karnej;

●przypadek stwierdzenia udziału klienta w transakcjach z osobą uznaną za przestępcę na podstawie danych pochodzących z baz danych i list sanacyjnych.

Przekleństwo naiwności

Zjawisko prania brudnych pieniędzy ma kilka wymiarów. Najgłośniej oczywiście mówi się w mediach o przestępstwach na wysoką skalę, o gigantycznych kwotach wprowadzonych do obiegu środków czy wyłudzeń VAT. Należy jednak pamiętać, iż na to zjawisko narażony może być każdy (szczególnie początkujący) przedsiębiorca. Głównie staje się tak z powodu braku ostrożności, niewiedzy czy naiwności, przez co takie osoby mogą prać brudne pieniądze, nie wiedząc o tym. Częstym przykładem takiej sytuacji jest wyjątkowa atrakcyjna oferta pracy, przesłana najczęściej drogą e-mailową (przeważnie w języku angielskim). Jako jedyny wymóg stawiany w takich ofertach jest założenie własnej działalności i rachunku bankowego. [przykład 1] W taki sposób początkujący przedsiębiorca naraża się na udział w procederze prania pieniędzy, powierzając swoje dane (a czasem również środki) firmom lub, co gorsza, organizacjom przestępczym wyłudzającym lub werbującym osoby do obrotu nielegalną gotówką. W ten sposób przedsiębiorca wykorzystywany jest do roli słupa - przyjmuje on przelewy środków od przestępców i zobowiązany jest przekazywać je dalej, najczęściej na rachunki osób fizycznych za granicą. Jest to wtedy idealna metoda na wypranie nielegalnych pieniędzy poprzez przepuszczenie ich i wprowadzenie do obrotu ich przez rachunki legalnie działających przedsiębiorców.

Kto i kiedy

O praniu brudnych pieniędzy coraz więcej mówi się w mediach (zazwyczaj w kontekście dużych afer czy nadużyć na wysokich szczeblach administracji lub dużych firm). Jednak pracownicy oddziałów banków na co dzień spotykają się z próbami łamania procedur, w tym świadomego lub niezamierzonego wprowadzenia do obiegu nielegalnej gotówki. Do najczęstszych przypadków zalicza się m.in. zakładanie firmy metodą na słupa [przykład 2], dokonywanie dużej liczby wpłat gotówkowych w kasie banku, otwieranie kilku rachunków w tej samej walucie obcej, przedstawianie sfałszowanych dokumentów finansowych i próba wyłudzenia na ich podstawie kredytu dla firmy. Niezależnie od tego, czy przedsiębiorca świadomie i z zamiarem chce zadziałać na szkodę banku i wyprać lub wyłudzić w nim pieniądze, czy też czyni to nieświadomie, musi pamiętać o jednej kwestii. Otóż każdy pracownik banku jest zobowiązany zebrać jak największą liczbę danych, poinformować o tym fakcie odpowiednie służby oraz przekazać im wszystkie zebrane informacje. Pracownik banku może również nabrać wobec przedsiębiorcy podejrzeń, gdy on:

●nie będzie wykazywał żadnego zainteresowania oferowanymi przez bank produktami (usługami) do zakładanego rachunku;

●zrezygnuje z wykonania w kasie przelewu (wpłaty), gdy pracownik zacznie dopytywać o szczegóły tej transakcji;

●będzie zachowywał się nerwowo, niecierpliwie, impulsywnie;

●nie będzie chciał okazać dodatkowych dokumentów na prośbę pracownika.

Składanie wyjaśnień

Przedsiębiorca wykorzystany do procederu prania brudnych pieniędzy jest zazwyczaj w najtrudniejszej sytuacji. Nie ma on świadomości ryzyka, nie zaciera śladów, nie stosuje środków ostrożności i osiąga (jeśli w ogóle) najmniejsze korzyści finansowe. Co więcej, zazwyczaj jako jedyny ponosi odpowiedzialność karną. W przypadku gdy przedsiębiorca złamie procedury lub bank zauważy, iż korzysta on z rachunku w sposób niezgodny z regulaminem, skończy się zazwyczaj na pouczeniu, złożeniu wyjaśnień, a w ostateczności na wypowiedzeniu umowy rachunku bankowego.

Ważne

Najbardziej podejrzany dla banku jest schemat częstych wpłat gotówkowych. Do tego dochodzi często natychmiastowe przekazywanie tych samych kwot lub zbliżonych wartości za granicę

Przykładowy zapis w regulaminie bankowym

(...)

Par. 6.

Posiadacz Rachunku, zawierając umowę o jego prowadzenie z Bankiem, jest zobowiązany do prowadzenia działalności zgodnie z przepisami prawa oraz wykorzystywania rachunku tylko i wyłącznie w celu określonym w umowie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w szczególności rachunek nie może być wykorzystywany do rozliczeń transakcji objętych przepisami z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Jednocześnie strony umowy niniejszym uzgadniają, że rachunek nie będzie służył do rozliczeń transakcji objętych sankcjami międzynarodowymi, w tym sankcjami przyjętymi przez Organizację Narodów Zjednoczonych, Unię Europejską oraz Stany Zjednoczone Ameryki (...)

Operacje firmowe

l częste wpłaty gotówkowe na rachunek przez inne osoby niż jego posiadacz, ● wpłaty stanowią większość wszystkich operacji na rachunku, ● tytuły przelewów nieadekwatne do rodzaju prowadzonej przez klienta działalności, ● brak przelewów z rachunku do urzędu skarbowego, ZUS (nie jest to obligatoryjne, ale wskazane), ● podejrzane tytuły przelewów, np. "darowizna", "pożyczka", "spłata długu", ● transakcje o charakterze sezonowym i niesystematyczne.

● wpłaty dokonywane przez posiadacza rachunku (po wylegitymowaniu się i podaniu szczegółowych danych operacji), ● operacje powinny być mieszane, najlepiej z przewagą tych bezgotówkowych, w różnych kwotach, ● tytuły przelewów powinny być związane z rodzajem działalności, np. rozliczenia za zlecenia, ● przelew powinien być dokładnie zatytułowany, a jego kwota adekwatna do tego opisu, ● na rachunku dla banku podstawą jest stały, systematyczny obrót (tzw. saldo).

PRZYKŁAD 1

Wypranie nielegalnej gotówki przez legalne rachunki

Zbigniew G. podjął działalność polegającą na sprzedaży artykułów zielarskich przez sklep internetowy. Po kilku tygodniach otrzymał od niemieckiej firmy propozycję współpracy. Propozycja ta polegała na pośredniczeniu w przekazywaniu paczek z artykułami (jak wskazywano zielarskimi). Zadaniem Zbigniewa G. było sprawdzanie kompletności paczek, raportowanie ich liczby oraz przekazywanie tych paczek firmie kurierskiej, która przyjeżdżała samochodami ciężarowymi pod jego siedzibę. Na wykonanie tej operacji otrzymywał on gotówkę, którą wpłacał na swój rachunek i przelewał zleceniodawcy. Po pół roku Zbigniew G. otrzymał pismo z wezwaniem do prokuratury jako podejrzany o udział w procederze prania pieniędzy.

PRZYKŁAD 2

Zakładanie przez słupa

Do banku przychodzi dwóch panów. Jeden z nich podaje się za wspólnika drugiego klienta i prosi o szybkie założenie rachunku bankowego dla nowej firmy. Nie pyta o szczegóły oferty. Przedstawia dokumenty rejestrowe firmy, której właścicielem jest nieodzywający się w ogóle kompan. Na wszystkie pytania odpowiada osoba będąca niby-wspólnikiem. Doradca przygotowuje dokumenty do otwarcia rachunku, a klient milczący podpisuje tam, gdzie pokazuje mu jego towarzysz.

Czego należy się wystrzegać

Najczęstszymi przykładami łamania zasad i procedur związanych z obsługą rachunku firmowego są:

● przekazywanie karty do rachunku innej osobie;

● zlecanie osobie trzeciej dostarczenia do banku papierowej dyspozycji przelewu;

● niezgłaszanie do banku wszelkich zmian w dokumentach rejestrowych firmy i danych osobowych;

● udostępnianie loginów do obsługi rachunku przez internet;

● okazywanie w banku zniszczonego dokumentu tożsamości;

● żądanie zrealizowania dużej wpłaty lub wypłaty (najczęściej powyżej 60 tys. zł) bez wcześniejszego poinformowania oddziału banku.

WZÓR

Przykładowy raport przesyłany przez bank na wniosek GIIF

Na podstawie art. 8b ust. 5 ustawy z 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jedn. Dz.U. 2010 r. nr 146, poz. 296, ze zm.)

.......................................................................................................................................................

(pełna nazwa instytucji obowiązanej)

.......................................................................................................................................................

(adres instytucji obowiązanej)

.......................................................................................................................................................

(imię, nazwisko, stanowisko oraz numer telefonu osoby upoważnionej do kontaktów z generalnym inspektorem informacji finansowej)

.......................................................................................................................................................

1) Nazwisko, imię lub nazwa wraz z formą organizacyjną: ........................................................

..................................................................................................................................................

2) Adres zamieszkania/siedziby:..................................................................................................

..................................................................................................................................................

3) Obywatelstwo: .........................................................................................................................

4) Numer PESEL/rejestru sądowego: ..........................................................................................

5) Numer NIP: .............................................................................................................................

6) Numer REGON: ......................................................................................................................

7) Rodzaj, seria i numer dokumentu tożsamości: ........................................................................

.......................................................................................................................................................

........................................... ........................................................

(miejscowość, data) (podpis osoby zgłaszającej)

* Instytucja obowiązana podaje tylko te dane, które udało jej się ustalić. W przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej należy podać - w miarę możliwości - informacje o osobie fizycznej, która ją reprezentuje.

Adrian Mazur

dgp@infor.pl